kbs

५-६ वर्षअघि मैले हाइकु शैलीका एक दुई कविता रूप-रेखामा प्रस्तुत गरेको थिएँ । तिनको छोटकरीमा तथा देखिने सहजताको परिणामस्वरूप सबैले खिसी त गरे, हाइकुको बाढी आयो, सम्पादकको डेस्कमा । हाइकुकविता वास्तवमा त्यति सहज कविता होइन । ५-७-५ अक्षरका कवितामा यसका तीन पङ्क्तिको मुख्य विभाजनमा एउटा दर्शन छ ।

यादहरूलाई फूल बनाई उनेर बसेँ प्रिया ,
तिमीलाई नै दिलकी रानी चुनेर बसेँ प्रिया ।

गाँस, बास कस्तो अनि कपास कस्तो छ ?
गाउँको खबर बताऊ साथी खास कस्तो छ ?

सुनको थाल पसारेर, नूनको भीक माग्छ्यौ
चुँडालेर नाता मनको किन टाढा भाग्छ्यौ ?

मेरो हार नै तिम्रो लागि एउटा जित भो
मेरो आँसु गीतकारलाई एउटा गीत भो ।

कहिले बहार बनेर आयो
कहिले विध्वंश बनेर आयो
अखण्ड भूमिबीच
खण्डित बनेर आयो
रूप अनेकौँ बोकी
बारुद बनेर आयो

नेपालको साहित्यले अब विद्वेशबिरुद्ध जुर्मुराउनुपर्ने भएको छ । धेरै विषयमा नेपाली साहित्य बोलिसक्यो । वादहरूमा नेपाली साहित्य प्रकट भयो । राजनीतिलाई पनि नेपाली साहित्यले पच्छ्यायो । स्वच्छन्दता र स्वतन्त्रतालाईसमेत यो साहित्यले भरपूर प्रयोग गरेको छ । विश्व साहित्यसँग कुमजोरी खेल्न सक्ने भएको मानिन्छ हाम्रो नेपाली साहित्य । गरिवका विषयमा लेखेको छ, अमिर र फकिरहरू पनि यो साहित्यमा भेटिन्छन् ।

भावका नङ्ग्राहरूले चिथोरेर
रगतपिच्छे हुन्छन् अन्तरहरू
अनुभूतिका सुइराहरूले
भावुकता खोप्छन्
कम्पायमान हुँदै अवचेतना
चट्टान फोडेर
निस्किन्छन् विचारका लार्भाहरू ।

सबै उस्तै रहन्छन्
उस्तैउस्तै हिजोजस्तै रहन्छन्
बाँच्नुसँग सम्बन्धित सारा वस्तु र मान्छेहरू
मृत्युपछि पनि
सबथोक उस्तै रहन्छन्
मृत्यु नआउञ्जेलको ठूलो त्रास

प्रकृति, कला र संस्कृतिको धरोहर पाल्पा
मनोहर पर्यटकीय स्थलहरूको वरदान पाल्पा
गगनचुम्बी हिमशीखरहरूको अवलोकनस्थल पाल्पा
करुवा र ढाका टोपीमा सुप्रसिद्ध पाल्पा
प्रवित्र कालीगण्डकीद्वारा आलिङ्कित पाल्पा
चुरे र महाभारत श्रृङ्खलाको संगमस्थल पाल्पा

हिलोको बीचमा फक्रेको पङ्कज
अनि आँखामा देखापरेको चाँदीको घेरा
बादलमा रुमल्लिएको मन
मनका मन्दिरहरू
मन्दिरजस्तै अरू पनि मनहरू
फूल र भँवराको सम्बन्धमा
तेत्तीसकोटी देवताहरू!

फूल-
बोटमै फुलिरहन दिनु कि,
जीवनका उत्तापलाई छुन दिनु
अर्थको बोध
साँघुरो बासनाको ओतमा
लत्रक्क नुहिएर घाममा
भ्रममा उडेका उडनतस्तरी भएर
बरालिन्छ-मनसँग ।

यही हिमालको फेदीमा
ऊ टिप्दैछे यार्चागुम्बा
हिउँजस्तै स्निग्ध मन लिएर ।
गाउँ केटाकेटी विहीन छ
मास्टरले स्कुल पनि
लेकतिरै सारेका छन् ।

आफन्तकै भर हुँदैन पराईको के कुरा भयो
गन्तव्यमा नपुगेरै हाम्रो यात्रा पूरा भयो ।

कैद भएको बेला
तिमी मेरासामु उपस्थित छौ
खोई, म के भनौँ तिमीलाई ?
म स्वयं लड्खडाएको बेला
तिमी सुस्तरी आएकी छौ
म खाली हात फर्काउन सक्तिन
म के सहयोग गरौँ तिमीलाई
स्वयं यादगार कैद भएको बेला ।

एकछिन गरौँ न आफ्नै मनका कुरा
हामीले बिर्सिएको नेपाली पनका कुरा ।