kbs

अभावको भोको भन्दा
रहरको भोको छ आधुनिकता,
अवस्थाको विवशता भन्दा
आधुनिकतासँग विवश छ अवस्था !

साथी भाइसँग बिदा माग्दैछ। पहिला उ पटक्कै राजी थिएन। धेरै सम्झाए आमा बाबु र छिमेकीहरुले समेत। अंतमा बोईले सम्झाएपछि मान्यो। हजुर आमालाई बोई भनिन्छ।
उसको अन्तिम ढिपी थियो “साथी हरी, जीते, माने नजाने भए म जान्न। ” समाजसेवी लालप्रसादले एक्लै राखेर फकाए। पहिला उनी भन्दैथे, अहिले कोटा सकियो तर सुक्रेले ढिपी छाडेन।

बन्द हुनु पर्ने
सधैं खुल्ला छ,
खुल्ला हुनु पर्ने
सधैं बन्द छ ।

विल्कुलै थाहा थिएन
एउटा संयोग, तिम्रो अनुरोधको-
“के हामी, कुनै दिनसँगै कफी पिउन सक्छौँ ?-”

´हेर हेर यो नकचरी, बावुआमा पनि कस्ता होलान्!´धेरै मान्छेबीचमा एउटी महिला कड्‍किन् ´बेलैमा बिहा नगरी बढेकी छोरी घरमै पालेर राखेपछि यस्तै हुन्छ।´ बाटो हिडिरहेकी मलाई पनि त्यस भीडले तान्यो। ´त्यही त, यसले त हामी सबैको नाकै काटी नि ´–हेर्दा भद्र देखिने एक महिलाले थपिन्। ´यसलाई गाउँ निकाला गर्नुपर्छ ´– सबै महिलाले एकै स्वरमा कोहोलो मच्चाए। यत्तिकैमा एक जना पुरुष बोले – एकछिन त पर्खिनुस्! यसमा यी नानीको मात्र हैन त्यो फटाहाको पनि त दोष छ´। त्यसपछि घटनाको वास्तविकता बुझ्न उत्सुक भएर नजिकै उभिएकी एकजना दिदीलाई सोधेँ – दिदी यहाँ के भएको? उनले भनिन् ´हेर्नु न नानी उभिरहेकी केटी छ नी! हो, त्यसले हाम्रो गाउँमा पढाउन आएको मास्टरसँग लसपस गरिछ। ऊ सरुवा

पुराना दिन पुराना लुगा होइनन्, मन लाग्दा टक्टकाउन मिल्ने। पुराना कैयौं दिन यस्ता हुँदा रैछन्, जो भित्री दिमागमा चेप्पिएर बसेका हुन्छन्, कहिलेकाहीँ ती चेप उक्किन्छन्। शिवरात्रीको तयारीसहित पशुपतिका भर्‍याङ, चेप र घुम्तीहरूमा धुँवा बेस्मरी उड्न थालेपछि, नङ्गा बाबाहरूले हातमा झाडू समाएर आशिर्वाद दिने तयारी गरिरहँदा अचानक पुराना दिनहरू मेरा आँखाभरी झल्झली आउन थालेका छन्, एकपछि अर्को। एल्बमका पाना पल्टाएजस्तो।

उराठलाग्दो जताततै बालुवा अनि ढुङ्गाको बोलबाला र प्रचण्ड गर्मीको साम्राज्य भएको कतारको समाल भन्ने ठाउँको तरकारीबारीमा अनवरत मेहेनत गर्दै छ रामे । गर्मी छल्न बनाइएको बारीछेउको छाप्रोमा बिहानको खाना खाएर एकछिन पसिना सुकाउन ढल्केको रामबहादुर स्वपननगरीमा पुगेछ- ए, रामे तेरो घरबाट चिठ्ठी आएको छ । ‘खोई’ भन्दै काम गर्दै गरेका हात पुछ्दै घरबाट आएको चिठ्ठी हतारिंदै खोल्यो र त्यहीं थचक्क बसेर पढ्न थाल्यो ।

मान्छेभन्दा ठुलो जात कुन छ र?
मैले छुँदा पानी विष हुन्छ र?
जति सक्छ्यौ तर्क मायालु
मैले छुँदा छोइन्छ भने त
सुनपानीले छर्क मायालु

त्यसलाई समात
पछार
जमिनमा झार
दाँत छन् भने दाँत उखेल
कपाल छन् भने कपाल उखेल
हात छन् भने हात भाँच
खुट्टा छन् भने खुट्टा भाँच
ढाडमा टेक/टाउकोमा हान

न थापा जागे
न उमा ब्यूँझिन्
कलमको निप जोगाउन
पत्रकारहरूको बैठक छ रे !

“नयाँ नेपाल ! नयाँ नेपाल ! नयाँ नेपाल !” यस्तो सुनियो बिहानै सडकमा चिच्याउँदै हिँडेको । के रहेछ भनेर हेरेको त टाउकोमाथि डालोमा बदाम लिएर बेच्ने पो रहेछ । “आयो आयो नयाँ नेपाल !” उसले फेर िचिच्याएर भन्यो । कस्तो हुँदो रहेछ नयाँ नेपाल भनेर हेर्न उसले बोलायो ।

२००७ सालको क्रान्तिले ल्याएको प्रजातन्त्रलाई मानिसहरूले सही रूपमा व्याख्या गरेको म पाउँदिनँ । मानिसका आ-आफ्नै किसिमका धारणा आइरहेका छन् । इतिहास मनगढन्ते र व्यक्तिपरक हुनुहुँदैन । सबै मानिस आफूलाई केन्द्रमा राखेर इतिहासको बखान गर्छन् । तर, इतिहास वास्तविक र सत्यमा आधारित हुनुपर्छ । जित्नेको मात्र होइन, हार्नेको पनि सही इतिहास लेखिनुपर्छ ।

नेपाली सिनेमाले २०४६ सालपछि संख्यात्मक हिसाबले फड्को मारेको छ । सिनेमा उद्योगप्रति सरकारी नीति पनि त्यति अनुदार छ भनेर भन्न मिल्दैन किनकि राष्ट्रिय चलचित्र विकास बोर्डको गठन हुनुअघि नै नेपाली सिनेमा निर्माताहरूलाई मनोरञ्जन करको ठूलो हिस्सा सरकारले फिर्ता दिन थालेको थियो । तर गुणात्मकरूपमा नेपाली सिनेमामा खासै सुधार भएन ।

उमेर गणना गर्ने हो भने भीमनिधि तिवारी धेरै बाँच्नु भएन । १९६८ सालको फागुन ३० गते काठमाडौँको डिल्लीबजारमा जन्मिनु भएका तिवारीको २०३० सालको जेठ १९ गते निधन भयो । विषाक्त रक्तरोगको उपचार गर्न नपाएर ६२ वर्षको उमेरमै उहाँको निधन भयो । साहित्य साधना र सिर्जनामा जीवनको चार दशक बिताउनुभएका भीमनिधि तिवारी जस्ता स्रष्टाले उपचारमा समेत यो मुलुकले ध्यान नदिएको उदाहरण बन्नुभयो उहाँ । बाँचुञ्जेलको जीवनलाई सक्रिय र सिर्जनशील भएर बाँच्नुपर्छ, आˆनो भाषा र साहित्यका लागि सक्दो गर्नुपर्छ भन्ने उदाहरण पनि प्रस्तुत गरेर जानुभयो भीमनिधि तिवारीले धेरै कृति लेख्ने र छपाउने स्रष्टाको रूपमा आफूलाई चिनाउने उहाँले हात नहालेको विधा पाउनै गाह्रो पर्छ ।

कहिले यो मन खहरे कहिले यो मन छहरा
चुलबुले यो मनलाई कसले दिने पहरा
चिठीपत्रमा
सबैलाई यस्तै हो सोह्र सत्रमा

यहाँ देश एक्लो परेको छ आज
इमानी शिरै यो झरेको छ आज