kbs

दुख्दै छ आज छाती बल्झेर याद तिम्रो
बग्दै छ अश्रुधारा छल्केर याद तिम्रो

सधैं सधैं उही कुरा लेख्ता पो त दिक्क लाग्छ
जेजे देख्नु हुन्नथ्यो त्यै देख्ता पो त दिक्क लाग्छ

जब मर्छन् मन्दिरकै ढोकाअघि भोकाहरू
सोच्नु तिम्रो लागि पनि बन्द छन् ती ढोकाहरू

अभि सुवेदीले अखबारी लेखनलाई पुस्तकको आकार दिएका छन् । उनको पछिल्लो निबन्ध संगालो ‘निबन्धमा उत्तरवर्ती कालखण्डमा ८२ निबन्ध छन् । यसलाई रत्न पुस्तक भण्डारले प्रकाशन गरेको छ ।

लुसीलाई मैले मेरो साथीको घरबाट ल्याएको पनि सात वर्ष बितिसकेछ । हिजो जस्तो लाग्छ । तर सात वर्ष भएछ । लुसी र मेरो सम्बन्ध पनि सात वर्ष पुरानो भइसकेछ । लुसी अत्यन्तै प्यारी छे । सेतो-कालो र टाटेपाटे बुट्टाले लुसी झनै प्यारी देखिन्छे ।

थाहा छ तिमी हतारमा छौ-
तिमीलाई धेरै टाढा पुग्नु छ
तर नबिर्स !
यो धर्तीमा हिँड्न
हामीले बनाएका हौं- बाटो !

निकै वर्षअगाडि सुनेको यो गजलको अर्थभन्दा पनि मर्म आजको यो निस्सासिँदो अन्धकारमा बुझ्दा मनमा आत्मग्लानि सोच आउँछ र छटपटी हुन्छ । र, सोच्न थाल्छु-किन हामी आवश्यक परेको बेला मात्र अनावश्यक भनेर फालेका कुराहरूको सम्झना गर्दै पछुतो गर्छौं ? किन हामीले भोगिसकेका भइपरि आउने त्यस्ता संकटहरूका समाधान अघिबाटै गर्ने पहल गर्दैनौं ? आज हामी असह्य भएर भोगिरहेको यो अन्धकार यसै वर्षबाट सुरु भएको समस्या होइन । हामीले यो संकेत अघिबाट पाइसकेका थियौं । तर के गर्ने ?

बड्कीमा गजबहादुर शाहीकहाँको कार्यक्रम सकेर उत्तरतर्फ तेर्सै-तेर्सै ओरालो लाग्यौं हामी । मैले आफ्नो झोला आफैं बोकें । बेलुकीको स्याँठ निकै चिसो थियो । तल कणर्ाली नदीमा पुगेर नयाँ काठको पुल तर्‍र्यौं हामीले । खोलामा काठका थुप्रै चिटिक्क परेका पहेंला खटहरू अड्किरहेका देखिन्थे किनारतिर, सोद्धा थाहा भयो- अलि हुने खाने मान्छे मर्दा बोकेर लानु सट्टा यस्ता खटमा लास हाली खोलामा बगाएर पोल्ने घाटसम्म पुर्‍याउने चलन हुँदो रहेछ । जेमा पनि काठको प्रयोग हुने रहेछ यतातिर- घरका छानासम्म पनि सब काठैका देखिन्थे ।

अन्ततः पेसागत र व्यक्तिगत दुवै रूपमा नेपाल फर्किने मेरो लामो धोको पूरा हुनलागेको छ । पाकिस्तानमा झन्डै तीन र बेलायतमा १४ वर्ष बिताएपछि म स्थायी रूपमा अर्काे महिना नेपाल फर्किंदैछु । बेलायतमा बिताएका १४ वर्ष मेरालागि जीवनको एउटा अत्यन्त सुखद, उपलब्धिपूर्ण र सन्तोषजनक समयका रूपमा सदा रहिरहनेछन् ।

अघिल्लो साता राजधानीमा भएको पलेँटी सांगीतिक शृंखलामा कविवर माधवप्रसाद घिमिरेसँग निकटमा साक्षात्कार गर्न पाइयो । महाकवि देवकोटा र सिद्धिचरण श्रेष्ठ काल र अहिलेको युगका सेतु उनी ९० वर्षको उमेरमा पनि महाकाव्य लेखिरहेका छन्, जुन आफैँमा एउटा चामत्कारकि उपलब्धि हो ।

सुर नचढी फुर्दै नफुर्नेः जाँड कवि
अप्ठ्यारो टेढो मात्रै कुरा गर्नेः टाँड कवि
अरू मिलेको हेर्नै नसक्नेः भाँड कवि
बोल्यो कि हान्न खोज्नेः साँड कवि
जाँड कवि, टाँड कवि, साँड कवि ।

जुत्ताको तलुवामा प्वाल परेछ, ढुंगाले छाला नै छेडेपछि पो उसले चाल पायो । ऊ अर्थात् हीराबहादुर ! धनकुटा जिल्ला अखिल क्रान्तिकारी किसान संघको सदस्य ! लेगुवादेखि मास्तिर उक्लनु थियो, झन्डै सिधुँवा बजार नै भने पनि हुने । बजारदेखि अलि तलको माविमा मान्य आउने कार्यक्रम थियो । त्यहीँ हिँडेको हो हीराबहादुर पनि ! आकाशमा हेलिकप्टर देखेपछि जाडोमा पनि मध्याह्नमा तन्नेरी देखिएको सूर्यलाई हत्केलाले छेकेर मुन्टो आकाशतिर उचाल्दा तल ढुंगा देखेन । खुट्टामा राम्रैसँग बजि्रएछ, रगत बग्न थाल्यो । अलिकति धूलो छक्र्यो, एकछिन सुस्तायो । रगत रोकिएपछि ऊ फेरि हिँड्यो ।

गरीब देशहरूलाई पैसाको प्रलोभन दिएर गरिने कारोबारलाई ‘मनि लन्डि्ङ्’ भनिन्छ । विश्वका अधिकांश गरबि देशमा यस्तो प्रक्रिया अपनाएर गैरकानुनी कार्यहरू सञ्चालन गर्ने पुरानै तरिका हो । इन्डोनेसियाजस्ता देशमा त मनि लन्डिङ्को बिगबिगी नै छ । नेपालमा पनि यो डलर काण्डका रूपमा चर्चित रह्यो ।

यसो विचार गरेँ, विश्व मानचित्रमा नेपाल विशाल होइन, सानो छ । विश्वले पनि साना देशहरूकै सूचीमा राख्छ, नेपाललाई । सुन्दर, यहाँ प्रकृतिबाहेक कमसेकम अहिले केही छैन । शान्त ? यो त अहिलेको नेपालको आर्थिक, राजनीतिक परविेशको खिल्ली उडाउने शब्द नै भएको छ । तैपनि, किन हो कुन्नि मलाई गीत सुनी रहौँ जस्तो लागिरह्यो । गीत बज्दै जाँदा मेरो शरीरमा काँडा उम्रिंदै थिए । मलाई कुनै पुरानो कालजयी गाना सुनिरहँदाको क्षणभन्दा पनि बढी आनन्द आइरहेको थियो ।

आधुनिक संगीतको त कुरै छोडौँ, पप र र्‍यापको यो लोकप्रियता, यो जगजगीलाई उनी घोर अधर्मको परिणति ठान्छन् ।

जीवन अटोप्सी
त्रासद समयका गाथाहरु
प्रत्येक दिन प्रत्येक रात
विग ब्याङ घोषणाहरुको देशमा
बोक्सी घोषित आमाहरु
छोराहरुबाट गु-मुत ख्वाइएका छन्