ks

“कि कहै छी तूँ ! तोरा लग पानिनों नही पिवैत छी ।” (के भन्छस् तँ ! तँकहाँ म पानी पनि पिउदिनँ ।) गोरगाम्मा गाउँमा बस्ने शिवकुमारले फोनमै जवाफ फर्कायो ।

मसँगै १० वर्ष उठबस गरेको मान्छे २ वर्ष पछि नै किन यस्तो उट्पट्याङ्ग कुरा गर्दै छ । मेरो मनमा खुल्दुली मच्चियो । ऊ गाउँकै मान्छे भए पनि मेरो वारेमा मसँगै यस्ता बदनाम हुने कुरा नभन्नुपर्ने हो । म सोचमा डुबेँ ।

खडेरीमा सास आयो बाँच्ने आस आयो
बिस्तारै बिस्तारै जब कोही पास आयो

उता हावा चलेपछि मनको बागमा
पिरतीको यता मन्द यो सुवास आयो

मान्छे मान्छे बिच नमिठो यो राग कस्तो हो?
पिलाउँदा दूध विष झिक्ने नाग कस्तो हो?

मेरो निम्ति न झर्छ न मर्छ ऊ
नदीसँगै न बग्छ न तर्छ ऊ

एउटा मुटु त्यो पनि ढुङ्गा भो
प्रेम मन्मा न राख्छ न छर्छ ऊ

चकमन्न रातको अँध्यारो साम्राज्य बीच, सुनसान समयमा म एकाएक झसङ्ग ब्युझिएँ । स्मृतिपटलको ढोका अनयासै खुल्न पुग्छ । एकाएक सम्झनाको हुरीले बिगतको धमिलिएको एल्बमलाइ पल्टाई दिन्छ । म बाध्य हुन्छु । एल्बमका चहकिला तस्बिर नियाल्न । हो, चाँदनी ! धेरै पछि आज, यो मध्ये रातमा मक्किएको बिगतबाट मुर्झाइसकेको अतितलाई हुकाइरहेकोछु । निभिसकेको सलेदोमा फेरि बल्झाईको तेल थपेर सल्काइरहेको छु । खाटा बसिसकेको घाउँबाट फेरि सम्झनाका पाप्रा उब्काउँदै छु म ।

माया लाको न दिन न लिन ए हजुर
आजभोलि माया मार्यौ किन ए हजुर?

प्रखर त्यो घाम तिम्रै शिरमाथि हुँदा
साथमा हुने आफ्नै छाँया चिन ए हजुर

आमा दशैँमा आर्शिवाद के दिनुभयो ? जहाँ दशा दिएर दशैँ मनाउँनेको भीड देखिन्छ । म त गाँस, बास र कपासकै लागि कतै भोकै रिक्सामा भारी लादेर अनि कतै थाप्लोको नाम्लो बिसाउन नपाएका नेपालीहरूको रित्तो निधार देख्छु । सायद पसिनाले पुछियो होला उनीहरूको बिजय उत्सवको रातो टीका अनि कानको पहेलो जमारा नाम्लोले छेक्यो होला । युद्ध र आतङ्कको मारसँग बर्षौदेखि कि लास देउ कि स्वास देखाउँ भन्दै आसोच बारिरहेका नेपालीहरू कम्ति रोइरहेकाछैनन् ।

शनिबारको दिन थियो । ऊ ढिलै गरेर उठ्यो । दलानमा विद्यार्थी भरिएका रहेछन् । शनिबार पनि विद्यार्थी ! केही सोध्न आए होलान् भन्ठानी हत्त न पत्त दाँत माझ्यो, मुख धोयो । उनीहरू सामु बस्न तयार भयो ।

“सर ! अरू दिन मौकै पाइन्न । व्याकरणमा समस्या छ ।” किताब दिँदै छात्रा सोनाले भनिन् । उसले पनि उनीहरूसँग एक घण्टा वितायो ।

आफ्नो छाया जुनमा खोज पाउँदैनौ
साचो माया सुनमा खोज पाउँदैनौ

थोपा थोपा खुशी बटुलिनु पर्दछ
रातो रंग चुनमा खोज पाउँदैनौ

धर्मानन्दको घरको बत्ती निभेको पनि दुई बर्ष नाघिसकेछ । घाउ निको भएको छैन, समय निकै अगाडि कुदिसक्यो । कान्छो छोरो मरेको छ महिना नपुग्दै स्वास्नीले देहत्याग गरी । हल कनाहा हुँदा पनि जसो तसो काम चल्छ, तर जोडी छुट्टिएर एक्लै हुँदा भने जिन्दगी सकस हुने रहेछ ।

आज दशैंको टीकाको दिन ! धर्मानन्द बिहानै उठ्यो, वस्तु भकारा सक्यो । घर लिपपोत गर्यो, सूची भयो र नुहायो । छोरीहरूलाई सिकुवा आँगन सफा गर्न लगायो । खानाका केही परिकारहरू बनायो । आफूले टीका लगाउन नपाए पनि छोरीहरूलाई त समयमा नै लगाई दिनु पर्यो भनेर सबै सरजाम ठीक पार्यो ।

साँच्चै दिनसँगै उमेर ढल्दै गइरहेको छ
खरानी हुन उमेर बल्दै गइरहेको छ

आज भन्दा भोलि भन्दा बितिसक्यो समय
समयसंगै मान्छे गल्दै गइरहेको छ