नेपाल साप्ताहिक
हजाममार्फत त्रिभुवनसँग भेट
२००७ सालको क्रान्तिले ल्याएको प्रजातन्त्रलाई मानिसहरूले सही रूपमा व्याख्या गरेको म पाउँदिनँ । मानिसका आ-आफ्नै किसिमका धारणा आइरहेका छन् । इतिहास मनगढन्ते र व्यक्तिपरक हुनुहुँदैन । सबै मानिस आफूलाई केन्द्रमा राखेर इतिहासको बखान गर्छन् । तर, इतिहास वास्तविक र सत्यमा आधारित हुनुपर्छ । जित्नेको मात्र होइन, हार्नेको पनि सही इतिहास लेखिनुपर्छ ।
कामरेड ! हुन सकिनँ नयाँ नेपालको क्रान्तिकारी
जुत्ताको तलुवामा प्वाल परेछ, ढुंगाले छाला नै छेडेपछि पो उसले चाल पायो । ऊ अर्थात् हीराबहादुर ! धनकुटा जिल्ला अखिल क्रान्तिकारी किसान संघको सदस्य ! लेगुवादेखि मास्तिर उक्लनु थियो, झन्डै सिधुँवा बजार नै भने पनि हुने । बजारदेखि अलि तलको माविमा मान्य आउने कार्यक्रम थियो । त्यहीँ हिँडेको हो हीराबहादुर पनि ! आकाशमा हेलिकप्टर देखेपछि जाडोमा पनि मध्याह्नमा तन्नेरी देखिएको सूर्यलाई हत्केलाले छेकेर मुन्टो आकाशतिर उचाल्दा तल ढुंगा देखेन । खुट्टामा राम्रैसँग बजि्रएछ, रगत बग्न थाल्यो । अलिकति धूलो छक्र्यो, एकछिन सुस्तायो । रगत रोकिएपछि ऊ फेरि हिँड्यो ।
सुन्छ गीत नेपाली
यसो विचार गरेँ, विश्व मानचित्रमा नेपाल विशाल होइन, सानो छ । विश्वले पनि साना देशहरूकै सूचीमा राख्छ, नेपाललाई । सुन्दर, यहाँ प्रकृतिबाहेक कमसेकम अहिले केही छैन । शान्त ? यो त अहिलेको नेपालको आर्थिक, राजनीतिक परविेशको खिल्ली उडाउने शब्द नै भएको छ । तैपनि, किन हो कुन्नि मलाई गीत सुनी रहौँ जस्तो लागिरह्यो । गीत बज्दै जाँदा मेरो शरीरमा काँडा उम्रिंदै थिए । मलाई कुनै पुरानो कालजयी गाना सुनिरहँदाको क्षणभन्दा पनि बढी आनन्द आइरहेको थियो ।
प्रसिद्ध कृतिमाथि बनेका कुनै पनि चलचित्रले ख्याति कमाएनन्
‘नेपाली चलचित्रकर्मी अपठित छन् । बौद्धिक वर्ग चलचित्रभन्दा टाढा छ । ड्राइभर र खलासीलाई हेरेर चलचित्र बनाइन्छ ।’ धेरैअघिदेखि चलचित्रकर्मीले खेप्दै आएको आरोप हो यो । यति भएर पनि उनीहरू थेत्तरा छन् । कृतिमाथि समेत उनीहरू मुम्बइया सूत्र घुसाउन चाहन्छन् । बिनागृहकार्य चलचित्र बनाइन्छ भन्ने आरोप त आमअसफलताले पुष्टि गरसिकेकै छ ।
सौन्दर्यमा शरीर
सौन्दर्य र पहिरनप्रति निकै सचेत अञ्जली सेनले बढ्दै गइरहेको उमेरले ल्याउने शिथिलता र बुढ्यौलीलाई लक्ष्य गरेर प्रायः आफ्ना अनुभवहरू सुनाइरहन्थिन्, मेन्टेनेन्स कस्ट निकै बढ्दै गइरहेछ अचेल शरीरको । पहिला जे कुरा यसै यत्तिकै प्राकृतिक रूपमै प्राप्त हुन्थ्यो, त्यसैलाई जोगाउन वा जोगिएको देखाउन मात्र पनि अनेक साधन-प्रसाधनहरू जुटाउनुपर्छ अचेल ! त्यसभन्दा पनि बढी तिनको नियमित उपयोग निम्ति जाँगर जुटाउन साह्रै कठिन छ ।
सयरको साटो सीडीओ
त्यसबेला वाणिज्य विभागको डेपुटी डाइरेक्टर भए पनि डाइरेक्टर नभएकाले मलाई नै कार्यवाहक सुम्पिएको थियो । मैले सचिवलाई भनेँ, “पछि गएर यो खतरनाक हुन्छ, अन्तिममा भारतलाई मात्र होइन, हामीलाई पनि ठूलो नोक्सानी पुर्याउँछ । अन्ततः ठूलालाई केही हुँदैन, बढी मार हामीजस्ता कमजोरलाई नै पर्ने हो । हामी यो काम नगरौँ ।”
आस्था भन्नु अलाउद्दीनको बत्ती
जीवनमा बाँच्न चाहिने कुरा कति छन्, कति ! देख्नु, भोग्नु र चिन्नुपर्ने कुरा पनि कति छन् कति ! तर, हामी त खालि आफ्नै वरपिरकिा अनुहारहरूले घेरएिका छौँ, आफ्नै वरपिरकिा ध्वनिले छेकिएका छौँ । हाम्रा दृष्टि, विचार, चिन्तन र सोच सबै स्वार्थका साना-साना ढिस् काहरूमा ठोक्किएर आफैँतिर आउँछन् । आफैँले बोलेको आवाज पनि अर्काले बोलेको जस्तो सुनिरहेका हुन्छौँ । सानो सोचमा, सानो घेरामा, सानो स्वार्थमा, सानो उचाइमा उभिएर अहंकारका ठूला स्वरहरू चिच्याइरहेछौँ ।
त्यो दिन यसरी आयो
२००७ कात्तिक २० गते बिहान शीतल निवास पस् ने विचारले श्री ५ त्रिभुवन ठूलो पहेँलो मोटरमा एक्लै सवारी भएको थियो । यसबारे कसैले थाहा पाएका थिएनन् । मौसुफको सोच पनि भारतीय दूतावासमै पस् ने थियो । त्यहीँ रहेका हामीले मौसुफ त्यहाँ एक्लै सवारी हुनु राम्रो हुँदैन, परविारसहित सवारी हुनुपर्छ भनेर अनुरोध गर्यौँ । सोही आग्रहबमोजिम कात्तिक २१ गते नागार्जुनमा सपरविार वनभोज र सिकार गर्ने निहुँ पारेर प्रधानमन्त्रीको अनुमतिका लागि मौसुफबाट खबर भएछ ।
बालबालिकाको मोलतोल
बेलुकाको बसबाट कार्यक्षेत्रतर्फ प्रस्थान गर्दा धादिङको गजुरीमा बस टक्क रोकियो । सडक दुर्घटनामा बालिकाको मृत्यु भएकाले यातायात बन्द भएको रहेछ । रातभर िबाटो खुल्ने आशामा बित्यो । बिहान भयो तर बाटो खुल्ने कुनै छाँटकाँट नदेखेपछि हामी गजुरी बजारतर्फ लाग्यौँ । करबि ९ बजिसकेको थियो, एउटा सानो चिया पसलमा हातमुख धोई चिया पिएर घटनास्थलमा पुग्यौँ । घटनास्थलमा सेतो कपडाले छोपेको सानो शिशुको लास र छेउमा दुईवटा माटाका घैँटा घोप्ट्याएर राखिएको हृदयविदारक दृश्यले मनलाई भावविह्वल बनायो ।
सिद्धिचरण : एक रक्षाकवच
कक्षा १० को नेपाली पाठ्य-पुस्तकमा पहिलोपटक भेटिएका थिए सिद्धिचरण श्रेष्ठ । त्यहाँ उनी आफ्नो जन्मथलोको न्यास्रोले रन्थनिएर बिघ्नै विरही मनोदशामा ‘मेरो प्यारो ओलखढुंगा’को लयमा धुरुधुरु रुँदै थिए । लाग्यो, सिद्धिचरण नाउँका यी जीव विचित्रका रुन्चे कवि रहेछन् । उनका लागि ओखलढुंगा प्राकृतिक सौन्दर्यले सिँगारिएको स्वर्गसमान थियो र त्यसको प्रतिलोमरूपी काठमाडौँ थियो उजाड मरुभूमितुल्य मानव-बस्ती ।
यसरी सहिद भए गंगालाल
शोभाभगवतीमा दशरथ चन्दलाई गोली हानिरहँदा छेवैमा बाधिएका गंगालाल राणाशाहीलाई गाली गररिहेका थिए । त्यो देखेर रिसले चुर भएका नरशमशेरले गंगालालको घुँडा र तिघ्रामा तीन गोली हाने । गंगालाल भने आफूलाई लागेको गोली गन्दै थिए । यो सबै अत्याचारको दृश्य हेररिहेको दोस्रो पोडे, जसलाई गंगालाललाई गोली ठोक्न ल्याइएको थियो, त्यसलाई नरशमशेरले आखिरी गोली हान्न अह्राए । तर, त्यसले मरिगए गोली हान्न सकेन, बरु रुन पो थाल्यो ।