मधुपर्क २०६६ जेठ

अध्ययन र समर्पण दुई भिन्न विषय जस्ता देखिन्छन् । यसो भए पनि एकले अर्कोलाई अर्थात् अध्ययनले समर्पणलाई र समर्पणले अध्ययनलाई विकसित गर्ने कुरामा यी दुई विषय अभिन्न पनि छन्, सहयोगी पनि हुन् ।

साहित्यिक पत्रकारिताले नेपाली पत्रकारिताकै प्रारम्भ गर्ने जस पाएको छ तर एक शताब्दीभन्दा लामो यात्रा पूरा गरिसक्दा पनि यसले शारदाकालीन समस्याबाट समेत पूर्ण मुक्ति पाउन सकेको छैन । संस्थागत विकास र विक्री-विज्ञापनका दृष्टिले यो क्षेत्र न हिजो आत्मनिर्भर बन्न सक्यो, न आज यसले अपेक्षित विज्ञापन र पाठक पाउन सकेको छ । सङ्ख्याका दृष्टिले असन्तोष मान्नुपर्ने ठाउँ नरहला ।

ती धूपीका बोटहरू
फक्रिएका लालुपाते, गुलाब र भुइँचम्पाहरू
आँखामा कैद गरेर
प्रत्येक गोधुली साँझहरू
मनभरि भावनाका रङहरू बोकेर
म हेर्ने गर्छु
त्यो बडेमानको घरलाई
ठूलो पर्खालले घेरिएको मैदानलाई

काँधमाथि आफ्नै लाश बोकेर मान्छे
आफ्नै मलामी गइरहेछ
उसको मृत्युमा आज
रोइदिने कोही छैनन्
केवल ऊ स्वयं
आँसु झार्दै हिँडिरहेछ

आमाले भन्नुभो-
सानो उमेर भएका छोरालाई
बलि दिएको नदेखाऊ
तर ऊ,
बलि दिएको हेर्न आतुर छ
असाध्यै उत्सुक छ
बाबाले फूलपाती चढाएको
बलि पर्सिएकोमा रमाएको छ

बुद्धिमाया दिदी
सानो छँदैदेखि साह्रै बाठी थिइन् रे
बुद्धिवान् थिइन् रे
बुद्धिकै कदर थियो वा संयोग
नाम पनि बुद्धिमाया जुरेछ

कहाँ गयो हाम्रो विकास
आकाशमा गयो कि पातालमा
साढे दुई करोड जनतालाई थाहा छैन
अहिले पनि सबै मिले धेरै पर गा’छैन
सबै सत्तावादी आफ्नो गुनगान गाउँछन्
विकासको नाममा एकसेएक फलाक्छन्

विनाशको कारक बन्दछ त्यो चैतको हुरी
फक्रनै नदिई झार्दछ वृक्षका कोपिला चुँडी
सपना त्यो किसानको फल खाने जो हुन्छ
टुक्राटुक्रा बनाउँछ लागेर त्यो हुर्हुरी

कसको विश्वास गर्नु विश्वास गर्नै गाह्रो भयो
कलियुगमा बाँच्नलाई निकै साह्रो भयो ।

बोल्नलाई डर भयो सत्य कुरा पनि
मानव मति भ्रंश भई अब छुरा भयो ।

मान त्यहीँ थियो, शान त्यहीँ थियो
साँच्चै जिन्दगीको उठान त्यहीँ थियो ।

बाज र परेवाहरू
जिउने सङ्घर्षमा भौँतारिएका
शिकारी र शिकारको अवतारमा
अधिकारको परिभाषा खोजिरहेका छन्
जिउने वा जिउनका लागि मार्ने!

हे मेरा छोरा, नेपाली प्यारा एक भै उठ न
देशको निम्ति बलियो खम्बा नबनी भएन ।

ओरालो बग्नु पानीको धर्म
उध्र्वोपादन र वाष्फीकरण पानीको गुण
क्षयीकरण र गलन
पानीको घनत्व
जम्नु, फैलिनु र बग्नुको प्रक्रियामा
जब असन्तुलित हुन्छ/विचलन हुन्छ

आमाले चाङ लगाएर सन्दुसमा राखेको
ढुङ्गा देखेर अचम्म लाग्थ्यो
उहाँ भन्नुहुन्थ्यो-
जतन हो बाबु जतन !
एउटा चिटिक्कको घर बनाउनु छ तिमीहरूकै निम्ति

देखौँ अक्षरका ताँती लेखौँ अक्षरकै कुरा
मातौँ अक्षर खाएर पिएझैँ लठ्ठ भै सुरा
पढौँ अक्षरका भाषा भोगौँ अक्षर-जीवनी
पाई अक्षरकै साथ रमाओस् लेखनी पनि ।

धेरै माथि उडेपछि सिनोमा आँखा पर्नु हुन्न
फाइदाको कुरो देख्यो कि तलतल झर्नु हुन्न ।

सम्पत्ति सबैलाई चाहिन्छ जिन्दगी बाँच्नलाई
तर पैसाका लागि बजारमा नाम छर्नु हुन्न ।

हाँसी राख्न पाए पुग्छ झेल मलाई चाहिएन
विचारलाई कुण्ठित गर्ने ‘जेल’ मलाई चाहिएन ।

तिमीलाई लाग्ला क्षणभरको हाँसो नै जीवन हो
उन्मादमा उर्लिएको भेल मलाई चाहिएन ।

सयथरी फूल फुल्ने संसारमा हाम्रो
जाई, जुई, चम्पा जे होस् मन परेको राम्रो ।

सौन्दर्यको रूप एकै उस्तै जिन्दगानी
किन बग्ने रै’छ माया मन तानीतानी ।

खानै पर्दछ रे म खान्न जनको पैसा भने तापनि
आफ्नै भाषणमा रमाउनु अरे साँचो नबोले पनि ।
आफ्नै मात्र दुनो सिधा बनिरहोस् संसार जेजे हुँदा
स्वार्थी दानवझैँ कुकर्म मतिको नेता नबन्ने म ता ।।

वर्षौ बिते, बिति नै रहे
चित्रभावमा छचल्किदो छ आहृलादित दृश्य
स्मृतिले स्पर्श गर्दै झझल्किन्छ वर्तमान आँखाभरि
उमेरको उकालोसँगै कुपि्रएको ढाड, सेतै फुलेको कपाल
चाउरिएको अनुहारमा बान्की मिलेका बनावटी दाँतमा उजेलिँदै