छन्द कविता

नौलो भेट भयो नयाँ नजरमा सौभाग्यले कामना
अर्जी सादर यो इलाम भूमिको यो देशको नाममा ।।
स्वागत् शिष्ट सधैँ नयांँ अतिथिको श्रद्धा र सद्भावना ।
गर्नू शिष्ट स्वभावले र हँसिलो मुहारले वन्दना ।।

म बस्ने कोठाकै दलिन-बिचमा गौंथली बस्यो
पिटाएको तन्नाउपर फिर मैला पनि खस्यो ।
मलाई त्यो देखी हृदयबिच लाग्यो किरकिरी
चरी बोल्यो मेरो मन सब बुझी त्यो चिरिबिरी ।।१।।

अहो !! त्यस्ता ताता नजर अति राता विष सरी
तरी तात्यौ बाबा ! किन मनमनै त्यो रिस गरी ।
तिमी धर्मात्मा छौ घरबिच म छू आज अतिथि
तिथी माघे औंसी शहरभर भूकम्प-फजिती ।।२।।

जादूगर्नी छ माया, उसपछि वनमा लोभिएको शिकारी
बिर्सी माता पिता नै, घर, स्वजन, सबै राज्य छाडेर भारी ।
भुल्छौं हामी अनेकौं झिलिमिलिहरुमा, मोह प्याला लिएर
आई आँधी सबै त्यो उडिकन चलदामा पशू झैं भएर ।।

धेरै छन् नीतिका उक्ति घोक्यौँ बुझ्यौँ भने ‘सुधा’
मौकामा काम लाग्नेछ के हो जीवन ? हो ‘क्षुधा’
यात्रा-सङ्घर्ष चुनौती स्वप्न सौन्दर्य प्रेम यो
हिँड्ने मनुष्यका बाटा मृत्यु जिवन्त घाट हो ।

डाँडा र पाखा छहरा र ताल
आकाश चुम्ने गिरि छन् विशाल
हावा सुगन्धी जलपात मीठो
यो देशको चित्र सधैँ अनौठो ।।

धेरै योग्य गुणी जगद्गुरु हुने होला कहाँ को भनी
विद्याको मुटु मुख्यकेन्द्र जुन हो कासी त्यहीँका पनि
खोज्दैथे सब प्राज्ञ पण्डितहरू जहीँतहीँ विश्वमा
यस्तै मानव एक भेटिनु भयो नेपालकै भूमिमा

ठाडै कैलाशदेखी
    द्रुततर गतिले गड्गडाएर झर्दी
झर्दा श्रीशङ्करैको
    गल-गलित ठुलो सर्पझैं सल्ल पर्दी ।
लाखौं चट्टान चिर्दी
    विकट गिरिशिला-कन्दरा चूर्ण गर्दी ।
बन्दै नाची दगुर्दी,
    श्रवण-विवरमा नित्य संगीत भर्दी ।

पिल्पिल तारा, पिल्पिल तारा उस घरको त्यो मेरो दीप ।
जीवनको त्यो अस्ताचलमा नरहोस् कालो मेघ समीप ।।
शान्त रहोस्, शान्त रहोस् दिनको अन्त्य उज्यालो आकाश ।
नचलोस् नचलोस् झोंका यौटा प्रबल संवेग अशान्त बतास ।।

बडाले जे गर्यो काम हुन्छ त्यो सर्व-संमत ।
छैन शङ्करको नङ्गा, मगन्ते भेष निन्दित ।।

गरदैन ठूलो व्यक्ति मर्यादा-स्थिति-लङ्घन ।
बसेको छ महासिन्धु सीमाबद्ध बनीकन ।।

दबिन्छ गुणिको दोष गुणका राशिमा परी ।
रश्मिले चन्द्रको दाग दबाएकै छ बेसरी ।।

भन्छौ हामी, सहिद सपता पूर्ण गर्छौं लडेर ।
लेख्छौं हामी, समर वरको गानमा चर्किएर ।।
किन्तु छैनन्, हिमगिरि सरी भावनामा उचाइ ।
ढोगी-लोभी, कलुषित भयौ स्वार्थमै छम्छमाई ।।१।।

चरा रहस्य जीवको चरा सशक्त जिन्दगी
चरा प्रभात लक्ष्यको चरा अनन्त माधुरी
मभित्र फुल्छ विश्वको अपार सभ्य भावना
मभित्र खुल्छ सृष्टिको हजार-लाख चाहना ।।

तप्तपी मधुका थोपा तप्तपाएर तप्तप
मधुपर्क तिमी बन्छौ चेतना ज्वारको तप ।
बीसौँ हजार यात्रीका मुटुका धुक्धुकी भयौ
सिर्जना प्यारकास्तम्भ तिमी अनन्त अग्लियौ ।।

चङ्गा चित्त बनाउने घिउसरि क्यास्वादिलो चम्चम
चाख्दास्वाद दिलाउने छ महझै आस्वाद झन् उत्तम
लाग्दा निल्न घुटुक्क शाब्दिक दही कस्तो मिठो कञ्चन !
नेपाली मधुपर्क मोहक बनी आनन्द पार्ने मन ।