विविध-विधा

जब गुराँस फुल्छ लेकमा तिम्रो याद आउँछ ।
धानको बाला झुल्छ खेतमा तिम्रो याद आउँछ ।

तिम्रो झल्को घरीघरी दोहोरिँदा यो मनभित्र
कोही देख्दा सुन्दर भेषमा तिम्रो याद आउँछ ।

गन्तव्यबिहीन यात्रा धेरै गर्नुपर्छ यहाँ
जब हुन्छु परदेशमा तिम्रो याद आउँछ ।

बिन्ती आज मेरो यो छातीमा बन्दुक नपड्काऊ
मेरो देशमा दीपावली छ
बरु आऊ तिमी पनि मेरी बहिनीको टीका लगाऊ
मेरो देशमा दीपावली छ

आकाल मान्छे मार्ने अस्पतालले
नत कुनै कानूनी सजाय पाएको छ

पाहुना आउदा मात्र घरागन बढार्ने
सस्कार बिग्रिएको छ
हेर ! छानो चुहिएर कैदीहरुको
कारागार बिग्रिएको छ

यो जिन्दगीमा जे छ ! त्यो अन्तिम छ
के दिनु यार दुनिया बडो जालिम छ

त्यो राक्षसलाई जीवनभर जेलमा कुवाउनुपर्छ
अरे यार जस्लाई सदा निर्धाहरुलाई रुवाउनुपर्छ

बच्चाको बगरमा बालुवाको सिङ्गैदर्वार निरन्तर बिग्रिन्छ
जस्तो कि जग बिना जग देश बिग्रिन्छ अनि घर बिग्रिन्छ

गाएनौ गीत तिमीले बजाएनौ मानौ कि सङ्गित थिए म
थाहा पाएनौ कैले पनि तिमीले खाएनौ अमृत थिए म

कुन दुनियाँ हो जहाँ क्रान्तिकारिलाई सिङ्गो संसार बिरोध गर्छ?
जस्तो कि हेर आफ्नै बाबुले पनि छोराको विचार बिरोध गर्छ

बिहानै मन्दिर हिडेको मान्छे साँझ अदालतमा हुन्छ
एउटा यस्तो हुनै नपर्ने गलत जहाँ यो जगतमा हुन्छ

योग रहेछ व्यायम रहेछ अनि ध्यान रहेछ
यो संसारमा ठुलो स्वयम् आत्मज्ञान रहेछ

मान्छेले कहाँ यार यत्राको उच्च विचार हेरेर प्यार गर्छ?
यो संसार मान्छेको सुन्दर रुप र अनुहार हेरेर प्यार गर्छ

उठ ! उठ बिहान भैसक्यो अब जाग्नुपर्छ जुट्नुपर्छ
हेर अब यो देश अब निक्कै निक्कै माथि उठ्नुपर्छ

चोर ! कमजोर के काट्छौ यार अब बलवान् काटेर देखाऊ
कुरा काट्नेहरू हो बरु आऊ किसानको धान काटेर देखाऊ

अरे यार यो दुनियाकै सबैभन्दा सुन्दर अनुहार हुँ म
हुनसक्छ कि कसैको लागि त स्वयम् राजकुमार हुँ म

ढोका छाडी झ्यालबाट चिहाउने, कस्ता छिमेकी तिमी ?
अरुको सम्पदामा र्‌याल चुहाउने, कस्ता छिमेकी तिमी ?

कपडा त कपडा नै हो, कमर बेरे ’नि, शिर ढाके ’नि
फोहरीको लगौटीझै गन्हाउने, कस्ता छिमेकी तिमी ?

धर्म संस्कृति र छोरी-बेटीको सम्बन्धको ’नि कुरा गर्ने
अप्ठ्यारोमा पारी, धाँटी समाउने, कस्ता छिमेकी तिमी ?

धान फल्ने खेतमा घरैघर भएका छन्
हिजोका गाउँ आज शहर भएका छन्

जहाँ खेलेर बितेको थियो बचपन त्यो
ती नदी-नाला आज बगर भएका छन्

पुरूष हौ तिमी पीडाहरू कतै बाँड्नु हुन्न भन्छन्
पत्थर जस्तै बनाऊ दिल खुट्टा काँप्नु हुन्न भन्छन्

बिहे हुँदासम्म दिदी बहिनीहरू अचेल पढ्दै गर्नु पर्ने
कमाई गर भाइ खर्च धान्न बाॅधा पस्नु हुन्न भन्छन्

बा आमा श्रीमती र सन्तानका माग पुरा गर्नु पर्छ
जाऊ कमाऊ छोरो मान्छे घरै बस्नु हुन्न भन्छन्

यो त्यस्तो देश हो जहाँ भगवानहरू भ्रष्टचारी हुन्छ
यस्तो लाग्छ भावनाहरू किन्ने पनि ब्यपारी हुन्छ

हुदैन बरु विचारले बौदिक विद्वान होला, भलाद्मी हुदैन (२)
हुँदै हुदैन भावले मान्छे, कि पागल कि भिखारी हुन्छ
यो त्यस्तो देश हो जहाँ भगवानहरू भ्रष्टचारी हुन्छ
यस्तो लाग्छ भावनाहरू किन्ने पनि ब्यपारी हुन्छ