विविध-विधा

विधेयक हो वा मन्द मन्द बिष हो यो।
आफैलाई घात गर्ने कस्तो रिस हो यो।
जे जे तर्क दिउन अरुहरुले, म त भन्छु,
बिदेसीलाई खुसी पार्ने जिनिस हो यो।

बयानब्बे माथि आठ प्रतिशत हाबी।
लालेको जाय जेथामा कालेको दाबी।
दादागिरिको पनि हद हुन्छ नि, गांठे !
चलाउ बाण नष्ट पार रावणको नाभि।

यहाँ,
नीतिभन्दा नेता धेरै भए ।
टाउकाभन्दा फेटा धेरै भए ।
पुस्तकभन्दा गाइड धेरै भए ।
प्राविधिकभन्दा साइड धेरै भए ।
अन्नभन्दा घुन धेरै भए ।

मौका मात्र पाउनु पर्छ, नंग्याउने यहाँ छन।
सोझोलाई जबर्जस्ती, बंग्याउने यहाँ छन।
औंला भाचि हिसाब गर्दै नाफा-नोक्सानको,
सम्बंधहरुलाई शुलिमा, टंगाउने यहाँ छन।

भीरमा एक्लै हिँड्न हुन्न भन्छौ
पीरमा एक्लै हिँड्न हुन्न भन्छौ

बाटो छ नदीको किनारै किनारा
तीरमा एक्लै हिँड्न हुन्न भन्छौ

१)
देखिएका अनि सुनिएका कुरा
गलत अनि सही ठानिएका कुरा
खुल्दुली हुन्छ मलाई जान्न कहिले
ईतिहासमा कहीं कतै कोरिएका कुरा ।

हाम्रो आन्तरिक मामिलामा किन धुरा ?
वार्ताले हुने ठाउमा किन पाखुरा ?
सक्छौ भने आफ्ना भरियालाई उतै लग
मुखमा राम राम बगलीमा किन छुरा ?

कागज जस्तै हो जिन्दगी जलेर जान सक्छ
जवानी तेसै न फालखेर ढलेर जान सक्छ

जस्लाई आफ्नो मन मुटु ठान्छौ तिमी
तेसैमापनि शंकाको आगो बलेर जान सक्छ

जवानीमा मात्नु माती हत्तेरिका
के के भयो हिजो राति हत्तेरिका

बन्द गर्नु पर्थ्यो बत्ती बिर्सिएछ
उज्यालोमा हुन्न जाति हत्तेरिका

गजल

जसो तसो यहाँ गनेर दिन बित्दैछ
झुक्याइ आउछु भनेर दिन बित्दैछ ।।

झर्को फर्को गर्दै आफ्नै माथी पनि
ब्यर्थैमा कठोर बनेर दिन बित्दैछ ।।

बिबस्थाले थिचेका उठाउन भारिहरु
साँच्चै ठसठसि कनेर दिन बित्दैछ ।।

भासिदैछु झन् धन निकाल्ने बहानामा
आफैं पुरिने खाल्डो खनेर दिन बित्दैछ ।।

पुस्कल पौडेल (—प्रतीक)

डसिएको अनि कसैबाट, डसाएको मान्छे म
फसिएको अनि कसैबाट, फसाएको मान्छे म

आफू बरु सहेरै घाटा, समाजको भलाइमा
आफू कस्सिएर अरुलाई, कसाएको मान्छे म

आधा घण्टा सँगै बसी गर्नु थियो कुरा
मनको कुना भित्रै पसी गर्नु थियो कुरा

जति थिए मनभित्र उम्लिएका इच्छा,
माया जालमा आफैं फसी गर्नु थियो कुरा

म एक हूँ कहाँ पाउछौ हजारमा
चिहाएर हेर कतै छू तिम्रो नजरमा

कति बन्नू दुई किनार नदीको
आऊ राज गरौ दिलको शहरमा

सारै महँगो रहेछ तिम्रो माया
खारिद बिक्री गरौ बजारमा

घरखेत बन्धकी राखेर
एउटा रहर अरब पसेको छ ।
घरखेतमै लुट्पुटिएर
अर्को रहर व्यवहारमै फँसेको छ ।
रहरलाई रहरमै राखेर
तेस्रो रहर सहरमा बसेको छ ।

गर्न खोज्छु भन्दै अगाडि बड्न खोज्दा येहा मान्ने कोहि छैन
साथी भाइ हरू ले पनि येसले गर्छ भन्दै येहा छान्ने कोहि छैन

आफन्त, नाता, कुटुम्ब पनि त्यस्तै रहेछन यो स्वार्थी सन्सारमा
जानीकन पनि अगाडि पुग्ला भन्दै आफ्नो येहा ठान्ने कोहि छैन

यी मान्छेहरूको लस्कर सम्झेर
रोकिन्छ पाइला सफर सम्झेर

झरी परेपछि मन पोल्न थाल्छ
शित चुहिने गाउको घर सम्झेर

सपनाहरू डढेर जाँदैछ
मन्मा पिर बढेर जाँदैछ

कोमल यो मन्को मझेरीमा
काँडा बनी गडेर जाँदैछ

शत्रुता नै हो
बाँच्ने एक बहाना
कस्तो यो तृष्णा ।१।

देश दुख्दैछ
संसद मुर्दाशान्तिमा
उठ जनता ।२।

२०७३।८।२४