मुक्तक

टुक्रा टुक्रा पार्ने भयौ नि यो देशलाई
सिमापारी सार्ने भयौ नि यो देशलाई
पहिचान को नाममा आफ्नैलाई लडायर
जातिय युद्धमा झार्ने भयौ नि यो देशलाई

तिमीलाई माया गरेपछि जालमा फसेछ जिन्दगी
धमिलो पानी भएको तालमा खसेछ जिन्दगी
राम्रो थियो तर बेसरी विग्रिएछ सारा जीवन
पागलपन र मृत्युको जञ्जालमा पसेछ जिन्दगी

(१)
आऊ तिमी अँधेरीमा अँगालोमा बेरौंला ।
कतिन्जेल तर्की जान्छौं म पनि त हेरौंला ।
यी नजरले हेरी तिमीलाई मन पराको धेरै भो,
बस केही दिन माईती घरमै सिन्दुर हाली लेरौंला ।

खोइ के गरी निको बनाऊँ जिन्दगी, दु:खेको घाऊ छ
उमंग आशा उमारी जिन्दगी आफै मल्हम लगाउँछ
बल्झिन्दै फेरि निको हुँदै किन नाटक गर्छ जिन्दगी
भेटेर नै केर्कार गर्नुथ्यो त्यो भावी भन्ने कैले आउँछ ।

(१)
हतारैमा लाको माया गल्ती हुँदोरैछ ।
सामान किन्ने पैसा जस्तै चल्ती हुँदोरैछ ।
हाती आयो हात्ती आयो फुसा भनेझैं,
यस्तो माया लाउँदा रित्तो खल्ती हुँदोरैछ ।

धेरै दिनपछि फेरि तिम्रा पत्र हेर्दैछु म
अतितका याद बल्झी अलपत्र पर्दैछु म
मायाका यी शब्दहरू मुटु छेड्ने बाँण भएछन्
शब्द-बाँण भाँच्न आँशु यत्र तत्र छर्दैछु म ।।

(१)
फाटेको माया टालेर बसेँ ।
मायाको जग हालेर बसेँ ।
तिमीले खुसी लुटी लगेनी,
मनमा माया पालेर बसेँ ।

(२)
तिमी संग माया लाईहाले ।
नखानु कसम नि खाईहाले ।
सुटुक्कै तिमीलाई थाहै नदिई
तिम्रो मनमा नि छाईहाले ।

(३)
एक्लै स्वर्ग तर के भो ।
भर पराईकै परे के भो ।
एकदिन छोडी जान्छु भन्थेऊ,
अब अन्तै सरे के भो ।…………दर्पण

(१)
फाटेको माया टालेर बसेँ ।
मायाको जग हालेर बसेँ ।
तिमीले खुसी लुटी लगेनी,
मनमा माया पालेर बसेँ ।

(२)
तिमी संग माया लाईहाले ।
नखानु कसम नि खाईहाले ।
सुटुक्कै तिमीलाई थाहै नदिई
तिम्रो मनमा नि छाईहाले ।

(३)
एक्लै स्वर्ग तरे के भो ।
भर पराईकै परे के भो ।
एकदिन छोडी जान्छु भन्थेऊ,
अब अन्तै सरे के भो ।……दर्पण

१) तिमीलाई देखेर अब कति मान्नु हर्ष
तिमी आयौ भनेर मैले कति गर्नु खर्च
तिमीले प्रगतिको हुरी त कैले ल्याएनौ
केवल पात्रोमा मात्र पो छाएछौ नयाँ बर्ष !

(१)
माया लाउँदा खालमा जस्तै दाऊ लाग्नु पर्दैन ।
मुटु दुख्दा बहिरी कुनै घाऊ लाग्नु पर्दैन ।
खोजी साहारा जाँदैछौ टाढा पराई गराई,
रुवाई मन मेरो तिमीले भो पाऊ लाग्नु पर्दैन ।

(१)
छ सय एकलाई संविधानसभा मोज हुन थाल्यो ।
भष्टचार त यिनका लागि पोज हुन थाल्यो ।
महंगीले दिनानु दिन जनताको डाड सेकिदा समेत,
राष्ट्रिय धन त यिनका लागि भोज हुन थाल्यो ।

(२)
गर्मी हुँदा पिई हाल्ने कोक होईन माया ।
रीस उठ्दा देखाई हाल्ने झोक होईन माया ।
उमेर बढ्यो, जवानी लाग्यो वैंशको प्यास मेटाउन,
जुन बेला पायो त्यही बेला खाने भोक होईन माया ।

आँखा सन्काई उनको नजिक गा’छैन ।
नजरले हेरेँ बल्ल माया ला’छैन ।
दोबाटो देख्दा उनलाई मन त्यतै गा’को थियो,
आजकाल कहीँ कतै फेरि भेट भा’छैन ।

तिम्रो माया मारेर रोएँ ।
गहभरी आँसु पारेर रोएँ ।
तिमीले माया अन्तै रारेऊ
जिवन देखि हारेर रोएँ । …..दर्पण

विश्वास नगर्नेलाई विश्वास दिलाउँ कसरी
विश्वासै विश्वासको परिधिमा अडिएको यस पृथ्वी
पृथ्वीवासीलाई विश्वास दिलाउँ कसरी
झुठो वोल्दीन साँचो वोल्छु भनी विश्वास दिलाउँकी
सारा देवी देवता भाकेर विश्वास दिलाउँ
थाहा छैन मलाई विश्वास दिलाउँ कसरी
विश्वासघात गर्यो भन्छन देख्ने सुन्नेले
आखिर कसले सिकाउने विश्वास दिलाउँ कसरी

यो मुटुमा माया तिम्रो पोख्न सक्छौ भने
हासो दिइ आँसुहरू रोक्न सक्छौ भने
मुटुको घडेरी नै सटी सटी लिउला
जिम्मेवारी आधा आधा बोक्न सक्छौ भने

अरुण पौडेल