kbs

साँच्चै भन्नूस् त महोदय !
मेरो देश कस्तो हुन्छ ?
मेचीदेखि महाकालीसम्मका
जंगे पिलरहरू
युद्धले थकित सिपाहीजस्तै
घिस्रिंदैघिस्रिंदै नेपाल पसिरहेका बेला

अमेरीका बसेर फर्केका भैरहवाका भूतपूर्व मेयर तथा मेरा अन्तरंग मित्र डाक्टर बलराम गौतमका परविारसित म भारतको एक महिना लामो यात्रामा गएको थिएँ । २०६३ पुसको कुरा हो । हरद्विार, ऋषिकेश, मसुरी, देहरादुन घुमेर दिल्ली आयौँ अनि केही दिनपश्चात् मुम्बईका निम्ति प्रस्थान गर्‍यौँ ।

खासमा बीपी कोइरालाप्रति यज्ञबहादुर थापाको ठूलो विश्वास थियो । २०२७ सालमा भारत पुग्नुभएका यज्ञबहादुर उहाँकै प्रेरणा र गिरजिाप्रसाद कोइरालाको निर्देशनमा नेपाल फर्किनुभएको थियो । ०३१ सालमा नेपाली कांग्रेसले पञ्चायतविरुद्ध हतियार उठाउने निर्णय गरेलगत्तै उहाँ पूर्वी क्षेत्रको सैनिक कमान्डरका रूपमा बनारसबाट मधुवनी हुँदै कमला नदीको बाटो नेपाल भित्रिनुभयो ।

ग्रामीण परिवेशको सामान्य परिवारमा जन्मेर पनि संस्कृतशिक्षाको राम्रो अध्ययन गरी समग्र नेपाली भाषीलाई एकताका सूत्रमा उन्न नेपालीभाषामा रामायण लेख्नु कवि भानुभक्तको विशिष्ट योगदान हो । कारावासमा बस्दा समेत अटुटरूपमा काव्यसाधना गरी २५ हजार श्लोक भएको संस्कृतको रामायणलाई १२ सय श्लोकमा सीमित गरी शास्त्रीय छन्दमा सम्पूर्ण रामायणी कथालाई उतारी नेपालीभाषामा काव्यात्मक गति प्रदान गर्नु अत्यन्त कठिन कर्म हो । यसर्थ राष्ट्रले दिएको ‘आदिकवि’को उपाधि पनि अपुग हुनजान्छ परन्तु देशव्यापी रूपमा भानुजयन्ती मनाउने राष्ट्रिय परम्पराले भने केही श्रद्धा प्रकट गरेको देखाउँछ ।

कति माया लाग्छ रे मै ढुंग्रेमुन्द्रीको
आमाले माया गरी किनिदिएको
पूर्खाको पेवा पैसा गनिदिएको

झरेर फुलेको छहराको पानी
पढेर भुलेको म एउटा कहानी

मनको माया हजुरको कहिले पाउने हो
हुम्ला जुम्ला गाडीमा कहिले जाने हो
डुंगा चढी राराताल कहिले घुम्ने हो

कति जल्छौ आरिसले अँझै जल्दै गर
म त हेर्छु मेरै बाटो खुट्टा तान्दै गर

भन्छन् कोही जिन्दगी यो कर्कलाको पानी जस्तै हो
कोही भन्छन् जिन्दगी यो डुबिजाने घाम जस्तै हो
म त भन्छु सृष्टिको अमूल्य उपहार
मानिसको जूनी झैं के छ र बराबर?
बाँचुञ्जेल गरौं रमाइलो
नाच्दै गाउँदै गरौं रमाइलो

गोठालो जाँदा लाएको माया खेतालो जाँदा भुलेछ
पोखरा जाँदा गाएको माया काठमाण्डौं जाँदा भुलेछ
निष्ठुरी मायालु

नयाँ सरकार बनेपछि गाउँ पुग्ने इच्छा, उत्सुकता र आवश्यकताबोध गरेर एक जना पत्रकार सहरबाट गाउँतिर लाग्यो । गाडीबाट झरेपछि उसले एक जना गाउँलेलाई पनि साथमा लियो ।

पार्टीमा शुद्धीकरण र फौजीकरणको अभियान चलेको थियो । सबै क्षेत्रका कार्यकर्ताहरू जनमुक्ति सेनामा जाने निर्णय भएको थियो । मोर्चाबाट सेनामा जानेहरूको सूची, पद र कामको विवरणको जानकारी पनि गराइएको थियो । लामो अवधिसम्म सांस्कृतिक मोर्चाको विभिन्न पदमा बसेर काम गरिसकेको कमरेड प्रवीणको नाम पनि जनमुक्ति सेनामा जानेमा परेको थियो ।

एक अमेरिकन मित्र काठमाडौँबाट प्रस्थान गर्दै थिए । हामीसँग निकै हेमचेम थियो । उनले सायभिज-सङ्कर बिरालो पालेका थिए । अब त्यसलाई उचित वासको टुङ्गो लगाउने समस्या पर्‍यो तिनलाई । हाम्रो सहायता मागे ।

असार आएको छ यो वर्ष
त्यसैले यहाँ छाएको छ हर्ष ।