kbs

लोकका आँखामा त्यो एक कुरुप, हेर्दा अनाकर्षक,
छुँदा झन् एलर्जिक, आँङै सिरिङ्ग बनाउने
एउटा महìवहीन कीरो हुन सक्ला
अनि बोट, बिरुवा एवं कलिला टुसा-मुनाका लागि

दुखियाको भाग्य दैव हरेर के हुन्छ ?
फूल होस् या पतझड झरेर के हुन्छ ?

पर्ख… । एकैछिन
हातको सयपत्री कतै नचढाउ
विद्रोहको आगो निभाइ नहाल
समयको सङ्घर्ष विसाइ नहाल
अब यात्राको गन्तव्य हाम्रै हो भनेर

साहित्य सिर्जना स्वयंमा एक प्रकारको श्रम हो । साहित्य सिर्जनाका लागि बौद्धिक र मानसिक श्रमको प्राधान्य रहन्छ भने शारीरिक श्रमको प्रधानता रहने क्षेत्र वा कार्यहरू पनि छन् । यसको अर्थ भौतिक वा शारीरिक श्रम शून्यको स्थितिमा साहित्य सिर्जना हुनसक्छ भन्ने होइन । जुनसुकै श्रम र काम एकाकी अर्थात् बौद्धिक वा शारीरिकमध्ये कुनै एउटाको श्रमदानबाट मात्र पूरा हुन सम्भव छैन । यी दुवै श्रमको योगदान कुनै पनि कार्य सम्पादनका लागि अपरिहार्य छ, प्रधानता दुईमध्ये जसको रहे पनि । बौद्धिक र शारीरिक क्रियाशीलताको धेरथोर तर अनिवार्य संयोजनबाट नै श्रमको परिणामदायी रूपान्तरण सम्भव छ तर साहित्यबाट मिल्ने र लिने प्रथम सन्तुष्टि चाहिँ मानसिक वा बौद्धिक नै हुन्छ ।

अहिले देश निद्रामग्न छ
परिवर्तनको हुरी
नयाँ निर्माणको सपना
हिमाल-तराईका दुई खापाले
आँखाभित्र नै बन्दछन् ।

अलि ! अघि एउटा
मीठो सपना उठेको थियो
सपना थियो आखिर
बाटो नभेटेरै थान्को लागेछ ।

थोत्रा नेता किनारामा, थोत्रा विचार झारमा
थोत्रा च्यादरको भाउ हुन्न कैल्यै बजारमा
थोत्रो विचारवाला हो! थोत्रो भई कति बाँच्दछौ?
न तिमी राम्ररी रुन्छौ, राम्ररी न त हाँस्दछौ ।

नेपाल सरकार
म थानकोट काटेर जान सक्दिनँ
थानकोटबाहिर मेरा सपनाहरु वर्जित छन् ।
काठमाडौँको हाँगोमा गुँड लगाएको छु
शरणार्थी चराले जस्तो
सपना केारल्दै ।

मान्छे तिमी, मान्छे भई बाँच
छाती तन्काई, स्वाभिमान साँची बाँच
सच्चाइको अखण्ड वत्ती, निरन्तर बाली बाँच
उही स्वर्ग तिमी छुने, दृढ सङ्कल्प लिई बाँच ।

हिजोआज आमालाई सञ्चो छैन
हन्हन् ज्वरो आएको छ !
ती कुटिल आँखाहरु स्थिर छन्
‘ढोका उघारी राख्नु’ भन्छन् ।

साल्पा पोखरी
मनमा सल्बलायो
निर्मल पानी
प्रकृति धरोहर
स्वर्गको अनुभूति ।

आओस् जे पनि देशभित्र जन हो त्यो शान्ति नै चाहियो
भौँतारी कति हिँड्छ मानव यहाँ भन्दै त्यही चाहियो
पार्ने त्यो मन नै खुसी भई नीलो आकाश नै चाहियो
त्यस्तो स्वच्छ हावा र निर्मल जलै पृथ्वी त्यही चाहियो ।

आँधी आयो,
भूकम्प गयो,
प्रलय भयो
-उल्कापात मच्चियो
-परिवर्तन भयो ।
अनि म गम्छु, केही विचार गर्छु

विषालु साँपले डसेपछि
जलनहरु आगोका फिलिङ्गा भएर
आकाशबाट वैरिरहे
मैले टेक्ने ठाउँसम्म मात्र होइन
असीमित सीमाहरुसम्म
यत्रतत्र फैलिए
सास फेर्दा यी भित्र पसे

लाखौँ जुनी कम हुन्छ
तिमीसँग माया लाउन
तिमीसँग माया लाउन ।

बिहान दस बजेतिरको समय छ । घरको सिकुवामा एक अधबैँसे युवती काम गरिरहेकी छिन् । एक ठिटी पढलेख गरिरहेकी छिन् । एक बालक खेलिरहेको छ । त्यसैबेला नरनाथलगायतका केही पुरुषहरूको आवाज आउँछ । नरनाथ भने सिकुवातिर उक्लिन्छन् । अरू पुरुषहरू बाटोबाटै अन्यत्र लाग्दछन् ।

पद्म र म फुटपाथमा निश्शब्द हिँडिरहेका छौँ । मनभित्र उफान छ- परिवेशको, अकर्मण्यताको । सडक लमतन्न तेर्सिएको छ- ट्राफिकको उछिनाउछिन भेलको गतिमा, यान्त्रिक ध्वनिमा । ती सबैको अनिच्छित सापेक्षताबाट पन्छिन हामी एउटा चिया पसलभित्र पस्छौँ । निरपेक्ष रहन केही क्षणः निश्शब्द ः

म यहाँ अहिले तपाईंहरूसामु एउटी वेश्या आइमाईको हैसियतले आएकी छु । हो म यहाँ तपाईंहरूलाई मेरो कथा सुनाउन आएकी छु । आशा गर्छु सुनिसकेपछि तपाईंहरूले मेरो र मजस्ता हजारौँ वेश्या बनाइएका र बनेका आइमाईहरूको अवस्था थाहा पाउनुहुने नै छ ।

ऊ व्यावसायिक चोर थिएन । उसका बा-आमा थिएनन्, घर थिएन र उसको माग्ने आदत पनि थिएन । पठ्ठो युवा भएर पनि उसले काम पाएन किनकि उसले पढ्न पाएन । त्यसैले ऊ प्रेमी बन्न पनि पाएन ।