मधुपर्क २०६५ चैत

नेपाली आधुनिक सङ्गीतको आरम्भ भएको एक सय वर्ष पूरा भएको छ । यसबीचमा थुप्रै सुरकर्मीहरू आए र नेपाली आधुनिक सङ्गीतलाई विकसित बनाउन ठूलै योगदान पनि पुर्‍याए । अनेकौँ शैली, ढाँचा र परम्परा स्थापित भई प्रयोगादि पनि भए । वर्तमान नेपाली सङ्गीतमा यति धेरै विविधता पाइनुमा हिजोको परिश्रम, आजको व्यावसायिक प्रयोग र सङ्गीत उद्योगको स्थापना नै हो । यदि हिजोलाई दृष्टिगत नगर्ने हो भने कुनै पनि विषयको आज यकिन हुन सक्दैन र अधुरो रहन सक्दछ । त्यसैले सय वर्षको अवधिमा भएका साङ्गीतिक सिर्जनालाई यस लेखमार्फत उजार गर्ने जमर्को गरिएको छ ।

यादहरूलाई फूल बनाई उनेर बसेँ प्रिया ,
तिमीलाई नै दिलकी रानी चुनेर बसेँ प्रिया ।

गाँस, बास कस्तो अनि कपास कस्तो छ ?
गाउँको खबर बताऊ साथी खास कस्तो छ ?

सुनको थाल पसारेर, नूनको भीक माग्छ्यौ
चुँडालेर नाता मनको किन टाढा भाग्छ्यौ ?

मेरो हार नै तिम्रो लागि एउटा जित भो
मेरो आँसु गीतकारलाई एउटा गीत भो ।

कहिले बहार बनेर आयो
कहिले विध्वंश बनेर आयो
अखण्ड भूमिबीच
खण्डित बनेर आयो
रूप अनेकौँ बोकी
बारुद बनेर आयो

नेपालको साहित्यले अब विद्वेशबिरुद्ध जुर्मुराउनुपर्ने भएको छ । धेरै विषयमा नेपाली साहित्य बोलिसक्यो । वादहरूमा नेपाली साहित्य प्रकट भयो । राजनीतिलाई पनि नेपाली साहित्यले पच्छ्यायो । स्वच्छन्दता र स्वतन्त्रतालाईसमेत यो साहित्यले भरपूर प्रयोग गरेको छ । विश्व साहित्यसँग कुमजोरी खेल्न सक्ने भएको मानिन्छ हाम्रो नेपाली साहित्य । गरिवका विषयमा लेखेको छ, अमिर र फकिरहरू पनि यो साहित्यमा भेटिन्छन् ।

भावका नङ्ग्राहरूले चिथोरेर
रगतपिच्छे हुन्छन् अन्तरहरू
अनुभूतिका सुइराहरूले
भावुकता खोप्छन्
कम्पायमान हुँदै अवचेतना
चट्टान फोडेर
निस्किन्छन् विचारका लार्भाहरू ।

सबै उस्तै रहन्छन्
उस्तैउस्तै हिजोजस्तै रहन्छन्
बाँच्नुसँग सम्बन्धित सारा वस्तु र मान्छेहरू
मृत्युपछि पनि
सबथोक उस्तै रहन्छन्
मृत्यु नआउञ्जेलको ठूलो त्रास

प्रकृति, कला र संस्कृतिको धरोहर पाल्पा
मनोहर पर्यटकीय स्थलहरूको वरदान पाल्पा
गगनचुम्बी हिमशीखरहरूको अवलोकनस्थल पाल्पा
करुवा र ढाका टोपीमा सुप्रसिद्ध पाल्पा
प्रवित्र कालीगण्डकीद्वारा आलिङ्कित पाल्पा
चुरे र महाभारत श्रृङ्खलाको संगमस्थल पाल्पा

हिलोको बीचमा फक्रेको पङ्कज
अनि आँखामा देखापरेको चाँदीको घेरा
बादलमा रुमल्लिएको मन
मनका मन्दिरहरू
मन्दिरजस्तै अरू पनि मनहरू
फूल र भँवराको सम्बन्धमा
तेत्तीसकोटी देवताहरू!

फूल-
बोटमै फुलिरहन दिनु कि,
जीवनका उत्तापलाई छुन दिनु
अर्थको बोध
साँघुरो बासनाको ओतमा
लत्रक्क नुहिएर घाममा
भ्रममा उडेका उडनतस्तरी भएर
बरालिन्छ-मनसँग ।

यही हिमालको फेदीमा
ऊ टिप्दैछे यार्चागुम्बा
हिउँजस्तै स्निग्ध मन लिएर ।
गाउँ केटाकेटी विहीन छ
मास्टरले स्कुल पनि
लेकतिरै सारेका छन् ।

आफन्तकै भर हुँदैन पराईको के कुरा भयो
गन्तव्यमा नपुगेरै हाम्रो यात्रा पूरा भयो ।

कैद भएको बेला
तिमी मेरासामु उपस्थित छौ
खोई, म के भनौँ तिमीलाई ?
म स्वयं लड्खडाएको बेला
तिमी सुस्तरी आएकी छौ
म खाली हात फर्काउन सक्तिन
म के सहयोग गरौँ तिमीलाई
स्वयं यादगार कैद भएको बेला ।

एकछिन गरौँ न आफ्नै मनका कुरा
हामीले बिर्सिएको नेपाली पनका कुरा ।

मधेसले मलाई गाली गर्छ
म भन्छु-
जसले सधैँ अँगालोमा राख्यो
उसलाई किन गाली
जसले गर्छ तिमीलाई गाली
उसलाई पो गर्नुपर्ने हो

काव्य लेख्नेहरूलाई म केही प्रश्न गर्दछु
मेरो चित्त बुझेदेखि काव्यकै भर पर्दछु
चमत्कार बनेको छ विश्वविज्ञानले सब
कविजी भन सो काव्य पढ्ने छ कसले अब ?

आगोको पनि धर्म हुन्छ यसको छोई नपोल्ने हुनु
काँडाको पनि धर्म फूलसँग भै घोच्दा नदुख्ने हुनु

धोएका मनभित्र पस्न त्यसरी आगो तरेली बनी
लाखौँ हात उठाइदिन्छ युगको भाका करोडौँ लिई ।

कस्तो रहेछ भन्दै हेरेँ मैले ऐनामा
‘छाया’ मात्रै देखियो तर ‘छायाँ’ त हैन म
ऐना एउटा ‘सत्य’ रहेछ ‘माध्यम’ भए पनि
ऐना एउटा ‘भ्रम’ रहेछ, ‘सत्य’ भए पनि
‘सत्य’ देखि डर लाग्छ तर ऐना हेर्न मन लाग्छ