विविध-विधा

लुकाएर राखेँ, दुखेका कहानी
झनै जीर्ण बन्दै, गयो जिन्दगानी

वियोगी भएरै, बिते वर्ष धेरै
सधैँ आँसु झार्दै, भिजाएँ सिरानी

केतकी फूलको पराग जस्तै देखिन्छ्यौ जब तिमी खुशाउँछ्यौ
प्रियाँगुल फूल जस्तै देखिन्छ्यौ जब तिमी शर्माउँछ्यौ
तिम्रो चरित्र बुझ्न दैवले पनि सक्दैन मान्छेको के कुरा
तीखो त्रिशुल जस्तै देखिन्छ्यौ जब तिमी रिसाउँछ्यौ ।

पन्चेको पालामा सर्वे सर्वा हुन्थे अञ्चलाधिशहरू
आज पर्यन्त न्यायका ब्यापारिरहे न्यायाधिशहरू
समबेदना र सहिष्णुताको रगतले होली खेलिरहे
भगवान र धर्मका ठेकेदार मठाधिश र पीठाधीशहरू ।

झरी बादल बर्षा मौसम बर्खा लागेको छ
छितिजमा झरी बादल निरन्तर सरेको छ

चोटै चोटको चोटेरुलाई दुख्दैनकी सोच्छन क्यार
नत्र किन घोच्छन फेरी हेर्दा सबै फाटेको छ

संघर्सको मैदानपनि कति फराक बनिएछ
एउटा कुनो छितिजमा अर्को पाताल पसेको छ

थुन्दै गयो एका तर्फ़ अर्को तर्फ़ फुट्दै जाने
नथामिने नरोकिने मनमा पैरो लडेको छ

चारै तिर छेक्दै पासो, जाल नजिक आउदै गर्दा
भाग्दा भाग्दै जिबन अचेल साह्रै साह्रै गलेको छ

सधैँ गीत गाऊ, गजल गुन्गुनाऊ
कला जिन्दगी हो, कलामै रमाऊ।

अनायास आजै, छिन्यो तार मनको
म जोडूँ कसोरी, सखी लौ बताऊ ।

अनौठो छ नाता, अनौठो कहानी
उता चोट लाग्दा, यता दुख्छ घाऊ ।

१
जुनी जुनी भेट हुनी
भन्ने माया रैछिन् खुनी
आत्मार्पण गर्ने छैन
मुटु भने दिंदै छुनी

२
सबै भन्छन् स्वर्ग जाने
केही छैन साथ लाने
यहीं छनी स्वर्ग नर्क
धर्म कर्म आफ्नै ठाने

वेसहारा बिधुवालाई नठटाऊ बोक्सी भन्दै,
बस्न देऊ गाउँबाटै नहटाऊ बोक्सी भन्दै ।

मानवता छ कि छैन अरे मुर्ख मानव हो,
पशु बन्दै दिसा पिसाव नचटाऊ बोक्सी भन्दै ।

मलाई आफ्नाले, लुटे नि हजुर
त्यसैले दुश्मण, जुटे नि हजुर

कसैको गल्तीले लौ आज आएर
भएको विश्वास, टुटे नि हजुर

मुसा पस्ने दुला दुली थुन्दै थुन्दै जानु साईला
जाल थाप्नु पर्छ पक्का बुन्दै बुन्दै जानु साइला

धान खान नपाएर नारा जुलुस गर्दै होलन
अहिलेपनि कराउदै छन सुन्दै सुन्दै जानु साइला

कमलो छ जता ततै जाही दुलो पार्न सक्छन
यिनै कुरा मनमालीइ गुन्दै गून्दै जानु साइला

दुलोपार्ने भत्काउने यिनको नियती भो
सम्याउने राम्रो विचार तुन्दै तुन्दै जानु साइला

कटेका छन धेरै वटा ओड्ने सिरकहरु यहाँ
सिलाउन सियोमा धागो उन्दै उन्दै जानु साईला

तिमी हैन म हैन अब हामी हुनुपर्छ
हाम्रा हरेक कदम अग्रगामी हुनुपर्छ

परिवर्तनको लहरले सबैलाई छो ओस
त्यो लहर शक्तिशाली सुनामी हुनुपर्छ

लेखिन मैले जवाफ चिठी उनको पाएकै हो
हुलाकीको दोष छैन, समयमा आएकै हो ।।

केरमेट थियो धेरै ठाँउमा के के हो के के
पढि सक्दा पुरै चिठी टाउको मेरो खाएकै हो ।।

दोष दिने सीमा हुन्छ पिडा मैले दिएँ अरे
भेट्न भनि सयौं पटक उनको दैलो धाएकै हो ।।

बाँच्न एकपल सकिदैन नपाएमा तिम्रो साथ
भन्ने उनको मुख भरी तितो गाली छाएकै हो ।।

प्यार थियो सार थियो अनि थियो खुशी पनि
बनाएर मलाई उजाड एक्लिन त चाएकै हो ।।

उनको जस्तै दबिएका इच्छा उसको पनि,
पिरतीमा न्यानो हुन्छ आगो भुसको पनि ।
दुई मुटु एक हुन्छ मन मिले पिरतीमा,
बैशाख जस्तै लाग्छ दाजु पिरतीमा पुस पनि ।।

सत्तामै बसेर जनता मार्नेको भेला हेर्दैछु म पनि
आँखैका सामुन्ने अोभाना हुदैछन रेला हेर्दैछु म पनि

खोजेर अफ्टेरो दाजु र भाइ नै युद्ध लड्दैछन यहाँ
को जित्छ आखिर लडेर घरमा, मेला हेर्दैछु म पनि

सँझौता गरेर बाहिर ननिस्की कुरा ढोकैमा फेर्छन
राजनीति गरेर जनता निखार्ने खेला हेर्दैछु म पनि

पानाभरि शब्द पोख्छु, तिम्रो सम्झनामा
हराए झैँ हुन्छु आफैँ, आफ्नै भावनामा ।

माया भन्नु यस्तै हो कि, सोधूँ सोधूँ लाग्छ
वर्षौँदेखि पागल छ दिल, कसको चाहनामा ?

प्यासी नयन टोलाएर, यता उता हेर्छन
के देखिन्छ ? के भेटिन्छ ? शून्य तिर्सनामा ।

निष्ठुरीको लागि आँसु मात्रै पानी हुन्छ
आवेशमा धेरै गल्ती जानीजानी हुन्छ

आँखा लोभी हुन्छ हाम्रो मन झनै पापी
मानिसको अचम्म कै जिन्दगानी हुन्छ

मायालुको मन जित्न सजिलो काँ छ र ?
धाक घुर्की अनि धेरै आनाकानी हुन्छ

बेशार बेच्दा बेच्दै हाटैमा कोरिन्छन् गजल
मुर्दा पोल्दै गर्दा घाटैमा कोरिन्छन् गजल

पलङ्मा स्ल्पिङ ट्याब्लेट ले निन्द्रा किनिन्छ
गुन्द्रि बिनाको खाटै मा कोरिन्छन् गजल

पैशा हुने हरु जुत्तै बेच्छन ए.सी. रुम मा
यता सब्जि बेच्दै बाटैमा कोरिन्छन् गजल

प्रबिधी हैन यहाँ कलम कपि नै नभए पनि
सिप भए धुलौटो माटैमा कोरिन्छन् गजल

सकीदैन पेट पाल्न गजल लेखेर मात्रै
तै पनि अबिराम आँटैमा कोरिन्छन् गजल

तोया नाथ पौडेल
सँखुवासभा
हाल- मरुभुमी को छाती बाट