kbs

परिवर्तन भन्दैमा सबै
अग्रगमनको पाइला नहुन सक्छ
हर नयाँ कर्मले
तिम्रो भाग्यको ढोका नखोल्न सक्छ ।

“तपाईं किन लेख्नुहुन्छ?” पत्रकारले बारम्बार सोध्ने प्रश्न हो यो। केही घटना, विषय या उद्देश्यभित्र कतै स्पर्श गर्छ, विचार एवं भावनाहरू उद्वेलित हुन्छन्, तिनलाई व्यक्त गर्न नपाउञ्जेल एकप्रकारको छटपटी, पीडाजस्तो अनुभव हुन्छ। त्यही पीडा र उकुसमुकुसबाट मुक्त हुन म लेख्ने गर्छु।

झण्डै चार दशक नेपालको आमसञ्चारका क्षेत्रमा सेवा गरेर उमेरको हद पुगी निवृत्त भएका दुर्गानाथ शर्मा कुशल सञ्चारकर्मीका रूपमा प्रसिद्ध छन् ।

कोमल र हार्दिक मनको सुललीत अभिव्यक्ति हो गीत । मन छुने गीत गुन्गुनाउँदा बोझिलो मन पनि सजिलोको अनुभूत गर्छ । भोजपुर, दोभाने-४ सालेवामा जन्मेका बिमल गिरी चारपाने झापा हुँदै सीमा काटेर हुत्तिए ।

नेपाली साहित्यका वर्तमान कालखण्डका कुशल सर्जक बाबुराम लामिछानेको प्रशासनिक र साहित्यिक दुवै व्यक्तित्व सवल र सशक्त रहेको छ । उनी प्रशासक भएर विभिन्न जिल्लामा बस्दा अनुभूत व्यक्तिगत, सामाजिक र राष्ट्रिय जीवनका सत्यतथ्यहरू पाखाको कथासङ्ग्रहमा सहज र सम्प्रेष्यरूपमा उद्घाटित छन् ।

कविता कसका लागि लेख्ने भन्ने अझै बहसको विषय नै बन्ने गरेको छ । त्यसो त कवितामा कलापक्ष ठूलो कि विचार पक्ष भन्ने विवाद पनि उस्तै छ । यी विवादहरूकै बीचमा कवि अतृप्त पाण्डेको कवितासङ्ग्रह ‘समयसित रुमाल छैन’ बजारमा आएको छ ।

थुप्रै उपन्यासहरू प्रकाशन गरिसकेकी, थोरै गजलसङ्ग्रहबाटै गजलकारका रूपमा धेरै प्रसिद्धि कमाइसकेकी स्रष्टा श्रेष्ठ प्रिया ‘पत्थर’ को कथासङ्ग्रह ‘एउटा अर्कै बाटो’ प्रकाशित पश्चात् उनी कथाकार पनि भइसकेकी छन् । प्रस्तुतसङ्ग्रहमा विभिन्न शीर्षक र सन्दर्भका सत्रवटा कथाहरू समाविष्ट छन् ।

नेपाली भाषाको व्याकरण लेखन परम्पराको फेहरिस्तमा बलदेव अधिकारी ‘गाउँले’ को एउटा अनुसन्धानात्मक गहन कृति थपिएको छ ‘मध्यस्थ व्याकरण ।’

‘बलेको आगो’ शीर्षकीय निबन्धसङ्ग्रह कवि मित्रलाल पंज्ञानीको नयाँ परिचय हो । २०३७ देखि २०६५ सालसम्ममा पाँचओटा कविता कृति प्रकाशित गरिसकेका पंज्ञानीले छैठौँ कृतिका रूपमा निबन्धसङ्ग्रह प्रकाशन गरेका हुन् । यो पंज्ञानीकै लागि पनि अभिव्यक्तिको नयाँ स्वरूप हो र पाठकले पनि यसबाट नयाँ ऊर्जा पाउने निश्चित छ ।

केही वर्षयता इन्टरनेट सञ्जालभित्रको फेसबुकले साहित्य प्रवर्द्धनमा पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको यथार्थ यस प्रविधिसँग नजिक रहेका सबैसामु जगजाहेर नै छ । आफ्ना अनुभूतिहरू एक-अर्कामा बाँड्न चाहनेहरूका लागि सहज माध्यम बनेको फेसबुकले केही राम्रा साहित्यकारहरू पनि जन्माएको देख्न सकिन्छ ।

उहाँको पिताजी ज्यादै रिसाहा र जण्ड स्वभावको हुनुहुन्थ्यो । पिताजीको रिसको भुङ्ग्रोमा उहाँ कारण-अकारण बारम्बार माछो बन्नुहुन्थ्यो ।

आजको जमाना व्यस्त जमाना, व्यस्त जमानाका सबै मान्छेहरू पनि आ-आफ्नै तरिकाले व्यस्तै छन् । साँच्चै भन्ने नै हो भने अहिलेको जमाना पावर र टावरको जमाना, डेटिङ र भिजिटिङको जमाना, इटिङ र मिटिङको जमाना ।

खत्र्याक्क ! यो आवनजसँगै वीरध्वजको निद्रा आधारातमा भङ्ग भयो । उसले घरभित्र कालो छायाँ पसेको देख्यो । हतियार सहित चोर गाउँ पसेको छ भन्ने हल्ला सम्झियो । घरमा लोग्नेमान्छे भन्नु आफू मात्रै । दिनभर काम सघाउने हली कान्छा पनि साँझमा उसको आफ्नै घर फर्किन्थ्यो ।

समयले यसरी घात गर्ला र आफूले गरेको सङ्घर्ष र प्राप्ति यति दुखद होला भन्ने सह-प्राध्यापक शिशिर शर्माले कहिल्यै सोचेकासम्म थिएनन् । आफूले तीस वर्ष बिताएको गाउँ छोड्न लाग्दा स्वाभाविक रूपमा नमिठो लागेको छ उनलाई । आज उनी गाउँ छाड्दै छन् र पनि कसैले सोधेका छैनन् – ‘शर्मा ! कहाँ जान्छस् ? किन जान्छस् ?’

म ब्यूँझिए । बिहान भइसकेको आभाष त अघि नै भएको हो । आँखा नउघारी धेरैपटक हाई काढ्ने मेरो बानी छ । आङ यताउति मर्काएँ र पिसाब फेर्न जान खुट्टाले चप्पल खोज्न थालेँ ।

मेरो हातमा विवाहको निम्ताको कार्ड परेको छ । नौलो र अनौठो प्रकारको भाखामा लेखिएको त्यो निम्तामा बेहुलीको आमाबाबुको नामसँग जोडिएको थर र बेहुलीको थर बेग्लाबेग्लै छन् । जुन साथीको मार्फत् मैले निम्ता पाएकी छु उनको नाम प्रार्थीमा छ ।

नेपाली साहित्यको आख्यान विधाले प्राथमिक काल तथा माध्यमिक कालको प्रारम्भसम्म पनि नारी हस्ताक्षर पाउन सकेन । माध्यमिक कालको पछिल्लो चरणमा ‘राजपूत रमणी’ (वि.सं.१९८९) उपन्यासमार्फत् अम्बालिकादेवीले सो अभावलाई पूरा गरिदिइन् ।

नेपाली साहित्यको कथा विधामा करिब पचास वर्षदेखि निरन्तररूपमा कलम चलाउँदै आएका विशिष्ट साहित्यकार सनत रेग्मी कथा क्षेत्रका सशक्त कथाकार हुन् । वि.सं. २००४ सालमा जन्मिएका रेग्मीको साहित्यिक कलम कथा विधामा नै समर्पित देखिन्छ ।