kbs
एसियाली लेखक महासम्मेलन दिल्लीमा पूर्व-तयारी सन्दर्भ भने नेपालमा
एकदिन घरमा पुराना पुस्तक-पत्रिका आदि पल्टाइरहँदा संयोगवश मोटो जिल्दा भएको एउटा कापी पाइयो । कापी पल्टाएर हेर्ने बित्तिकै पहिलो पृष्ठमै ‘न्यु दिल्लीमा लेखक महासम्मेलनमा पठाउनेबारे प्रारम्भिक समितिको माइन्युट बुक २०१३ भदौ’ लेखिएको पाएँ साहित्यका पाठकको निम्ति यो अभिलेख ऐतिहासिक घटना भई अति महत्त्वपूर्ण हुनुको साथै नौलो र रोचक विषय पनि भएको हुँदा सोही माइन्युट बुकको आधारमा त्यस समितिद्वारा गरिन लागेको कार्ययोजनाबारे सङ्क्षिप्त विवरण प्रस्तुत गर्ने प्रयास यहाँ भएको छ ।
कथाकथित पात्रको प्रदेशमा
स्वप्ननगरी, स्वप्नद्रष्टाहरूको यथार्थ नक्कलीपनाभित्रको अन्तरद्वन्द्व र चलचित्र क्षेत्रको अति रोचक चित्रण प्रस्तुति नायिका मीनाकुमारी, निर्देशक बीआर चोपडा, उपन्यासकार राही मासुम रजा, गायक उदित नारायण पाकिजा फिल्मको जीवनको उत्कृष्ट प्रेमदर्शन, भारतीय महिलाहरूको औसत व्यवहार, भारतीय देश, कालअन्तर्गतको रचनागत वातावरणको तुलना भारतीय पूर्वोत्तरमा मेरो बुझाइको सीमाभित्रका कुराहरू अत्यन्त गाम्भीर्ययुक्त छन् । धन्यवाद प्रकाश दाइलाई यस्तो रचना पढ्ने अवसर प्रदान गर्नुभएकोमा ।
बिउँझी रोदनमा कलिलो
बसन्त बनी आयौ तिमी जिन्दगीमा
ठाडै कैलाशदेखी
मन कमलो
आज कस्तो चोट लाग्यो पराईलाई आफ्नो ठान्दा
आँसु चुहेको कार्यक्रम (पारिजात पुरस्कार वितरण २०६४)
गैरवामपन्थी गणतान्त्रिक नेता नरहरि आचार्यको मञ्चआसनले म व्यग्रताको साथ उनको मन्तव्यको पर्खाइमा थिएँ । उनले बताए, “पारिजातको साहित्य आफूले पढेको छु । तिनीसँगको सामीप्य नभए पनि लक्ष्मीप्रसादजस्तै तिनी प्रतिभाशाली थिइन् । लक्ष्मीप्रसादले मुनामदनबाहेक सबै कृति जलाए हुन्छ भने र पारिजातले चाहिँ ‘शिरीषको फूल’ च्यातिदिए हुन्छ भनिन् तर कुनै पनि कृति छापिएर सार्वजनिक भएपछि त्यसलाई राख्ने वा मास्ने भन्ने अधिकार स्वतः पाठकमा रहने रहेछ अर्थात न ‘मुनामदन’ बाहेक देवकोटाको अन्य कृति जलाइए न पारिजातको ‘शिरीषको फूल’ नै च्यातिए ।”
पारिजातको ‘शिरीषको फूल’ को शून्यवाद वा निराशामा पाठकले आशा पाए भन्दै उनले भनिरहँदा केही थपडी पड्कियो । मेरो घैँटोमा घाम लागेकोले स्वस्फूर्त रुपमा मैले पनि रमाउँदै ताली ठोकेँ ।
लक्ष्य टुट्यो-मुटु दुख्यो, फर्की आएँ म मरूभूमि
जोमसोम मुक्तिनाथ (यात्रा स्मरण)
धत्तेरिका! मेरो प्यारो उपत्यका (काठमाडौं)किन यसरी दिनानुदिन कुरूप विकृत हुदै गएको होला ? हेर्दाहेर्दै यसको प्राकृतिक सुन्दरता नष्ट भएर कंक्रिटको जंगलमा परिणत भएको छ । कुनै बेला यो आखाले देखेको थियो सडक बिभागको ट्यांकरले काठमाडौंको प्रमुख सडकहरूमा सडक बढार्ने र पानी छम्कने पनि गर्थ्यो । शहर बाहिर प्रशस्त हरियाली अनि खेतीयोग्य जमिन थियो । बिकासको अर्थ प्राकृतिक सौन्दर्यता ध्वस्त गर्नु होइन भन्ने कुरो हाम्रा नीति निर्माता र ब्यबसायीहरूले छिमेकी देश भारतको राजधानी दिल्लीलाई मात्र हेरे पनि पुग्थ्यो ।
मलाई थाहा छ मेरो यस्तो तर्कको कुनै तुक पनि छैन । तर ३० बर्षदेखि दिल्लीको बदलिदो स्वरुप देखेको यो निरीहलाई भने त्यस्तो पो बिकास भन्न खसखस लागेको छ । २५ बर्ष पहिले Green City Delhi अबधारणा लेराएर सुरु गरेको कार्यक्रमले आज मूर्तरूप लिएको छ । दिल्ली साँच्चिकै नमूना “हरित शहर” पनि भएको छ र भवन, सडक, सपिंग कम्प्लेक्स निर्माणमा पनि अग्रपंतिमा नै छ। के हामीले तिनको सिको गर्न सक्दैनथ्यौ ? विश्वको जुनसुकै देशमा पनि आफ्नो एतिहासिक महत्व राख्ने स्थानको मौकिकतालाई जोगाइराख्न निश्चित योजना लागु गरिएका छन् । काठमाडौं उपत्यका जहाँ दर्जनौ पुरात्वतिक महत्व र युनेस्कोबाट संरक्षित क्षेत्र हुँदा हुँदै पनि यस्तो विकृत र कुरूपतालाई रोक्ने प्रयास नहुनु दुखद मान्नु पर्छ ।