विविध-विधा

छरिएका मनहरू सँगाल्नु पर्छ अब देशका लागि
चिसिएको रगत उमाल्नु पर्छ अब देशका लागि
जातीय झण्डा थान्को लगाऊँ कतै एक कुनामा
राष्ट्रिय झण्डा उचाल्नु पर्छ अब देशका लागि ।

बाँसुरीको सुरिलो धुनले हृदय झङ्कार हुन सक्छ
धन पद र रुपमा असीमित अहङ्कार हुन सक्छ
कसैले जात भात र छुवाछुतको वकालत गर्छ भने
उसबाट मानवता माथि अत्याचार हुन सक्छ ।

तिम्रा दुख चुली हुदा मैदान हुन्छु म
कालो हुदा तिम्रो आत्मा बिहान हुन्छु म

सुकी सक्दा सारा सँसार खडेरी लागेर
तिम्रो मन भुलाउने बगान हुन्छु म

जब जब दिन ढल्छ सँघार हुन्छ जुन
कल्पनामा तिमी सँगै उडान हुन्छु म

बिन्ती मेरो बिर्सीएर नजानु है कैल्यै
काम सकी फ्याँकीएको रछ्यान हुन्छु म

तोयानाथ पौडेल
मरुभुमी को छाती बाट

तिमी र म काठमाण्डौमा छुटेको साल धेरै भयो 
आँसुको मुल अनायसै फुटेको साल धेरै भयो 

बिदाइमा हात हल्लाई जहाज चढी उडी गयौ 
विछोड हुँदा ढुक्ढुकीले कुटेको साल धेरै भयो 

फुल फुल्छ एक दिन झरेर जान्छ ।
मान्छे जन्मन्छ एक दिन मरेर जान्छ ।

नलिनु है पिर कसैले जिवनमा ।
जो आउछ एक दिन टरेर जान्छ ।

मन मरेर समसान पुग्दा पनी ।
फेरी ज्युने आस गरेर जान्छ ।

जुनि भरी सधै साथ दिने मान्छे ।
सात समुन्द्र पारी तरेर जान्छ ।

सर्वस्व सारा लुटेर लगी ।
ज्युनु न मर्नु पारेर जान्छ ।।।

फुल फुल्छ एक दिन झरेर जान्छ ।
मान्छे जन्मन्छ एक दिन मरेर जान्छ ।

नलिनु है पिर कसैले जिवनमा ।
जो आउछ एक दिन टरेर जान्छ ।

मन मरेर समसान पुग्दा पनी ।
फेरी ज्युने आस गरेर जान्छ ।

जुनि भरी सधै साथ दिने मान्छे ।
सात समुन्द्र पारी तरेर जान्छ ।

सर्वस्व सारा लुटेर लगी ।
ज्युनु न मर्नु पारेर जान्छ ।।।

आफ्नो जिन्दगीदेखि आफै, निराश देख्छु
भौंतारी यता – उता जान, हत्तास देख्छु

कलकलाउँदो त्यो जीवन, निराश – निराश
बादल मडारिँदा आकाशझैं, उदास देख्छु

उही साँझ, उही बिहान
कस्तो यो मनको उडान

यही छ यो, तँ य मन
यात्रा अन्त्यहीन दौडन

शिरमा छ, न थिरमा छ
थाहा छैन, यो के कारण

सारा रहर नै, सपना भए
मीठा अधर नै, सपना भए

डुब्थ्यो मगनमा, तन यो सदा
हाँस्ने सगर नै, सपना भए

आज मलाई किन किन मरे जस्तै लाग्यो
राष्ट्रको नाममा खरानी छरे जस्तै लाग्यो
अन्याय र अत्याचारले सीमारेखा नाघ्दा,
सुन्दर सृष्टिमै खडेरी परे जस्तै लाग्यो ।

पिठो मैदा पारी दिल, पेल्नु पर्ने भयो यहाँ
कति चाह गर्भ भित्रै, बेल्नु पर्ने भयो यहाँ

हेर्दा हेर्दै बिधाताले, लात हान्दा खेरी अब,
आफ्नै छाती माथि परेड खेल्नु पर्ने भयो यहाँ

दिलसँग दिल जोड्यौ, तिमी को हो भन्छौ ?
बहानामा नाता तोड्यौ, तिमी को हो भन्छौ ?

झरिरहे आँखाबाट बलिन्द्रधारा आशुहरू,
ओठको मुस्कान मोड़ेयौ, तिमी को हो भन्छौ ?

सपनाको सागर सजाई, हिड्यौ आफै चिढिएर
वाचा बिर्सी फोड़यौ मन, तिमी को हो भन्छौ ?

धर्तीभन्दा आकाश सानो बनाएर हुन्न साथी
मलको भारी बालुवामा खनाएर हुन्न साथी

जिन्दगीको मुल बाटोमा नहराई हिड्नु पर्छ
आफ्नो बाटो पराईलाई छ्नाएर हुन्न साथी

सपना झैँ भयो अाज तिम्रा मेरा साथहरू
नछामेकै भए हुन्थ्यो गला रेट्ने हातहरू।।

अाँखासँगै मुटु जुध्थ्यो एकछिन मात्रै फुर्सद पाउँदा
मुटुदेखि टाढा भयाै हानिहाल्याै लातहरू।।