नेपाली साहित्यमा नवलपरासी जिल्लाको योगदानलाई केलाएर हेर्दा, महाकाव्य, खण्डकाव्य, कथासङ्ग्रह, कविता, उपन्यास, निवन्ध, गजल, क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको देखिन्छ ।
साहित्यिक विधामा कथा पनि एक महत्वपूर्ण विधा हो तर कथा लेखनमा नवलपरासीको इतिहासलाई केलाउँदा त्यति पुरानो देखिदैन । २०५१ सालमा रामहरि अधिकारीले ‘अपशोच’ लिएर कृतिकारको रूपमा देखा पर्नु भयो । पुनः २०५५ सालमा उहाँ ‘बाबुको चेला’मा देखा पर्नु भयो ।
बिगत दुई दशकदेखि गीत, कविता, कथा, यात्रा स्मरण लगयात सम सामुहिक बिषयमा निरन्तर कलम चलाइरहेका शेखर ढुंगेलले यही मार्च ३० तारिखका दिन न्यु योर्कमा नेजाद्वारा आयोजित एक भब्य समारोहमा आफ्ना तीन बिबिध बिधाका कृतिको बिमोचन गरेका छन् ।
संयुक्त राष्ट्र संघको लागि नेपाली नियोगकी कामु प्रमुख सेवा अधिकारी, नेजाका अध्यक्ष आङछिरिंग शेर्पा, नेजाका पूर्व अध्यक्ष कृष्ण शर्मा तथा ढुंगेल स्वयमले संयुक्त रुपमा बिमोचन गर्नु भएको थियो ।
आधाजसो देशको अर्थतन्त्र रेमिट्यान्सले धानेको आजको समयमा बैदेशिक रोजगारलाई नकार्न त के यो बिनाको अवस्था कल्पनासम्म गर्न सकिन्न । अँझै हाम्रो जस्तो विकाशशिल मुलुकमा त बैदेशिक रोजगार एक मेरुदण्ड नै बनिसकेको छ । आज चाहेर या नचाहेर लग्भग हरेक परिवारका कम्सेकम एक सदस्य त देश बाहिरै छन् । दैनिक सयौँको संख्यामा बेरोजगार नेपाली युवाजत्था मनभरि उज्यालो भबिस्यको कल्पना, आँखाभरि बियोगको आँशु र झोलाभरिरहरको गुण्टा बोकेर अन्तराष्ट्रिय बिमानस्थलको बहिर्गमन बिभागमा लाम लागिरहेका हुन्छन् । रहर बाध्यता र मनभरि अनेक त्रास भए पनि आँखामा त्योभन्दा कहालीलाग्दो बियोगको बादल ती सबैका अनुहारमा प्रश्ट देख्न सकिन्छ ।
अमर न्यौपानेद्वारा लेखिएको सेतो धरती नामक उपन्यास २०६८ सालमा पहिलोपटक निस्किएको छ । यस उपन्यासमा विभिन्न शीर्षकहरू राखेर भागवण्डा गरिएका छन् । यस उपन्यासमा विभिन्न शीर्षकहरू राखेर लेखिएको हुँदा मलाई कथासङ्ग्रह जस्तो लाग्यो तर शुरुदेखि अन्त्यसम्म एउटै पात्रलाई उल्लेख गरेको हुँदा उपन्यास भनिएको हो कि जस्तो मलाई लाग्यो ।
यस उपन्यासभित्रको पहिलो भाग आमाको आकाशबाट धरतीमा झरेको तारा शीर्षकभित्र न्यौपानेले म जन्मिएको जूनले देखेको भए सायद मेरो नाम आमाले राखिदिनु हुन्थ्यो होला– इन्दू या पूर्णिमा र सधैँ जूनको उज्यालोले छुने थियो मलाई भनेका छन् ।
२१ मर्चलाई विश्वभरी नै अन्तर्राष्ट्रिय कविता दिवस्का रुपमा मनाउने पराम्पराको थालनी भएको छ । साहित्यको सबैभन्दा जेठो विधा हो कविता ।
कवितालाई बुझ्नेहरूका लागि यो अमृत हो भने नबुझ्नेहरूका लागि अपूर्ण वाक्यहरूले भरिएको अर्थ खोलाउन नसकेको पंक्तिमात्र मात्र हो । भनिन्छ प्रश्रव पीडाबाट निस्किएको चित्कारमा मातृवासल्यताको कविता सुनिन्छ भने मृत्यु सय्यामा लम्पसार मृत शरीरको अग्निका रापहरूमा जीवनका पीडाहरूका कथाव्यथा समेटिएको कविता सुनिन्छ । यो सुन्ने कर्ण प्रकृतिले कविलाई मात्र दिएको हुन्छ । त्यसैले भनिन्छ जहाँ रवि पुग्न सक्दैन त्यहाँ कवि पुग्ने गर्दछ ।
एक दशकभन्दा बढी अमेरिकामा संघर्षसिल जीवन बिताइरहेका शेखर ढुंगेलको पछिल्लो कृति “A Beautiful journey of struggle” हालै अमेरिकी बजारमा आएको छ ।
नेपाली स्रष्टाको अमेरिकी प्रेसले प्रकाशन गरेको साहित्य कृति नर्थ क्यारिलोना निबासी किसन उपाध्याय को The Last Orange पछि संभवत यो दोस्रो पुस्तक हो । यसभन्दा अगाडि उनको “शेखरका सय कविता “, “आंकाक्षा र सम्झना गीति संग्रह”, “कहाँ छ मेरो देश ?” (यात्रा स्मरण ), “क्षितिज पारिका सपनाहरू “(कथा संग्रह ) प्रकाशित भैसकेका छन् भने अर्को गीति संग्रह “कुनै दिन” पनि भर्खर मात्र म्युजिक नेपालले बजारमा ल्याएको छ ।
बेधिबृक्षको छायामा यो तृषित आत्माले शान्तिको प्यालामा शितलता पिउन पाउँदा कस्लाईपो आनन्द लाग्दैन होला ? निर्मोही व्यासले पिएर नै छाड्नु भयो । यस्ता बोधिवृक्षको छायालाई मायागर्ने व्यक्तित्व हुनुहुन्छ –निर्मोहीव्यास । उहाँको जन्म बारा जिल्लाको कलैया भवानीपुरमा २००९साल भदौ ४ गते कुसे औँसीका दिन भएको थियो । निर्मोही व्यासको खास नाम वेदव्यास उपाध्याय भएतापनि साहित्यमा उहाँ निर्मोही व्यासका रूपमा सुपरिचित हुनुहुन्छ ।
२०१० देखि टोरोन्टोमा अध्ययनरत् नेपाली विद्यार्थीहरूको प्रयासबाट शुरुभएको टोरोन्टो नेपाली चलचित्र महोत्सव (TNFF)ले आफ्नो तेस्रो महोत्सवलाई दुई दिनसम्म दसवटा कथानक तथा डकुमेन्ट्री चलचित्रहरूको प्रदर्शन गराएर मनायो ।
महिला दिवसका दिन गत ८ मार्चमा क्यानाडाका लागि महामहिम राजदूत डा. भोजराज घिमिरेको समुपस्थितिमा शुभारम्भ भएको महोत्सवमा सुजाता थापाले स्वागत मनतव्यबाट सम्पूर्ण प्रायोजकहरू, स्वयम्सेवक तथा उपस्थित दर्शकलाई स्वागत तथा कृतज्ञता प्रदान गर्नु भएको थियो भने चलचित्र निर्णायक मण्डलीका तर्फबाट प्रदर्शन गरिने चलचित्रका बारेमा मञ्जुश्री थापाले जानकारी गराउनु भएको थियो ।
विश्व मानव सभ्यताकै निम्ति स्रष्टा अमृ्ल्य नीधि हो । स्रष्टाले नयाँ सृष्टि गर्छ । त्यसैले पनि ऊ अति नै महत्वपृ्र्ण व्यक्ति हो । संसारलाई हेर्न त सबैसँग यी छालाका दुई आँखा छन् । संसारको वास्तविकता र मान्छेको मनलाई हेर्न सक्ने हुनु नै स्रष्टा हुनु हो । यसो गर्न मनको आँखाबाट मात्र सम्भव छ । यस्तै मनका आँखाका धनी साहित्यकारको नाम हो-पुन्य कार्की । वि. सं.२०२७ साल भाद्र १८ गते उदयपुर जिल्लाको दुर्गम ठाउँ ताम्लिछा गाविस वडा नं. —२मा जन्मेका र हाल त्रियुगा नगरपालिका वडा नं. ७, मोतिगडा, उदयपुरमा स्थायी बसोबास गर्दै आएका साहित्यकार कार्की कलिलै उमेरमा साहित्यको महासागरमा पौडी खेल्न थालेका हुन् । अहिले उनी लेखन र शिक्षण कार्यमा संलग्न छन् ।
धेरै पछि गाउँतिरै सानु बिर्सेछ गाउँघरले
आफ्नै गाउँमा भएँ म नौलो चिनेनन् कसैले ।
लेख्नु स्वयम् हिमाल चढ्नुझैं एक जटिल कार्य हो । अझ त्यसमा पनि गीति विधामा कलम चलाउनु समर लड्नुभन्दा गाह्रो काम हो । मनभित्र गुम्सेका गन्थनलाई लेख्य रूप दिन केही सजिलो होला तर ती कुराहरूलाई लेख्य रूप दिनु चानचुने कुरा पक्कै होइन ।
