Skip to content

kbs

NirveekRai-04

प्रभाव र विज्ञापनले कविता श्रवण (वैरागी काइँलाको एकल कविता वाचन)

  • by

केही महिनाअघि वैरागी काइँलाको एकल कवितावाचन कार्यक्रम गुरुकुलले गर्न चाहे पनि उनी बिसन्चो भएकोले रद्ध हुँदा मैले विस्मात मानेँ । उनको कविताहरू ‘मफलर भए त मेरो माया’ र ‘मातेको मान्छेको भाषण’ पिउँदा, वैरागी काइँला हतपती कवितावाचन गर्दैन भन्ने कुरा मैले सुन्नु र ‘रेडियोसगरमाथा’ बाट प्रसारित उनको अन्तरवार्ता मैले कानमा थापी उनीसँग म पट्टिएकोले गुरुकुलसम्म पुग्ने मेरो जाँगर चल्यो । नत्र कविता सुन्नु पर्ने त्यहीमाथि नोटको पाती चढाई चढाई । कत्ति चित्त नबुझ्दो कुरा ! आफू कवि हुन बल गरिरहेको भए पनि कविता सुन्ने कुरा मेरो लागि पट्यार लाग्दो पनि हो । किनकि एकान्तमा निधार खुम्च्याएर, ध्यान गाड्दै दोहोर्याई-दोहोर्याई कविता पढ्दा त मलाई आनन्द मिल्दैन र म कविता बुझ्दिनँ । सरसरती पढिएको कवितामा ध्यान गाडिएर मजा पाउँनु मेरो लागि एकदम चर्को कुरा हो । म पूर्वाग्रही हुनु, कवितामा कहानी नहुँदा मेरो ध्यान नडोरिनु र म चेक्दा (लठुवा) श्रोता हुनु नै त्यसको कारणहरू म ठान्छु ।

समकालिक सालिक सहिदको

  • by

१. चोकबीच ठडिएको दस बोरा सिमेन्ट भा’ छ ऊ
एकबिहान जमजमाएको उद्घाटन सत्र भा’ छ ऊ
मञ्चमा छन् चम्किला केही थान होनहार अतिथिहरू
खुइलिएको टाउकोमा कपाल उमार्ने विज्ञापन भा’ छ ऊ ।

पुरस्कारसँग जोडिँदा

  • by

लेखनीको थालनी नै पुरस्कार प्राप्तिबाट भएको हुनाले लेख्नु भनेको पुरस्कार पाउनु हो भन्ने ज्ञानचेतना मभित्र हुर्किएकै थियो। गाउँकै सरस्वती मिडिल स्कुलमा पढथेँ म। कथाकार परशु प्रधान हुनुहुन्थ्यो हाम्रो स्कुलको हेड सर। पहिलोपटक तीन क्लासमा पढ्दा हुनुपर्छ, मैले एउटा कविता वाचन गरेको थिएँ, शुक्रबारे कार्यक्रममा।

पोखरामा सिर्जना पोखियो

  • by

हिजो बन्द, भोलि पनि बन्द अनि आउँदो दिन पनि बन्द, त्यसपछि त कुन बेला बन्द हुने हो त्यो पनि टुङ्गो छैन । बन्द चर्चा र बन्दको भजन गाउँदै हामी गफिरहेका थियौँ भृकुटीमण्डप अघिल्तिर । बन्दै बन्दबीच बन्द नभएको दिनको मौका पारेर भेला गराएको थियो नेपाल लेखक सङ्घले ।

गरिबको भाग्य

  • by

कुनै एउटा गाउँ थियो । त्यो गाउँ अत्यन्तै रमणीय थियो । त्यही गाउँको एउटा रमणिय वातावरणमा गरिब मानिसको घर थियो । आमा, बाबा पाँच छोरी र एउटा नाबालक सानो छोरोसहितको परिवार थियो ।

मात

  • by

राती निकै अबेर गरेर घर पस्यो ऊ । थकित … थकित … मस्तले निदायो । बिहान अलिक अबेलै उठ्यो । बाथरुम पस्यो । निर्वस्त्र भयो । नित्यकर्म सक्यो र भित्री कपडा लगायो ।

तिम्ले साथ दिन्छ्यौ भने

  • by

उनले छाडिन् र त के भो, तिम्ले साथ दिन्छ्यौ भने
भित्रै पसी मुटु रेटिन्, आउछु आज सिउँछ्यौ भने ।

गन्तव्य हिन यात्रा मेरो साहरा बिना भएपछि
बाच्नलाई मायाको भीक, देऊ यो मन चिन्छ्यौ भने ।

वाचा वन्धन कसैलाई सदाबाहार गीत रैछ
त्यसैले त तोडी आएँ तिमी साथमा हिडद्यौ भने ।

मोबाइलले दिएको खुसी

आजभोलि उनी खुसी देखिन्छिन् । उनको त्यो मुहारमा अनौठो चमकता देखिएको छ। मानौ वर्षातको बादल गड्किदाँ एकझमकमा देखिने त्यो बिजुलीको चम्काई हो ।

लगभग चार-पाँच महिना हुन लाग्यो उनमा यस्तो परिवर्तन देखा परेको त्यस भन्दा अघि नि साह्रै निरश देखिन्थिन् । उनलाई म राम्ररी चिन्दछु । आफ्नो एउटी छोरीसहित उनी मेरो घर भन्दा पुर्व पट्टीको घरमा बस्दथिन् । उनको आफ्नै घर हो । तर एक्लै बस्थिन् । सासु ससुरा गाउँकै घरमा बस्थे ।

उनको नाम संगीता हो । झट्ट हेर्दा त्यति आकर्षक देख्दिन शारीरिक रुपले । अगाडीका दाँतहरू उछिट्टिएका भएपनि बोलीमा मिजासिलोपन पाउन सकिन्छ। होची तर पातली शरीरकी धनि संगीताको कपाल लामो भएपनि घुमुर्किएकोले होला कोरेपनि नकोरेको झै देखिने गरी गुजुमुज्ज परेको छ ।

ग्रह दशा बिग्र्यो क्यारे

ग्रह दशा बिग्र्यो क्यारे, देशलाई राहु केतुले छोको छ
लौन धामी झाक्री, डाम्न पर्‍यो देश डस्ने कोको छ

लुतो खोरेत के हो कुन्नि, टन्की रहने कस्तो महामारी
फुटाऊ आऊ अब, देशभरि पाप भरिएको फोको छ

गिदी कुहिएपछि टाउको के काम, खाली गनाउँछ
फाँकौ अब साथी, यहाँ धेरै सडेका बिचराको पोको छ

पूर्वस्मृति

  • by

हे मेरो प्रिय बन्धु ! आज तिमिले जो लेखका खातिर
लेख्यौ सा–दर पत्र, त्यो सब पढें केही झुकाई शिर ।
ठेगानातिर हेरदा नयनमा देखा पर्यो ‘पोखरा’
जो देख्दा मनमा मिहीं स्मरणका लाखौं फुटे आँकुरा ।।

पैह्ला अङ्कुरमा हिमाल हँसिलो अग्लो अगाडी सर्यो-
साथै पर्वत-शृङ्खला विपुल त्यो चौतर्फि देखा पर्यो ।
लंबा संथर फाँट तालहरुको झल्क्यो ठुलो चक्चकी
फेरी त्यो गडुवा, विजेपुर खुदी, सेती बगेकी लुकी ।।

मैले रुचाएको फूल, खास तिमी थियौ

मैले रुचाएको फूल, खास तिमी थियौ
साथै फोक्सोभित्र चल्ने, सास तिमी थियौ

हिजो आज बगैचाको, रुप बेग्लै भा छ
किनभने फूलको, सुवास तिमी थियौ

सम्झना

जब पृथिवीमा बादल आउँछ
    जीवनमाथि विषाद
जब बर्षन्छन् आँसु झरी
    उरमा शुष्क उजाड
जब सब तर्क बिलौना बन्छन्
    पीडा मनका याद
भूकम्पपछिका स्वप्न शहर
    सम्झनु अौंसी रात

भ्रष्टाचार, भ्रष्टाचारी, श्राप र सुभकामना !

भ्रष्टाचार शब्द “भ्रष्ट” र “आचार” दुई शब्द मिलेर बनेको छ । यी दुई शब्द मध्ये पहिलो शब्द “भ्रष्ट”मा शक्ति केन्द्रित हुनाले त्यसमा जोडिएर आएको “आचार” शब्दलाई उसै “भ्रष्ट” शब्दले आफ्नो गुरुत्वबलमा पारेको देखिन्छ । होइन भने “भ्रष्ट” र “आचार” शब्दलाई अलग अलग बुझ्दा यसले दिने अर्थ बिल्कुल भिन्न हुन आउँछ र मूलत “भ्रष्ट” शब्द अरु बढी ब्यापक बन्न जान्छ । “भ्रष्ट”ले बाटो बिराएको र समाजले बर्जित गरेको काम गर्ने भन्ने जनाउँछ भने “आचार”ले व्यक्तिको आचरण भन्ने बुझाउँछ । तथापि त्यो आचरण भ्रष्ट व्यक्तिको होस् या सदाचारीको, यसमा कुनै भिन्नता हुँदैन । यसर्थ, भ्रष्ट व्यक्ति तपाईं, हामी जो कोहि पनि हुन सक्छौं किनकि बाटो बिराउने जति सबैलाई भ्रष्ट्राचारी नै भन्ने गरिन्छ । नेपालको परिप्रेक्ष्यमा भने भ्रष्ट्राचारी उनैलाई मात्र मानिन्छ जस्ले सार्वजनिक पद धारणगरि पदीय दुरुपयोग द्वारा अर्थोपार्जन गर्दै आएका छन् । यस्मा लिने र दिने दुबै पक्ष्यलाई भ्रष्टाचारी मान्नुपर्ने हुन्छ । भनिन्छ – “ लाउकेले लाउ दिएर नै नाठो पल्कने हो ” । तर हामीकहाँ लाउके भन्दा नाठो नै शक्तिशाली बन्दै आएको देखिन्छ । लाउकेले लाउ दिनै पर्दैन, नाठोले नै जबर्जस्ती लाउ दिन बाध्य पार्छ र खुलेआम लाउकेलाई लुट्छ । दुबै आ-आफ्ना धर्ममा हिंड्दैनन् र पथभ्रष्ट भैदिन्छन् जस्का कारण भ्रष्टाचारले झाँगिने मौका पाउँछ । नाठाहरू खुलेआम भन्छन् – “मैले उस्लाई लुटिन भने अरुले नै लुट्छ । यसै उसै ऊ त लुटिनु नै छ । यसैले अरुले लुट्ने साटो मैले नै किन नलुट्ने ?” नाठाहरूको चित्तमा यही भावनाले जरो गाडेको हुँदा थोरै यसको भनक लाउकेले पनि पाएकै हुन्छ र ऊ धेरै थोरै लुटाउन तयारै हुन्छ । यहाँ, लाउकेका रुपमा नेपाली जनता, संघ संस्था तथा सरकारी निकायबाट काम लिनुपर्ने जति सबै समुदाय र नाठोका रुपमा सरकारी कर्मचारीलाई उभ्याएर हेर्दा माथी भनिएको कुरा ठीकै हो कि जस्तो पनि देखिन आउँछ ।

जीवन व्यर्थै झरेर गयो

  • by

जीवन व्यर्थै झरेर गयो
अर्काकै चाकडी गरेर गयो।

विश्वास कहिले फुलाउनु
आफ्नैबाट मन मरेर गयो ।

दिलासन दिए बस भनिकन
दुलो पारी अन्त्यै सरेर गयो ।