रचना द्वैमासिक

फेवा सुक्ने देश गजब !
मुसा भुक्ने देश गजब !

कलकल गौरव नदी
स्याप्पै रुक्ने देश गजब !

ज्ञान मण्डल लिमिटेड वाराणसीद्वारा प्रकाशित ‘वृहत हिन्दी कोश’मा कौण्डिन्य भनी कुण्डिन ऋषिको गोत्रमा उत्पन्न व्यक्ति भनेको छ । त्यस्तै वामन शिवराम आप्टेको स्तरीय र मान्य भनी विद्वानहरूले स्वीकार गर्दै आएको ‘संस्कृत हिन्दी कोश’ले एक ऋषिको नाउँ भनी कौण्डिन्यको व्युत्पत्ति भनेर कुण्डिन±ष्यञ दिएको छ । ‘नेपाली वृहत शब्दकोश’ले भने कौण्डिन्य भनी पराशर र कौण्डिनीबाट जन्मिएका गोत्र प्रवर्तक ऋषि भनेको छ ।

तिम्रो
आगमनको सूचना
जब मेरो घरसम्म पुर्‍याउँछ हावाले
मेरो आँगन
तिमीलाई अभिवादन गर्न
एक्लोपनको उदासी भुलेर फक्रिन्छ

उल्फ के.सी. : (पप गायन शैलीमा) : ओ ऽऽऽ मा’ भ्यालेन्टाइन ल्यासी ! ऽऽ आई लभ या’ ऽऽ आई लभ याऽऽऽ आई लभ या ऽऽऽ ओ ऽऽऽ

सेक्सी पाण्डेः (उस्तै नक्कल गर्दै) ओ ऽऽऽ यू ब्लडी स्वाइन ऽऽऽ यू लुक अन् द मिरर ऽऽऽ ऽऽ अर ऽऽ अर ऽऽ

उल्फ के.सी. : ओ ऽऽ मा’ ओल्ड बिच ! आ’म द स्मार्ट एण्ड क्यूट ऽऽ आ’म द हिरो नम्बर वान् ऽऽऽ यु’र माई भेलेन्टाइन गर्ल ऽऽऽ ऽऽऽ

घुमीफिरी रुम्जाटार भन्ने नेपाली उखान कै जस्तो अनुभव भयो ओसाका अन्तर राष्टिय एयरपोर्टमा । र्सवप्रथम यस एयरपोर्टमा सन् १९७५ को अगस्त महिनामा मैले पाइला टेक्ने अवसर पाएको थिएँ । त्यस बखत म यहाँ ट्रान्जिट पेसेन्जर (यात्रु) थिएँ । सबै सामानहरू यहाँको लकरमा राखेर म क्योटो गएको थिएँ । क्योटोको दुइ दिनको भ्रमण सकेर फेरि यहाँ आएको थिएँ । यहाँबाट जाल (JAL) को उडानबाट हङ्गकङ्ग पुगेको थिएँ । हङ्गकङ्गमा एक हप्ता बसेपछि सिंगापुर गएको थिएँ । सिंगापुरमा दुइ दिन बसेर बैंकक र बैंककमा राति बास बसेर भोलि पल्ट काठमाडौं पुगेको थिएँ ।

ऊसँग खबरपत्र किनेर पढ्ने क्षमता थिएन । जति कमाइ थियो त्यसले आफ्नो परिवार पाल्न सक्दैन ऊ । कसैले भनिदियो खबर छ रे अतङ्कवादीको टाउको ल्याएमा पचास लाख पाइन्छ । यसको पनि घटीबेसी मूल्य छ रे अलिसानो आतङ्कवादीको ३५ लाख अरे र झनै सानोको बीस लाख रे । आतङ्कवादी मास्न विदेशबाट ठूलै रकम आएकोछ रे त्यसैले यो खबर सही हो रे ।

धेरै जन्तुहरू एउटा बुढो धोद्रो रुखका बोक्रा र जरामा तँछाड मछाड गर्दै दाह्रा उधिन्दै गरेका देखिए । गोधुली साँझ थियो के गरेका हुन् स्पष्ट देखिएन । के जन्तुहरू हुन् ती भन्नेसम्म स्पष्ट भएन । छेउमा जान पनि डरमर्दो थियो । उनीहरू आफूआफैमा त दाह्रा हान्दै थिए भने हामी अर्का जातिकालाई के बाँकी राख्लान् –

हेलो गाइने दाई के छ देशको हाल ?

के हुनु हजुर ! पूर्व पश्चिम उत्तर दक्षिण आगो दन्किरा’छ, छैन निन्द्रा भोक चैन हाहाकार भा’छ

उप्याँहरू उम्कदैछन् घान जुम्रा भा छ, मौका छोप्ने श्यालहरूले मुर्दा लुछ्न पा’छ ।

रामप्रसादलाई काठमाण्डूको कुवाको भ्यागुतो भने कुनै अतिशयोक्ति नहोला । बीस वर्षे जागिरमा ऊ कहिल्यै काठमान्डू बाहिर गएको छैन । मन्त्रालयका उसका साथीहरूले सरकारी काज खाएर छयहत्तरी नै जिल्ला घुमिसकेका होलान्, उ भने गुच्चा टोल र सिंहदरवार बाहेक कतै गएको छैन । साथीहरू कत्ति कर गर्छन्, तर ऊ भने टसमस हुँदैन । कतै नगएको हुनाले अब त झन् बुढ्यौलीमा ठ्याम्मै आँट पुग्दैन । बाहिर जाने जस्तोसुकै मौका आए पनि कागलाई बेल पाकेर हर्ष न विस्मात् भने झैं रामप्रसाद अविचलित रहन्छ ।

आज भन्दा २२ वर्ष अघिको कुरा हो । शिवालाई जन्मेको ५ महिनामा नै हर्नियाको रोग भएछ । डाक्टरको सल्लाह बमोजिम पेटी बाँध्ने र औषधिको सेवन गरेमा अहिले अर्थात् १५/१६ वर्षम्म त केही हुँदैन, त्यस पछि खेलकूद गरेमा फेरि हुन सक्छ कदाचित् भइ हाल्यो भने अपरेशन गरेपछि ठीक हुन्छ । यही सलाह अनुसार २०वर्षसम्म केही समस्या भएको थिएन ।

“भाग्य नाराँ…. ! ए भाग्य नाराँ….. !” कौशीमा हुँ कि, बारदलीमा, झ्यालमा हुँ कि कोठाभित्र नै, भाग्य नाराँलाई बाटोमा देख्यो कि म उसलाई जहाँको त्यहीँबाट बोलाइ हाल्छु । तर मैले अरु प्रश्न सोध्नै पर्दैन ऊ जवाफ दिइहाल्छ । कि त “ज्या वनेगु बाज्या….” भन्छ यदि त्यो समय बिहानको छ भने र यदि बेलुकाको छ भने “छेँ वनेगु बाज्या….” भन्छ ।

रक्त आहाल यो परिवेश
युद्धहिंसाले दुखेको देश
ओहो कस्तो चित्र ?
गाढापीडा मनभित्र
यस्तो दृश्य आँखामा टाँसेर
यातना आफैं अविश्रान्त भोगेर

काठमाडौं सहरको मुटुमा गर्जमानको एउटा महल छ, त्यसको एउटा झ्यालको भेन्टिलेसनको माथिल्लो खापा उघारिएको छ । छतमुनि र त्यही भेन्टिलेसनको खापाको माथि परेवाको गुँड छ । त्यहाँ एकजोडी परेवा बस्ने गरेका छन् । पोथी परेवा फुल कोरल्न गुँडमा ओथारो बसेको छ र भाले चाहिँ पोथीकै आडमा कुक्रुक्क परेको देखिन्छ । गुँडको सामुन्ने कोमलको पुरानो घर छ र त्यसमा एउटा सानो कौसी पनि छ । कोमल हिउँदका दिनमा घाम ताप्दै त्यहीँ बसेर मीठो पीठो जे मिल्छ खाने गर्दछ ।

रिठ्ठे झाँक्री निकै नामी झाँक्री हुन् । यी झँक्रीलाई धामीराख्न यिनको घरगाउँबाट मात्र होइन एकडेढ दिनको टाढाबाट पनि मानिसहरू लिन आउँछन् । रिठ्ठेको नाम रितबहादुर भएतापनि रिठ्ठे झाँक्री नै उनको परिचय बोकेको शब्द हो ।

मुहारमा हिलो पोतेर
हिलो-हिलो
पानी-पानीसँग
सम्झौता गर्न
शालीन दस्तावेजहरू

म सानो छँदा
बमजनी आमै जाडोमा मकल ताप्दै
दन्त्यकथा सुनाउनु हुन्थ्यो
मुसङखेले बा हातमा अण्डा खेलाउँदै
अक्षता र्छर्केर लागो झार्नु हुन्थ्यो

आज हामी नेपालीहरू पहाडी र मधेशी क्षेत्री बाहुन र जनजातिका रूपमा आ-आफूलाई वर्गीकृत गर्न जुरमुराउँदै छौं । हामीबाट साझा नेपाली जातिको अवधारणा पातलिंदै जाँदो छ । यसले राष्ट्रलाई फाइदा हुन्छ कि हानि – यस सन्दर्भमा तराईमा जन्मेर नेपाली भाषा र साहित्यका क्षेत्रमा अद्वितीय योगदान दिनु हुने कवि भिक्षुको जीवनी र काव्य साधना तर्फहामीले ध्यान दिनु वान्छनीय देखिन्छ ।

पानी,
पन्यालो, यौगिक वस्तु
जीवको जीवन रस,
भिरालो तिरको
आकर्ष मौलोमा
आफ्नो जीवन निरस्त पार्दै
कुनै बेला मरुभूमिमा अल्पिने
लुकुवा प्रकृतिको यो

तारा नचाहिए तिमीलाई जून दिन्छु
मनै शीतल हुने संगीतको धुन दिन्छु ।

सादा कागज झैं जीवन भयो त के भयो
तिमीलाई मायाको रंगीन फागुन दिन्छु ।

उनको आवाज सुन्न चाह्यो उसले । “गोपी कृष्ण कहो” जसरी नै उनी फरर… बोल्न थालिन ।
शरिरको नाप नक्सा हेर्न चाह्यो उसले । उनी लजाउँदै सामुन्ने आईन । उसले आधा छोपिएको घुम्टो उघार्यो आँखैले र अधरको मुस्कान खोज्यो ।
सुरक्षितसाथ जोगाएर राखेकि थिईन । आँखाले एक्स-रे गरेर हेर्यो सम्पूर्ण बनावटलाई । चुम्बन गर्यो अंग प्रत्यगंलाई आँखैले । अलिकति उत्तेजित भयो ऊ ।