विविध-विधा

मुक्तक – १

कहिलेकाँही यस्तै हुन्छ, आफूले खनेको खाडलमा आफै परिन्छ
पहिला नै बिचार पुर्याउनु थियो, विवेकको प्रयोग कहाँ गरिन्छ
मानिस मानिस नै हो, पराकर्मी हुनसक्छ, ईश्वरीय शक्ति होइन
कर्मकर्तु, दुर्वल चच्छु, झटपट गर्दा मानव विवेक त्यहाँ हरिन्छ

सयपत्रीले मलाई नै डाक्दै होला ठुली
चेलीहरू मेरै बाटो ताक्दै होला ठुली ।।
भनी देऊ तिम्रो माइती आउन पाउदैन
मेरै नाममा मासु, रोटी पाक्दै होला ठुली ।।

साजन राई ”उपेक्षित”

चुनाबी चर्चा
अन्योल अस्थिरता
गम्भीर दल
निर्वाचनका बीच
अपेक्षा संबिधान !!

मन्दिरबाट हिजो लखेटिनुभएको थियो ।
र आज शौचालयमा भेटिनुभएको थियो ।

सबैको आँखीझ्यालबाट अस्ताउनुहुनेछ,
अस्ति अस्ति मनमा समेटिनुभएको थियो ।

रगत हुन्छ रातै दलित कोही छैन
जनम देखि याहाँ पतित कोही छैन

गर विचार ठूलो नियत राखी साफ
सकल प्राण एकै कथित कोही छैन

धेरै पछि हाँसी हाँसी बोलेको दिन याद आयो ।
ढुक्कसँग मनका कुरा खोलेको दिन याद आयो ।

फैलिरह्यो चारैतिर तिम्रो अनि मेरो मुस्कान
जीवन रसमा खुसी मात्रै घोलेको दिन याद आयो ।

शरदमा फुल्ने फूल शिशिरमा फूली दियो
कोही थिएनन मालागाँस्ने र त याम भुली दियो

धर्तीमाथि जून पोख्यो मार्सी धान झुल्ने बेला
बयेली थ्यो गैरी खेतमा केले बाढी हुली दियो

यति चोखो मायामा घात गर्नु हुदैनथ्यो
मलाई एक्लै छाडी अन्तै सर्नु हुदैनथ्यो

भनेकै थिए मैले तिमीलाई साथ दिन्छु भनी
झुक्काएर तिम्ले खोला तर्नु हुदैनथ्यो

बैगुनिले धोका दिएर हजुर
बोलेछु धेरैनै पिएर हजुर

तरबारले रेटि छाडेर गइन
के गर्नु र खै अब सिएर हजुर

जवानिको कहानि अधुरो अपुरो
बनाई गइन लिएर हजुर

सहनै नसक्ने कस्तो चोट पाएँ
मर्छुकी कतैम खिएर हजुर

हाँसेकै छु हाँस्न मनयो मरेनि
लाग्छ के गँरुखै जिएर हजुर

मेटाउन याद ती प्याला भरि राछु
पहिले कहाँ यस्तो थिँएर हजुर

गल्ती अरुको, दोष छ उसको !
सारा बेहोसी, होस् छ उसको !

बुबा आमाको कुलंघार सन्तान
निर्बाध डुल्छ, पोष छ उसको !

आजभोलि दोधारमा पर्यो जिन्दगी
खै के कुराले हो भर्यो जिन्दगी

आँधी हुरी चली बाढी पैरो गइरहँदा
कैले वारि कैले पारी सर्यो जिन्दगी

मुक्तक-१

कति लाउनु माया पिरती आगाको कौलासँग
असल कर्म गर्छु भन्ने हस्त-बूढी औंलासँग
एकताको खाँचो टार्न जीवन-गीत गाउँभन्दा
को नै बन्ला प्रिय मित्र पोखरीको त्यो मौलासँग

असल जन चुनेमा, बन्छ नेपाल हाम्रो
सकल मन मिलेमा, बन्छ नेपाल हाम्रो

अब त शरम होला, सम्बिधानै नबन्दा
लगनसित गरेमा, बन्छ नेपाल हाम्रो

१. दशैं परदेशमा

गाउँमा भए यतिखेर लिङ्गे पिङ्ग खेलिंदो हो
धानको च्यूरा कुटिंदो हो तोरीको तेल पेलिंदो हो
आफ़्नै देशको थांतथिति अल्लि राम्रो भैदया भए
किन बिदेश छिरिंदो हो किन दुःख झेलिंदो हो

नून चुक दले झैँ बल्झेको घाउ, आजकल अतिनै चर्याउन थाल्यो
टोलाइरहन्छन् कहिले यी आँखा, एकान्तमै दिल हराउन थाल्यो

उखानै छ अगुल्टोले हानेको कुकुर, बिजुली देखेर चम्किन्छ
माया भन्ने शब्दले नै आज, सुन्दैमा मन डराउन थाल्यो