विविध-विधा

बारम्बारै बन्द पार्दा रोएको छ देश आज
निरपराध मान्छे मार्दा रोएको छ देश आज

किन दिन्छन् निमुखालाई शासना यी नेताहरू
नेपालीले आँसु झार्दा रोएको छ देश आज

नजाने पनि जानेकोझैं गर्नुमा छ मज्जा
बेरंग जिन्दगीमा रंग भर्नुमा छ मज्जा

जताततै दलदल छ डुब्छ यो जिन्दगी
डुबेको जिन्दगी तानेर तर्नुमा छ मज्जा

सिंगै परिवार गिड्यो कस्ले, दरबार बोल्दैन
कस्को घाँटी रेट्न अर्जापियो, तरबार बोल्दैन

बुद्धको शिष्य बन्न छोड भो, क्रोध पाली मनमा,
बुद्ध संधै बोल्छ शान्ति शान्ति, अहंकार बोल्दैन

म आँखा ऊ नानी हो
नाम उस्को सानी हो

बोलीचाली मिठो छ
सबैको ऊ रानी हो

केको फुर्ति लाउनु र हौ सराब बेचेर
अनि आफ्नै जवानिको त्यो बहाव बेचेर

आफै खन्छौ चिहान तिमी आफैँलाई पुर्न
के सुरक्षित होलाउ तिमि ? नकाव बेचेर

शिक्षा लिनु टोपि लुकाई खेले जस्तो हैन
बुध्दिजिबी हुन्न कोहि किताब बेचेर

धनि हुन सुनकै ब्यपार चाहिदैन साथि
ठेला वाला किन्छन घर कवाब बेचेर

तोयानाथ पौडेल
सँखुवासभा
हाल मरुभुमिको छाति बाट

सिर्जनालाई खोजी खोजी चोर्न थाले अचेलभरि
लुटाहारले लुट्दा जस्तै सोर्न थाले अचेलभरि

प्रस्तोतालाई हटाएर लाज र शरम पचाउँदै
आफ्नै नाम र ठेगाना पो कोर्न थाले अचेलभरि

दु:खद हारमा पनि, जित देखे मैले,
संसार भरी नै उस्तै, रित देखे मैले

चोट परेपछि, भिज्नु पर्थ्यो आँखाहरू,
पातमा झै, परेलिमा शित देखे मैले

रणभुल्ल पार्ने, नयाँ नौलो, एउटा चोकमा छु
स्वर्ग हो कि नर्क थाहा छैन कुन लोकमा छु

बाटो बिराएँ कि जिन्दगीको साथी रोज्दा खेरि,
अनभिज्ञ गाँठो मनमा पर्दा ठुलो शोकमा छु

जँघार जिन्दगीको न त तर्न सकियो
पछाडि फर्केर न केही गर्न सकियो

केवल छट्पटाई तृष्णा बोकी छातीमा
समयका पालुवा न त चर्न सकियो

कछाड मै बसेर आधा भयो उमेर यो
चढियो लेखै न त बेशी झर्न सकियो

तिमी देखी टाढा हुन तर्किदैछु ठुली
मीठो कुरा बोले पनि झर्किदैछु ठुली ।
सँगै बसे पिरतीको बास हुन्न रैछ
त्यही फाट्ने सम्बन्ध पर्खदैछु ठुली ।।

जीवनको उत्तरार्धमा छोड्ने पाजीहरूसँग
किन जोड्नु नाता हिजोका राजीहरूसँग

म त सम्हालिन्छु, मदिराको नसासँगै
छोड्यौ मलाई नाच तिनै दाजीहरूसँग

जुन झार्दिन्छन अनि तारा झार्दिन्छन
उस्तै परे आकाश पनि सारा झार्दिन्छन

जब सिद्धिएर रस फुल जर्जर हुन थाल्छ
अनि ढुङ्रि ले हानेर दारा झार्दिन्छन

बादलुमा जूनतारा लुक्न थालेपछि अचेल
डरलाग्छ कुकुरहरू भुक्न थालेपछि अचेल

हिँडिसक्नु छैन दायाँ वायाँ वनजंगल एक्लै
पशुहरू बाटो बाटोमा ढुक्न थालेपछि अचेल

आँखासँग आँखाहरू जुधाउन नआऊ
आँखैभित्र बस तिमी बिझाउन नआऊ

मुटुभित्र बसेको छ तस्बीर त्यो तिम्रो
झल्काउदै झझल्कोमा टल्काउन नआऊ

नचाहँदा नचाहँदै माया, लाए पछि बन्छ गजल
त्यही मायामा फेरि धोका, पाए पछि बन्छ गजल

थाहा पाउन गाह्रो हुन्छ, आखिर मात केको लाग्यो
२, ४ प्याक बिना सितन, खाए पछि बन्छ गजल

१) झटपट गरी विवाह

भन्छन्, झटपट गरी विवाह ग्र्दा पछि पर्छ पछुताउनु
भन्छन् सबै, दीगो बिचार गरेर नै माया प्रीति छ लाउनु
भन्छन् प्रेम गर्दा चाहिन्छ नै समभाव समकर्म आदि सम
तत्त्ववोध गरीहीन प्रेमगर्दा जोकोहीले धोका नै हो पाउनु

देश हाम्रो लुटेर नै ध्वस्त पारे पिशाचले
तुच्छ बन्दै बिकेर नै ध्वस्त पारे पिशाचले

वीर पुर्खा खटे सधैँ रक्त झण्डा रँगाउन
कीर्ति उन्को भुलेर नै ध्वस्त पारे पिशाचले

तिमीले सोच्यौ होला, मेरो घर छैन,
तिमीले ठान्यौ होला, मेरो भर छैन

सही अनुमान तिम्रो, म सडकछाप हुँ,
साच्चै नामको पछाडि, मेरो थर छैन

रिसाउदा नि फकाएर हसाएँ जिन्दगी
कहिले बाङ्गो कैले सिधा नचाएँ जिन्दगी

भित्रि पीडा न त देख्यो न त सक्यो झिक्न नै,
बाहिरि रुप शृंगारले सजाएँ जिन्दगी

काम एउटा गर्ने अर्को कुरा हुन्छ
मुखमा रामराम बगल्तीमा छुरा हुन्छ

दिनभरि त नैतिक शिक्षा घोकाउँछ
साँझ साथमा सुन्दरी र सुरा हुन्छ