विविध-विधा

राखि हेरें मैंले फूलको थुङ्गा छेउमा फूललाई
स्वीकार्न खोजे जाँची तर कहीँ भेटिन भूललाई।।१।।

फूलको बगैंचामा एउटा मात्र फूल मन पर्यो
टपक्क टिपी ल्याउँदा हुन्छ त सोध्दै छु कुललाई।।२।।

साह्रै नै चर्को महङ्गी छ छोइ सक्नु छैन बजार
अड्को फड्को तेलको धूप छ पैसा तिर्न सूनलाई।।३।।

रोजे तिम्लाई सानू राखौंला सदा मायाले हृदयमा
दिन्न आश्वासन उडेर टिपी ल्याउने जूनलाई।।४।।

उकालीमा तिम्लाई भेट्न चौतारीमा आउन गाह्रो
कस्ती काली तिमी प्यारी प्रितका गित गाउन गाह्रो।।१।।

तिमीलाई भेट्न अनेक बाहना बाजी गर्दै काली
झुक्याएर त्यतातिर समाज छली धाउन गाह्रो।।२।।

झटपट्ट गरि हतार भन्छ्यौ मेरा हात समाऊ
नसिलाएको सरो लुगा शरीरमा लाउन गाह्रो।।३।।

कर्म छाडेर भन्छ्यौ काली भाग्यले सबै जुराउँछ
भाग्यमा भएपनि चिताएको कुरा पाउन गाह्रो।।४।।

छड्के हेर्दै नयन नतर है सानु
मख्ख पर्दै बसाँइ नसर है सानु।।१।।

धापिएर तिर्सना मेट्ने जमातमा
नशा छर्दै समिप नपर है सानु।।२।।

माया गर्लान् भनी मेरी दिलकी रानी
टक्क अड्दै रोमान्स नगर है सानु।।३।।

पाउन गाह्रो छ है तिमीले सोचेझैं
आशा गर्दै सुन्दर नमर है सानु।।४।।

काकाकुलको जमातमा वर्षा भइ
जोश भर्दै शरीर नहर है सानु।।५।।

एकक्षणका निम्ति होइन मुस्कान सधैं माधुर्यता झर्नुपर्छ
एकक्षणका निम्ति होइन सदालाई मुटु साटासाट गर्नुपर्छ।।१।।

अनौठो तिम्रो चहलपहल देखें कस्तो प्रसन्नताले लोभायो है
एकक्षणका निम्ति होइन जिवनभर आनन्दको हाइ गर्नुपर्छ।।२।।

साँच्चै तिमी ऋतुराज वसन्त हौ की देख्दा प्रसन्नता छाउँछ
एकक्षणका निम्ति होइन आत्मियता हाम्रो एकैसाथ गर्नुपर्छ।।३।।

बाहूबलमा कस्तो च्यापेर राख्न मन लाछ तिमी दौडेर आउ है
एकक्षणका निम्ति होइन वधु बनि मेरो जिवनमा नै सर्नुपर्छ।।४।।

तिम्रो कौसल कलाकारिताले मेरो जिवनको नौलो कला
एकक्षणका निम्ति होइन सधै फूल बुट्टा कोरी रङ्ग भर्नुपर्छ।।५।।

तिमी जस्ती सुन्दरीको पछि लाग्दा बिग्रिए म
धोका दियौ र पो बल्ल पानी सरी थिग्रिए म

मन तिम्रो कालो रैछ कञ्चन देख्नु भूल भयो
सबै जना उस्तै हुन कि प्रेम गर्न हिच्किए म

तिमी हाँस्दै गयौ सानू मलाई पिडा भइरह्यो
मन जल्दा पिडा भई आफैं भित्र थिच्चिए म

माया गर्छु आफैंभन्दा बढी तिमीले भन्दा खेरी
नचाहेरै मलाई फ्याँल्दा रछ्यानमा मिल्किए म

जे सोचेको थिए मैंले अर्कै भयो हेर सानू
दुबै हातमा लड्डु खोज्दा मर्कै भयो हेर सानू

चाँडो विश्वास गर्नु हुन्न भन्या मैंले सुन्या थिए
मुसल धारे पानीको चाह सर्कै भयो हेर सानू

नजिकका त आफ्नै लाग्थ्यो बदलिएछन् सबै
भाग खोसी हरी खानेहरु घर्कै भयो हेर सानू

ओरालीमा लाग्या मृग हेप्नेहरु देखें ज्यादा
कुरा काट्ने पछाडी त यहाँ लर्कै भयो हेर सानू

१)
तिमी आयौ र साथीहरू बिर्सिएँ
तिनीहरू नै मेरो विपरित दिशामा तेर्सिएँ
कारण तिमी नै हो जे भनेपनि
त्यसैले आजकाल मैले तिम्लाई बिर्सिएँ

आज प्रेम जालमा कमाल भो
अज्ञान यो झालमा कमाल भो

नचिने को हो चिनेपछि माया
नजर जुध्ने काममा कमाल भो

बाधा नपार मेरा मेची र कालीलाई
भो भो सहन्न तिम्रो हाली मुहालीलाई ।।

यो देशको सीमानामाथि नगाढ आँखा
लाखौ अडाडि सर्लान् को छोड्छ जालीलाई ।।

थाप्लो उठाई उच्चा पारेर बाँच्न सक्छौं
सियो नठान साथी तातो छ फालीलाई ।।

चोखो र तथ्य के हो हेक्का रहन्छ हाम्रो
छुट्याउने छ बानी छोक्रा र छालीलाई ।।

हामी सपार्न सक्छौं हाम्रै छ बाटिका यो
काँढा र फूल के हो थाहा छ मालीलाई ।।

कसैलाई आजभोलि बोल्नै गाह्रो भा’छ
अम्बाभन्दा बिदेशको स्याउ प्यारो भा’छ

के खानु र गुन्द्रुक-ढिंडो साला पहाड्को
हिजोसम्म मीठो बोली आज ठाडो भा’छ

उतार-चढाव समयको यस्तै हुदो रैछ
अस्तित्वनै सम्बन्धको आज तारो भा’छ

प्रभो ! महा तोक तिमी रहेछौ
त्रिलोकका लोक तिमी रहेछौ

कृपा छ तिम्रो सबमा समान
समृद्ध वा भोक तिमी रहेछौ

दर्पणमा हेर्दा भन्छ्यौ लजाउँछु रोहित म त
लालीले नै रुप भन्छ्यौ सजाउँछु रोहित म त ।।१।।

साँच्चै तिमी कस्ती हौ रुपै राम्रो लोभ लाग्दो छ
आँखा जुध्दा मेरा भन्छ्यौ सर्माउँछु रोहित म त ।।२।।

बुझ्नेले बुझिहाल्छन नबुझ्नेलाई बुझाउन गाह्रो हुन्छ
जति झारे नि यि आँशु बैगुनीलाई रुझाउन गाह्रो हुन्छ

नसोध है कस्तो हुन्छ माया प्रेमको अर्थ के हो भनि
अल्झेर प्रेम पासोमा फुत्कने मार्ग सुझाउन गाह्रो हुन्छ

यादमा डुबि आज भोली बस्दा तिमीलाई नै सम्झिएर
जलेर प्रेम अग्निमा प्यासी यो मन बुझाउन गाह्रो हुन्छ

कैले काँही त सम्झिएर नजिक नजिक नि आउने गर
एकान्तमा तिमी बिना मन साँच्चै भुलाउन गाह्रो हुन्छ

जो पनि बस्न सक्छ है एउटा मात्र कुर्सी छ सानू
खान्छ्यौ चौरी गाईको शुद्ध मैंले ल्याको छुर्पी छ सानू।।१।।

म त तराईको किसानको छोरो भन्ने थाहै होला
हुर्केकी सहरमा घाँस काट्न सक्छ्यौ खुर्पी छ सानू।।२।।

भन्छ्यौ रे मलाई गाँउले तिमीलाई तान्न सक्दिन
कस्तो अझै नै तिमीलाई ति सुखको फूर्ती छ सानू ।।३।।

जिवन साथी खोज्छ्यौ रे चाल असल माल नि भाको
जाँड खान्न रक्सी छुन्न तर अम्मल सुर्ती छ सानू।।४।।

धर्मकर्ममा इच्छा छैन भन्छ्यौ तिर्थ त गाको देख्छु
साथ मेरो माग्न देव भाक्न घरमा मूर्ती छ सानू ? ।।५।।

रात रित्तो छ तिम्रो साथ नहुँदा
हात रित्तो छ तिम्रो साथ नहुँदा॥१॥

एकान्त भनौ हुलै हिड्छ छेउबाट
आँत रित्तो छ तिम्रो साथ नहुँदा॥२॥

सबै व्यस्त छन् क्रिडामा म दर्शक
खात रित्तो छ तिम्रो साथ नहुँदा॥३॥

समुन्द्रमा नै माछा त मार्न गाह्रो छ
मात रित्तो छ तिम्रो साथ नहुँदा॥४॥

नेपाल आमा रोएकी छिन दुख मार्नु गणतन्त्र
अभाव दुख भोकमरीलाई पुरै फाल्नु गणतन्त्र ।

बेरोजगारी र बैमानीले खोक्रो परिसक्यो देश
गरिबको घरको चुलो सधैं बाल्नु गणतन्त्र ।

हिजोसम्म त्यस्तो थियो आजबाट त्यस्तै त हुँदैन,
एकत्रित मन गरेपछि अस्त व्यस्तै त हुँदैन ।

धुम्मिएको बादल उघ्रिन्छ दुखेको मन सुधृन्छ,
मौसम हो फेरिएर जान्छ हिजो जस्तै त हुँदैन ।

कता जानु थियो कता पुगिएछ खै के भयो के भयो !
नपर्खने वाचा गरेर पनि उसैको बाटो रुँगिएछ खै के भयो के भयो !
अब ता वास्ता नगरौं भन्यो फेरि पनि धर छैन
बोध हुँदैछ, आफ्नै भाग्यलाई आफैं ठुँगिएछ खै के भयो के भयो !!

खेल कस्तो दुनिया यो चक्र जस्तै घुम्दो रै’छ
शैली ढुङ्गेयुगकै खै मानवता गुम्दो रै’छ

बालापन सिक्यो बढ्यो प्रेम भाव आमाप्रिय
जवानीको मात चढ्दा घमण्डले चुम्दो रै’छ