मुक्तक

बिर्सिदियौ तिमीले आज जुन पाएपछि
चाँदीको मतलव छैन आज सुन पाएपछि

नसम्झे मलाई विरानु धन लिएर आऊने छु ।
पराईको अर्थ छैन मन लिएर आऊने छु ।।
झस्कीएर बसेको छु यहाँ तड्पीएर भुमिमा ।
छातिमा भाला ठोक्ने घन लिएर आऊने छु ।।
अभागि कालिकोटे

संघर्षमा मेरो कहिल्यै जित नभएर
दुखः छ आफ्नो कोही मित नभएर
चकित छु म यिनका रुप देखी यहाँ
कोही कसैसँग सम्बन्धित नभएर ।

(१)
के हुन्थ्यो मान्छे धडकन नभए ?
र अँझ उसमा मुटु र मन नभए ।
यादका सन्तानलाई भूल्यो र कसले ?
यहाँ मदिरा पिउने चलन नभए ।

आफ्नै नाम अगाडि लेखाउन खोज्छन्
आफ्नै हात अगाडि सेकाउन खोज्छन्
कस्तो अचम्म हुँदैछ दुनिया,
लुकाउने चिज पनि देखाउन खोज्छन् ।
– खजुराखुर्द १ बाँके, नेपालगन्ज

१)
तिम्रो साथ पाएँ आज हाँस्न मन लाग्यो
रोदी घरतिर गई मलाई नाच्न मन लाग्यो
कहिलेकाही‌ जिन्दगीमा खुसी मिल्दो रैछ
हाँसी खुसी तिमीसँगै बाँच्न मन लाग्यो ।

१.
थामेर देशको माटो काँधमा बसाउने वीर देऊ
म लाउँछु निसाना बैरीका आँखामा तीर देऊ
खेल्न खोजेमा सहिन्न सत्रुले हाम्रो सीमानामा
नालापानीमा हाम्रो झण्डा फर्फराउने शिर देऊ

१)
मलाई मेरो दिल दिलाएर जाऊ
फाटी सक्यो मन सीलाएर जाऊ
घरी घरी यादहरू आई दिन्छन आऊ
सक्तीन बाँच्न बिष पिलाएर जाऊ ।

आखिर अरेका कुरा न हुन्
कुनै बेला लोटा लिएर सहर पसेका थिए
बारै वर्षमा बिडाला भए टाटा भए अरे ।
हाम्रो ता बार वर्ष हतियार लिएर जङ्गल पसेर पनि
बीचराहरू सारै घाटा गए अरे ।

१)
आफ्नो मनलाई रोक्न सकिन
तिमीबाहेक कोही रोज्न सकिन
सबै छोडी कतै टाढा जान खोजे
तर तिम्रो वियोग भोग्न सकिन ।

१
आफू जली प्रकाश दिने शिक्षकको कर्म हजुर
पीडा व्यथा कति होलान् कतिकति मर्म हजुर
उर्जाशील समयमा अहोरात्र खटिइरहने
समाजमा शिक्षकले निभाइरहेछन् धर्म हजुर।

१) मेरो ब्यथा

यादहरू भूल्न सक्दो पिउँदैछु, खुशी छु भनुँ कसरी
उध्रिएको मन एक्लै सिउँदैछु, खुशी छु भनुँ कसरी
पहिले जस्तो सुख-शान्ति आजभोलि विल्कुल छैन साथी;
घरी-घरी दुख्दै-थाक्दै जिउँदैछु, खुशी छु भनुँ कसरी

१)
जाँदैछौ जाऊ कहिल्यै बाटो नभुल्नु
आफू जन्मेको हुर्केेको माटो नभुल्नु
श्राप लाग्ला है फेरि आमा-वुवाको
बल्झिरहने घाउको खाटो नभुल्नु ।

जहिले हेर्छु त्यहिले नै देख्छु अभावमा छ जिन्दगी,
मर्न खोज्दा पनि बाच्नै पर्ने दवावमा छ जिन्दगी !
बग्न खोज्छन भेलहरु माया सरी मुटू बाट ,
त्यस्तै एउटा उत्तेजित बहावमा छ जिन्दगी !!
बिरेन्द्र धामी
चौखाम 6 बैतडी

मुक्तक–१ (नैनतीर)

नैनतीर तीखो रैछन् मुटुमानै सोझै लाग्यो
घायल मात्र नपारेर सारा तन यस्ले दाग्यो
भाग्यमानी हुन्छु भनी अभागीले तिमी रोज्यो
रहलपहल भाग्य पनि तिमीसँग उतै भाग्यो

एक)
आफ्नै जिन्दगीसँग बोल्न हिच्किचाउँछु
खै किन सबै कुरा खोल्न हिच्किचाउँछु
अनुहार एक तर रुप अनेक मान्छेका
सकिएन रुपहरू खोतल्न हिच्किचाउँछु ।

१)
बगेको पानीको आकार हुने भए
देखेको सपना सबै साकार हुने भए
म पनि धेरै धनी भैसक्थें होला
यदि तिम्रो यादहरूको व्यापार हुने भए