विविध-विधा

आफ्नो छाया जुनमा खोज पाउँदैनौ
साचो माया सुनमा खोज पाउँदैनौ

थोपा थोपा खुशी बटुलिनु पर्दछ
रातो रंग चुनमा खोज पाउँदैनौ

साँच्चै दिनसँगै उमेर ढल्दै गइरहेको छ
खरानी हुन उमेर बल्दै गइरहेको छ

आज भन्दा भोलि भन्दा बितिसक्यो समय
समयसंगै मान्छे गल्दै गइरहेको छ

‘ज्ञानु’ मोह छोड सानु ।
माया अब तोड सानु ।

बिगत पल भुलिकन,
बाटो अन्तै मोड सानु ।

फेरी भेट हुन्छ हुन्न,
अन्तै नाता जोड सानु ।

जानु थियो टाढा फेरि नजिक् आयौ किन?
मार्नु थियो माया फेरि आफै लायौ किन?

सँगै बिताएका ती रातहरू भुलिदेऊ
हामीबिच भएका ती बातहरू भुलिदेऊ

जसो गरी भेट्यौ उसै गरी छुट्यौं पनि
मिलनका मिठा मिठा ती साथहरू भुलिदेऊ

सधैँ हान्छ मुटुभित्र सोला मेरी प्रिया
शायद धेरै बाँच्तिन होला मेरी प्रिया

चाँदनीले राति राति बोलाउँछे माथि
सपनीमा तर्छु खाली खोला मेरी प्रिया

देश हाम्रो भयो खोक्रो जनताले बुझेनन् ।
गुद्धी बिनाको मात्र बोक्रो जनताले बुझेनन् ।
छैन सु–सासन नियम कानुन मिच्चे सबैले,
भष्ट्रचारीले भरे धोक्रो जनताले बुझेनन् ।

बिवस्थामा बाँच्दैछ मान्छे यो कहर कस्तो ।
दाजुले नै भाई मार्दैछ त्यो जहर कस्तो ।
कालो बजारी र मुल्यवृद्धि मात्रै देख्छु जहिँतहिँ,
झनझन गरिबी बढ्दैछ यहाँ यो सहर कस्तो ।…… दर्पण

यसपालीको दशैँमा पनि आउन पाइन आमा
तिम्रो हातको टीका जमरा लाउन पाइन आमा ।

जय देवी भैरबी गोरखनाथ हे दर्शन लेउ
यो दशैँको मलसिरी मैले गाउन पाइन आमा ।

गजल कानैमा जमरा

पहेलै भए ढक र मक देवी थानैमा जमरा ।
दशैमा हजुर निधारमा टिका कानैमा जमरा ।।

पिङ्ग खेल्न जाउला दोहोरी हुइया सरर भन्दै ।
पिङ्गैमा बसेर दोहोरी गाउदा गानैमा जमरा ।।

आशिस थाप्ने मान्यजनबाट सिर ठाडो बनाइ ।
मन्यजनलाई मान गर्दा राख्ने मानैमा जमरा ।।

खेतका गरामा पहेल पुर धानपनी पाकेको ।
दसैंको बेला धानकाट्न जादा धानैमा जमरा ।।

केही क्षेणमात्रै रहर मलाई जमरा लउने ।
रहर पुराइ सिउरी दिउला छानैमा जमरा ।।।

प्रेम प्रसाद भट्टराई

बगाएर आशुँ कति बिते रातहरू
जोड्दा जोड्दै च्यातिएर छुटे साथहरू

रुन्न अब भनि बाचा गरेँ धेरै चोटी
आफ्नै मुटु टुक्रिइँदा सहेँ घातहरू

मेरो शब्द गजल बन्छ तिमीले पढ्ई दिए
मेरो जीवन सार बन्छ तिमीले साथ दिए

तिम्रो पछि कति धाए माया पाउने आसले
मेरो आस पुरा हुन्छ तिमीले साथ दिए

किन किन आज तिम्रो याद आयो ए परदेशी
आँखाभरि तिम्रो सुन्दर् बिम्ब छायो ए परदेशी

आँखाबाट बग्दै आयो तिम्रो याद शीत बनी
टप्प टिपी यो मुटुले प्रीत लायो ए परदेशी

दशैँ आयो दशैँ आयो निधार यो खाली भयो
पोहोर त रातै थियो सुन्य यसै पाली भयो