विविध-विधा

गर्व सँग भन्न पाँउ- फुकाएर मेरो छाती
स्वदेशमै काम गर्छन- हेर मेरा छोरा नाती

सभ्य हुन्छ हाम्रो गाउँ- कोही हुन्न दुराचारी
सातै गाउँ भेटिँदैनन्- कुरा काट्ने खुरापाती

हत्या ,हिँसा, बलत्कारी,- चोर,डाका,ठग हरु
सुनिदैन कहीँ कतै- हाम्रो नेपाल् कती जाती

सबै युवा काम गर्छन्-कोही छैन बेरोज्गारी
मातीएर हिड्दैन क्वै-हल्ला गर्दै राती राती

देश हाम्रो बगैचा हो- हाँसी हाँसी बाँच्न सिकौँ
हामी फूल बगैचाका- लह लह नाना भाती
.
तोयानाथ पौडेल
सँखुवासभा
हाल -मरुभुमीको छातीबाट

जोडी परेवा
देह त्याग गर्छन
मौन आकाश

☆☆

सुशेली हाल्दै
सभ्यता स्वतन्त्रको
तमोर नदी

एक
पोखिनु हुँदैन मन बाँध बाँध्नु पर्छ साँहिली
चुल्हा चौका मात्र होइन अब, मंगल ताक्नु पर्छ
पिंजडाको चरीले वन उपवन डुल्न सक्दैन
एक्काइसौँ शताब्दीको नारी अब जाग्नु पर्छ ।

दिउसै जब रात हुन्छ
हुने नहुने बात हुन्छ !

बेहोशीमा मातिन्छु म
छेउमा कोही साथ हुन्छ !

साँझ पख कोइली बास बस्दा संम्झे पुग्छ
चैत्र मास पिपल पात खस्दा संम्झे पुग्छ

सधैं सधै भन्दिन म एकै पल छ बिन्ती
पराइको सिन्दुर तिमीले घस्दा संम्झे पुग्छ

दुई किनार माया साट्छन् बगिरहने छालसँगै
नभेटे नि छुटिदैनन् त्यै पानीको चालसँगै
ऋतुहरु नमिल्नाले कहिले डुब्छन् कहिले सुक्छन्
गर्दैनन् है केहि गुनासो फेरिइ जाने सालसँगै

हाँस भन्छौ जानाजानी, सपना टुटेको छ
रैन रै’छु भाग्यमानी, सपना टुटेको छ

हिजो आज जिन्दगीमा, बादल लागेपछि
आँखाबाट बग्छ पानी, सपना टुटेको छ

सिल्पट भए सिद्धान्त खोक्रा छन नैतिकता
पैसासँगै ढुन्मुनिने कोक्रा छन नैतिकता

भित्र भित्रै ध्वान्द्रो पर्यो हेर्दा सर्लक्क छ
कति दिन टीकाँउछौ बोक्रा छन नैतिकता

बलत्कारी सीमापारि आफै भगाउछौ अनि
छारो हाल्न धोक्राका धोक्रा छन नैतिकता

बुझ्नै सकिन तिमीले किन आस छैन भन्यौ
चल्दै थियो ढुकढुकी तर सास छैन भन्यौ

सानो कुरा पनि तिमीले लुकाए झैँ लाग्यो जब
एउटा दुइटा सोधी हेरेँ केही खास छैन भन्यौ

सम्बन्ध हाम्रो उही पुरानो पुन: डोहराउँ कि भन्दैछु
पडदा पडदै छोडेको कथा पुन: दोहराउँ कि भन्दैछु

अषार श्रावन बर्खे-झरी मासमा हिडेको त्यहि बाटो
साहश जोडी गोरेटो मोडी उस्लाई भेट्टाउँ कि भन्दैछु

गलतीहरु हुन्छन् मान्छेबाट म पनित मान्छे न हुँ
गलती स्विकारी पाउमा परि माफी मागौँ कि भन्दैछु

आशा छ मलाई भरोषा पनि नाइँ उन्ले भन्दिनन्
बिगतलाई भुली अब नछुट्ने बाचा गरौँ कि भन्दैछु

नहोस यस्तो मिठो प्यार कसैको,
दुनियाबाटै भाग्नुपर्ने हार कसैको |
सबैले पाउने यहाँ बाँच्न रमाएर
मेरो जस्तो एक्लो नहोस् संसार कसैको ||

१. प्रेमको बैङ्क
रूपैयाँको मात्र होइन प्रेमको पनि बैङ्क हुन्छ
फोटोको के कुरा ? हृदयको पनि फ्रेम हुन्छ
यी सबै तन र मन झरिला हुँदाका कुरा हुन् –
आँत मरेपछि र दाँत झरेपछि सबै खङग्रङ्ग हुन्छ

आउँछु भनेर गयो पर्खी हेरें कति कति
अलिकति पर पुग्दै फर्कि हेरें कति कति

काँचको कमलो मनमा ढुँगा हानी गयौ
प्रहार पर्यो मुटुमा चर्कि हेरें कति कति

सपना हजार हुन्छ
नयनको नजर हुन्छ

रहर मौलायो भने
स्वार्थको शहर हुन्छ

टेक्दै जाऊ सफलता
गगन चुम्बी रहर हुन्छ

जित इतिहाशलाइ
नाम अजर अमर हुन्छ

खोज पहीचान आफै
जात अनी थर हुन्छ

१. लघानुपर्छ
अब भ्रष्टहरूलाई पो पानी बार्नु पर्छ
चुला–चौका र अन्न दिन छाड्नुपर्छ
मौका दिँदा पनि नसप्रिने भएपछि –
डङ्कुटी लगाएर देशबाटै लघार्नुपर्छ

थुङ्गा एक

कोही भन्छन् आफूलाई जाति कोही जनजाति
कोही भन्छन् आफूलाई मधेसी कोही हिमाली
भूगोल र जात जातिमा बाँडियौं हामी
यो देशमा खोई त को हौँ नेपाली ?