मुक्तक

जननी नारीलाई सम्झनछ जुत्ता
सोच्छन उनीमा छैन बल बुत्ता
काम बिगार्छ अरु दोषी ठहर्छे नारी
धान खाने मुसा चोट पाउने भ्यागुता ।

छिनोको चोट नखाई पत्थर मूर्ति बन्दैन
धारिलो कुटो नभए सुकेको माटो खन्दैन
कहिले छर फर्केको दर्पण छायाँ जिन्दगी
नपरी पिर मान्छेले अरुलाई मान्छे गन्दैन

नसुनाऊ भो जिन्दगीका, दुखेका ती पलका कुरा
नगर भो ! नपाउने ती, आकाशका फलका कुरा
पीडकले पीडितको कुरा बुझेको कँहा छ र अचेल
भो अब फाइदा छैन गरेर, जवाफ सवालका कुरा ।

भुलेको ती रातहरू किन याद आउँछ,
मिठा मिठा बातहरू किन याद आउँछ
नदीका झै दुई किनार भै बस्दा पनि,
बिताएका साथहरू किन याद आउँछ।

नचिनेको नाता मिठो, नसुनेको कथा मिठो
नदुखेको व्यथा मिठो, नभोगेको गाथा मिठो
अदृश्य नै मिठो किन देखेपछी सस्तो किन
सधैँ सुन्छु तर उस्तै हजुर को भाषा मिठो ……
जति देख्यो मिठो लाग्ने हजुरको नाता मिठो

दुनियामा कोहि नभए मेरो साथी जुन छ हजुर
औंशीरातको अन्धकारमा आत्मा मेरो रुन्छ हजुर
लाग्छ माथि उडी उडी चन्द्रमालाई छोउं जस्तो
तर किन बदलुले मेरो बाटो थुन्छ हजुर ………
दुनियाको मेरो साथी त्यै आकाशको जुन छ हजुर

१

तिम्रो यादहरूमा डुब्नुको मज्जा बेग्लै
नतमस्तक बन्दै झुक्नुको मज्जा बेग्लै
तिम्रो नशालु आँखाको गहिराईमा डुब्दै
बेहोस बेहोस भै चुम्नुको मज्जा बेग्लै

यताका कुरा सुन्छु- कन्पारो तातेर आउँछ
उताका कुरा सुन्छु- कन्पारो तातेर आउँछ
आफैंले ड्याम्म स्वस्तिक छाप हानेर जिता’को
नेताका कुरा सुन्छु- कन्पारो तातेर आउँछ

म एक्लिएकी छु तिम्रो शहरमा
म बेग्लिएकी छु तिम्रो शहरमा
छुवाछुत, भेदभाव हटेन अँझै
म अलग्गिएकी छु तिम्रो शहरमा ।।१।।

(१)
नया नयाँ कुरा झिकी सताउनु न हजूर
मातृभूमि याद आए रसाउनु न हजुर
शोच्दै नसोचेको रेगिस्थान घर भो आज
कति भयो परदेशमा बताउनु न हजुर !

शान्तिपूर्ण देशमा आंतक हावी भयो कसरी
गौतम बुद्ध माथि कसैको दावी भयो कसरी
हाम्रो देश नेपालमा नभएर भारतको हातमा
प्रमाणले पूर्ण कन्तुरको चावी भयो कसरी

अर्काको आँशुमा पौडने मित्रहरू
छाति किल्चेर दौडने मित्रहरू
शान्ति सुरक्षाको नारा भो नदेऊ
सर्वस्व मिच्दै चौडने मित्रहरू

१
कालु गर्छ महेनत जति तर भालुको गुणगान हुन्छ
गोरू ब्याउँदैन आफू तर उसको पनि सन्तान हुन्छ
भित्रभित्रै जतिसुकै अन्तर्घात गरेपनि घुस्घुसेले
दुनियाँको अगाडि त फेरि उही साक्षात भगवान हुन्छ !