editor

सरकार !
स्वय म हर्दम तमतयार भएर
बिना
हातहतियार

सिसाको भाडोको के काम जब फुटिसकेपछि
मायाको सम्बन्ध के अर्थ नाता टुटिसकेपछि
अन्त्यमा बेकार ठरिने रैछ बरै जिन्दगी यो
पल पलको जोसमा जवानी लुटिसकेपछि

(थाकुहाङ् मेरीङ्)

मलाई बामे सरेर हिड्न सिकाउने,
हाम्रो आँगन,
ढुकुमुकु, डण्डिबियो, चोर-पुलिस खेल्दै
संघात र विघ्नवाधा छेक्न सिकाउने
हाम्रो आँगन,
क्षणभरमा मनमुटाव, क्षणभरमै कुटाकुट
क्षणभरमै मिल्न सिकाउने
यो हाम्रो आँगन।

परिचय– विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला महाकाव्यका सिर्जनाकार हुनुहुन्छ कोशलराज पौड्याल । कोशलराज पौड्यालको जन्म २००३ साल भाद्र २६ गते छहरा गा.वि.स.वडा नं ५, मगाल, पाल्पामा भएको थियो । उहाँ पिता हुमलाल पौड्याल र माता हिमकला पौड्यालका सुपुत्र हुनुहुन्छ । शास्त्रीसम्मको अध्ययन गरेका कोशलको पेशा मा. वि. शिक्षण रहेको र हाल उहाँ निवृत्त हुनु भएको छ ।

भन माइली पर्या छु म कति नम्बरमा
छैन रिस राग परे पनि जति नम्बरमा

जोड घटाउ राम्रै होला आउने जानेको
गर्नसम्म गर्या छौ रे प्रगति नम्बरमा

आयल छै फगुवा पावन होरी
बजबैय अँहाके गामक गोरी

स्वागत करब पटोर पहिर
उडायब मिलिक लाल अविर
होरीमे होरीमे हँ होरीमे

सरकारी जागिरे अनुपलाई जनसंख्याको तथ्यांक संकलकको रुपमा एउटा दुर्गम पहाडी गाउँपालिकामा खटाइन्छ । नवजागिरे अनुप रासनपानी सहितको कुम्लो–कुटुलो बोकेर कार्यक्षेत्रतिर हिँड्छ । अप्ठ्यारा कान्ला–कन्दराहरू छिचोल्दै ऊ हिँडेको तीन दिनपछि बल्ल आफ्नो गन्तव्यमा आइपुग्दा झमक्क साँझ पर्छ । थकित अनुप एउटा डाँडोमा बसेर डाँडामुनिको एउटा भिरालो पाखोमा अवस्थित गाउँतिर हेर्दै सुस्केरा हाल्छ । उसका थकित पाइलाहरू बिस्तारै त्यही गाउँतिर बढ्छन् । ऊ एउटा भित्रबाट टुकीको उज्यालो आइरहेको घरको दलिनमा पुगेर टक्क अडिन्छ ।

हरेक दिन
म सामाजिक सन्झालमा आइरहन्छु
र केही कविता सुनाइरहन्छु

हरेक दिन
म अनलाइनमा आइरहन्छु
र केही कथा कहानीहरू पोस्टाइरहन्छु ।

अनिकालमा कोही पनि
भोकबाट ग्रसित भएर
जीवनमा कुपोषित बन्नु नपरोस

उसले भगवानको लामो तपस्या गर्यो । उसको कठोर तपस्या देखेर भगवान खुशी भयो र उसको अगाडि प्रकट भएर बोल्यो, ‘भन बाला ! तिमी के माग्न चाहन्छौ ?’

उसले खुशी हुँदै भन्यो, ‘हे ईश्वार ! म यो संसारमा सबैभन्दा सज्जन भएर बाँच्न चाहन्छु । म खोट बिनाको निर्दागी जीवन जिउन चाहन्छु ।’

तिमीले साथ छोड्यौ भने यो जीवन अब साँच्दिन म
कोसिश गरी हेर प्रिय तिम्रो कसम बाँच्दिन म

हावामा उडाइदिन्छु देखेका ती सपनाहरू
धुकधुकीमा तिमीनै छौ त्यो मुटुलाई के गरुँ?
अरुसँग रमाएर यो जिन्दगीमा हाँस्दिन म
कोसिश गरी हेर प्रिय तिम्रो कसम बाँच्दिन म

जन्मेका सब छन् त विश्वभरमा मान्छे र प्राणीहरू
बोक्छन् रे जगमा दुई किसिमका तारेख/मुद्याहरू
पैलोमा घर हो अदालत सधैँ तारेख यो तोक्दछ
अर्को हो घर–अस्पताल सबले रोगीहरू राख्दछ ।

दिन्छन् तारिख जो निसाप जजले उस्तै चिकित्सक भए
आफ्नै तारिख जो सनैसन गयो हेर्दै नहेर्ने भए
बुझ्थे लौ यदि यी भने जगतमा हिंसा किन बढ्दथो ?
रोकिन्थे अपराध वा खुनहरू, तारेख पो घट्दथो ।

साथी,
हिजआज तिमी धेरै गन्हाउन थालेछौ,
तिमी गन्हाएको देखेर
यहाँका वन-जंगलमा
चरा-चुरुङ्गीहरूले तिम्रो साउती गर्न थालेका छन्
तिमी गन्हाएको देखेर
यहाँका पाखा पखेरो र चियाबारीले पनि
तिमीलाई छि: छि: दूर दुर गर्दै छन्

कोमल कोपिला फूल बनेको प्रथमानुभूति
घरी मुस्काउँदै घरी संकोचित हुँदै
कहिले थकित कहिले उमङ्गित भई
जीवनको डाली डालीमा मस्किदै
बतासको झोंक्कामा बहकिएका परागसँग
शंकालु नजरले मन्द मुस्कान छर्दै

म कसैको छोरा हुँ, म कसैको पिता
त कसैको नाति हुँ, म कसैको आज हुँ
र कसैको अतित, त कसैको पति हुँ ।

म कसैको मालिक हुँ, त कसैको दास हुँ
र कसैको कर्मचारी, म कसैको विश्वास हुँ
र कसैको निजि सम्पत्ति हुँ, त कसैको सरकारी ।

सुरुज सँ बेसी धिपल छी
चान सँ बेसी शीतल छी
हँ हम स्त्री छी

सागर सँ बेसी गहिर छी
पर्वत सँ बेसी थिर छी
हँ हम स्त्री छी

तन मन सब साझा देह मन्दिर साझा
वन उपवन साझा शैलमाला हिमाल
जल पवन प्रकाश दिव्य माटो छ साझा
तर पनि मन हाम्रो भैदिए नित्य बाँझो

यी माथिका श्लोक, सल्यान गा.वि.स.–८ गैह्राथोक कास्कीमा वि.सं.२००२मा जन्म भै हाल भरतपुर नगरपालिका –६, पारस नगरमा स्थायी बसोबास गर्ने पिता विष्णुप्रसाद उपाध्याय र माता मनरूपा उपाध्यीका कनिष्ठ सुपुत्र डी.डी.शर्मा (डम्मरुदेव शर्मा)ले आजको संसारमा प्रकृतिले प्रदान गरेका सबै चिज साझा हुँदा हुँदै पनि मानव मन साझा हुन नसकेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।