editor

तिम्रो यादले कोरिएका ती तस्विरहरू सम्झिरहे
सम्झनामा आज मैले तिमीलाई नियालेर हेरे

मान्छे ! किन ? यति निर्दयी हुँदै छ ।
मान्छे ! किन ? यति कठोर हुँदै छ ।

“धरहरा मैले बनाको हो,“ एउटा मान्छे फुटपाथको चिया पसलमा चिया पिउदै भन्दै थियो ।

देउराली डाँडामा बसेर काइँला बा तोस्रोमा सिमेन्टी बोरा च्यालेका त्यान्द्राले पोया लगाउँदै थिए । बस्तु पाखातिर लखेटिएका थिए । माइला दाइ टाट्नाका किला काट्न जङ्गल पस्दै थिए ।

प्रिय चेली,
सन् २०१२ क मार्च ८ काल्ही मात्रे छल आ सेहो काहिल्ये खतम भेल । पैघपैघ नेतानेतृ आ नीति निर्मातासभ भव्य मञ्चपर भव्य बातचितसभ केलाह । ओ बातचितसभ आलिसान महलक मखमली विस्तरापर बैसक कयल गेल छल ।

नढाँटी भन्नुस् त
जीवनमा
कतिपटक श्रीमतीभन्दा
ठाढा बस्नुभएको छ ?

हल्का पिरो,
हल्का अमिलो
अलिकति भए प्रशस्त हुने
भान्साको कुनाकानी लुक्ने
अचारले पेट अगाउँदैन
बिना अचार जिब्रो रमाउँदैन ।

मैले सुनेको छु – एक समुद्रको किनारमा भारी मेला लागेको थियो । धेरै मानिस आएका थिए र समुद्रको किनारमा ठुलो भीडभाड थियो । मानिसहरुको बीचमा ठुलो विवाद परेको थियो ।

नगर्नु धेरै नै लोभ गर्नु जीवनको बर्वादी हो
अवश्य एकदिन हामी सबै जाने माथि हो

आगु हरपल बढैत रहलौ
आगु पलपल बढैत रहब
देशलेल सदिखन जिबैत रहलौ
देशेलेल सदैब जिबैत रहब

‘गरिमा नानी, तिमी पनि साहित्य लेख्छ्यौँ ?’

काका कुराले मेरो मनमा झड्का दिएको थियो । म जथाभावी लेख्थेँ । कति ठिक लेख्थेँ कति बेठिक लेख्थेँ ।

फूलका बगैँचाहरूमा उम्रिन्दैनन् कविता,
मान्छेको अनुहारमा लेखिएको हुँदैन कविता,
हिँडदा हिँडदै, पाइने चीज पनि होइन कविता

“ए माइला! डोको लिन घरसम्म आइपुगे, तयार छ कि के छ?” एकबिहानै झिसमिसे उज्यालोमा माइला बाको घर अघिल्तिर देखिन्छन् गाउँका काजी धनपति।

आयो कोरोना धरतीमा बाँच्ने कसो गरी
घरभित्र भोकमरी बाहिर महामारी

बिहानको ठिक एघार बजेको समय थियो । पिठे निक्कै हतारमा घर फर्कदै थियो । उसका दुवै हातमा चार पाँच ओटा पारदर्शी झोला थिए । सबै झोला भरी खाध्य सामान सवार थिए ।

“हजुरबा ! हजुरलाई एउटा प्रश्न गरूँ ?”

“किन अनुमति मागेकी प्यारी नातिनी ?”

“म प्रतिपक्ष हो । हजुर अहिले सत्तापक्ष हो त्यसैले ।”

१) मिर्मिरे
यहाँ उज्यालो बोलाउने नै निदाएपछि
सम्मानित अगुवाले नै बाटो बिराएपछि
भन ए ! अन्धकारका वीर शत्रुहरू हो
अब मनहरूले कसरी मिर्मिरे अन्माउने ?

ए ! जिन्दगी यो हार कतिञ्जेल चल्छ ?
खै घाटाको व्यापार कतिञ्जेल चल्छ ?

दुःख छ, पीडा छ, अभावले बेचैन मन
सोध्छौ आँखा असार कतिञ्जेल चल्छ ?

विषय प्रवेश
देखेको लेख्ने र लेखेको नदेख्ने सर्जकहरूमध्ये एक हुन्– मनोहर पोखरेल ।

कल्पना फाउन्डेसन नेपालको आयोजना र विश्व नेपाली साहित्य महासंघ नेपाल शाखा, बिनेसाम नेपाल लुम्बिनी शाखाको सहआयोजनामा भएको कार्यक्रममा कृतिकार कल्पना पौडेल “जिज्ञासु” को बिद्रोहका तरङ्ग कृतिको समिक्षा आज खजुरामा गरिएको छ ।