विविध-विधा

कोही लाउँछन् नौ सयका चप्पल
कोही लाउँछन् हात्ती छाप
एक जोडी बेच्दा दश जोडी आउँछन्
हे ईश्वर यो कुन जुनीको पाप ।।

पुस्कल पौडेल (–––प्रतिक)

(१)

दीर्घायू होस् उमंग छाओस् ।
भगवान सदा दाहिने रहोस् ।
रोजेको बाटो देखेको सपना,
पुरा-पुरा होस् अधुरा नहोस् ॥

देश राम्रो प्यारो लाग्छ, अनि राम्रो गगन पनि ।
देख्दा मलाई ईर्श्या लाग्छ, मनले भन्छ सहन पनि ।

कोहिली गर्छ कुहु कुहु, डाँफे भन्छ नाँच्चु नाँच्चु
सुन्दा मेरो मन रमाउँछ, खुसी हुन्छन नयन पनि ।

सबै जायज हुन्छ भन्थ्यौ, प्रेम, युद्ध इच्छाभित्र ।
नैतिकता लुकेकोछ, भन्थ्यौ मेरो शिक्षाभित्र ।।

हरेक नाता जोडिनुमा, क्यै रहस्य हुन्छ भन्थ्यौ ।
एउटा सार खोज्दैछु म, तिम्ले पा’को दिक्षाभित्र ।।

आज मुटु चर्किएर रोएँ
तिम्रो माया सर्किएर रोएँ ।

निर्दोष मायामा खोट दिए
तिमी गए तीरै फर्किएर रोएँ ।

नयनका तिखा बाँण हानेपछि फेर्यौ बाटो
तिम्रै प्रेममा पागल भए जानेपछि फेर्यौ बाटो

लुका छिपी खेल्न थाल्यौ घायल यो मन बनाई
नसालू त्यो जवानी ले तानेपछि फेर्यौ बाटो

तिमीले जुन मागेकी थियौ, मैले पूर्णिमा रोजी दिएँ,
अनि त तिमी मेरो रातहरूमा, चाँद बनेर टल्किदिन्छ्यौ ।

तिमीले घाम मागेकी थियौ, मैले उज्यालो रोजी दिएँ,
अनि त तिमी मेरो दिनहरूमा, बिहानी भएर झुल्किदिन्छ्यौ ।

म जस्तो सोझो लोग्ने तिमीले कहाँ पाउली फेरि
छोड्ने आफू दोष चाहिँ मलाई नै लाउली फेरि
तिमी गए प्यास मेटाउने दुई वटी घरमा हुन्छन्
चप्पल, घडी भुलेँ भन्दै फर्किएर आउली फेरि

बिरानो ठाउँ चर्को घाम पसिना खल्-खल् थियो
थकित बदन भोको पेट प्यास् कल्-कल् थियो

अभागि यो कर्म धाऊदैमा टाढा सारेर सरेन
प्यारो गाऊँ जन्मेको ठाउँ याद् झल-झल थियो

आहा ! हाम्रो माया बस्या अँधेरीको रात प्यारो
बेहोसिन बाध्य पार्ने तिम्रो उही मात प्यारो

नजरको ईशारामै लट्ठ पर्दा झनै तिम्रो
ललिते त्यो मिठो बोली फसाउने बात प्यारो

म आकाश हुँ तिमी जुन बन
म गीत लेख्छु तिमी धुन बन ।

बाँच्नु छ धेरै मर्न कहाँ सक्छु ।
म सास फेर्छु तिमी खुन बन ।

हासेकै राम्री तिमी यसरिनै हाँस्नु काली
माया र पिरतिको डोरी यसरिनै गास्नु काली

एक बारको चोला मरी लानु के नै छ र
हासो र खुशी बाडेर यो जीवन बाँच्नु काली

संघर्ष र दुख बिना को जिबन त के जिबन्
पिँडा र दु:ख बाडेर खुशी लाई साँच्नु काली

आउछन जान्छन अनेकौ जिबन यात्रामा यहाँ
स्व्च्छ मनको निलो आकाश मुनी नाच्नु काली

(१)
गरीबका छातीमा कुल्चेर माथि जानेहरू
नि:सङ्कोच मजदुरको पसिना खानेहरू
नतमस्तक भएर कति मनाउछौ उत्सब
भ्रम र रित्तो बकबास बाड्दै सती जानेहरू ।

क्षितिजको सयर गर्दा मिठै हुन्छ कल्पनामा,
वेदनाको घाउ पनि मिठै मिठै हुन्छ कल्पनामा ।

सोचाइ उनको एकान्तमा सम्झी रुने बानी पर्यो,
मन्द मुस्कान अनि साथ मिठै हुन्छ कल्पनामा ।
क्षितिजको सयर गर्दा मिठै हुन्छ कल्पनामा ।।

माया पाउन तिमी मतिर, अबदेखि धाउने नगर
बेकार निद्रा खराब हुन्छ, सपनीमा आउने नगर ।

तिमीदेखि म पर पर हुनु, मेरो कयारता पक्कै होइन
एक पल पिछा नछोडी मेरो, जताततै छाउने नगर ।
बेकार निद्रा खराब हुन्छ……………..

ओठको त्यो मुस्कान देख्दा, घाएल भएँ म त
तिम्रो चोखो प्रीत देख्दा, कायल भएँ म त

जब थियौं प्यासी नयनको मदहोसी त्यो नसामा
त्यही नयनमा तिमीले लुकाएको, गाजल भएँ म त

मैले पिएको रक्सीको मात बढी भो नभन्नु तिमी
सुर छाडेर गरेको बात् बढी भो नभन्नु तिमी

मनको पीडा डाहा मार्न पिएको मात्र हो मैले
थुक्क यो जँडियाको जात् बढी भो नभन्नु तिमी

मनमा रहर साँचेर आएँ
साहस आफ्नो जाँचेर आएँ

सुनौलो जीवन बनाउन भनी
आशाका थुङ्गा गाँसेर आएँ