विविध-विधा

कमल प्रकाश पौडेल

एक जागिरले पेट पाल्न, मुस्किल छ काठमाडौँमा |
दश हजारले मैना फाल्न, मुस्किल छ काठमाडौँमा ||

किन यस्तो सस्तो पैसा, जीवन भने महँगो भो |
एकसरो लुगा हाल्न, मुस्किल छ काठमाडौँमा ||

पाहुना आए ताला लगाई, हतार गरी टाप कस्यो |
सबैलाई चुलो बाल्न, मुस्किल छ काठमाडौँमा ||

पशुपति दर्शन गर्ने, मेसो पारी हुल आउछन् |
धरोधर्म पाईला चाल्न, मुस्किल छ काठमाडौंमा ||

स्तर अनुसारको खाना, लुगाफाटो लाउनै पर्ने |
इज्जतको प्वाल टाल्न, मुस्किल छ काठमाडौँमा ||

रचनाकाल : २०६८/०८/१७ शनिबार, काठमाडौँ |

जब टाढिई जान्छौ बल्ल मायाको आभास पाउँछ्यौ
हर रात सपनीमा उही तिम्रो “उदास” पाउँछ्यौ

(सुनै सुनको महलभित्र सुखसयल रोज्यौ भने) २
सम्पत्तिले ढाकिएको मायाविहीन बास पाउँछ्यौ
(हर रात सपनीमा उही तिम्रो उदास पाउँछ्यौ)

छोडेर जानु थियो नै भने जोडी जुटायौ किन
कसैको हुनु रहेछ आखिर् मुटु फुटायौ किन

धोका दिनेको हाल बेहाल यस्तै भएकै जाति
माया गरे झै गरी यो चोखो वैश लुटायौ किन

खुसी मनले हाँस्न, खोज्दा खै के भयो र ?
मुटु दुखाई बाँच्न, खोज्दा खै के भयो र ?

रमाउने सबै यहाँ एकपलको दुनियाँमा
आफु पनि नाँच्न, खोज्दा खै के भयो र ?

को सज्जन, मूर्ख को म आफैँले चिन्छु भन्छ्यौ
पैसाको त्यो घमण्डमा पिरतीलाई किन्छु भन्छ्यौ
नेताबाटै सस्तो भयो राजीनामा हाम्रो देशमा
पिरतीमा हारे पनि राजीनामा दिन्छु भन्छ्यौ

काँचो धागो, दिलमा आगो सल्काएर गयौ
बूढी मरी, तर काल पल्काएर गयौ
आफ्नै दोष, बैँशको जोश त्यसै मरी गयो
रातो रिवन, मेरो जीवन ढल्काएर गयौ

साथी भन्छेउ दु:ख बाड्न खोज्दिनौ
दुख्यो भन्छौ तर माड्न खोज्दिनौ

आसुको लहरो जो बेर्दोछ तिमीलाई
अङ्गाल्छौ अझ पनि चाडन खोज्दिनौ

मौलाउ हराभराभै फक्र, फुल, भनेको
लर्खराउछौ तेसै जरो गाड्न खोज्दिनौ

न तिमि आउछेउ न काल आउछ
बस । तिर्मो याद हर साल आउछ

समयले बदल्यौ कि बिछोडले खायो तिमिलाई
सोधछन सबै, मलाई गाल आउछ

कतै टाढै छेउ कि? मैले नभेट्ने ठाउमा
पर बाट सम्झनाको छाल आउछ

नेताजीको आजभोलि देखिदैछ शान ठुलो
जति शान झारेपनि छैन किहं मान ठुलो ।

माया साट्ने मान्छे, अब नयाँ चुनी छौं रे
मलाई छोडी सपना अब, अन्तै बुनी छौं रे ।

जातै पिच्छे टुक्रा टुक्रा बन्दै छ रे देश हाम्रो
मलाई बचाऊ हे सन्तति भन्दै छ रे देश हाम्रो

त्यत्रो भीषण युद्ध भयो आलै छन् यी घाउ पीडा
अझ्रै भन्छन् मुर्खहरू ठण्डै छ रे देश हाम्रो

मन मन्दिरमा सजाए पनि आऊ भन्न सकेनौ
घोप्टो परी काखमा रोयौ जाऊ भन्न सकेनौ

कर्तब्यले मेरो माया मझधार्मा उभ्याइदिँदा
लर्खरिँदा मेरा पाइला समाऊ भन्न सकेनौ

सुस्त सुस्त बग्ने मनको आज, छाल बेग्लै भो!
कहिले आँधि कहिले पवन, चाल बेग्लै भो!!

[वसन्तमा रम्न खोज्दा, तुसारोले ढाक्यो आज]२
दिन एउटै महिना एउटै, साल बेग्लै भो!!
[कहिले आँधि कहिले पवन, चाल बेग्लै भो!!]

[खै कस्तो कोरिएछ आफ्नै जिन्दगीको गित पनि]
शब्द उहि संगित सुर उहि, ताल बेग्लै भो!
[कहिले आँधि कहिले पवन चाल, बेग्लै भो!!]

[सपनाको खेति गरी झुटै झुटमा सत्य खोजेँ]२
चोट उस्तै मनको पिडा उस्तै, जाल बेग्लै भो!
[कहिले आँधि कहिले पवन, चाल बेग्लै भो!!]

सुस्त सुस्त बग्ने मनको आज, छाल बेग्लै भो!
कहिले आँधि कहिले पवन, चाल बेग्लै भो!!

“अधुरो जिन्दगी, अपुरो मान्छे [मिस्टर उदास]”

मेरो मायाँलाई तिमीले खोट लगायौ,
उखेली गुलाब काँडाको बोट लागायौ

मनै त हो नि मेरो पनि दुख्छ पिंडामा,
थाहा हुँदा हुँदै तिमीले चोट लगायौ

गगनमा हेर तारा कति कति
धरतीमा कुवा धारा कति कति

विधुवाको आँशु बग्यो धेरै चोटि
बग्दा आँशु बने रारा कति कति

प्रतिक्रान्ति गर्नलाई, जन क्रान्ति कस्तो गर्ने ?
छ कि अझै अरु पनि, भन क्रान्ति कस्तो गर्ने ?

‘जस्को जोत उस्को पोत’ भन्ने नारा कुर्ली हिँड्दा
बाँझै भयो बारी यता, खन क्रान्ति कस्तो गर्ने ?
छ कि अझै अरु पनि, भन क्रान्ति कस्तो गर्ने ?

अचम्मको कुरा यै हो काँडा पनि फुल्न थाल्यो
राष्ट्रभक्ति भन्थ्यो तर वीर सबै भुल्न थाल्यो

जति भाषण् चुटे पनि देख्छु देश उस्ता उस्तै
लुखुर् लुखुर् सुसुल्के झैँ वदेशमा डुल्न थाल्यो