कथा
खेल
मलाई सधै पछुतो र गुनासो हुन्छ कि मेरो नाम आरपि नभई अरु किन भएन । हाम्रो गाउँ, समाज, परिवेश, विद्यालय हुदाँ हुदाँ कक्षा पनि एउटै । पढाइमा कहिले को फस्ट कहिले को फस्ट हुन्थयौ । प्राय कक्षामा त हाम्रो अंक पनि बराबर आएको छ । परिक्षामा अल्फाबेटिकल अर्डर अनुसार म अगाडि पर्थे । भर्ना ऊ पहिला हुन्थ्यो ।
ऊ र म हरेकपल सङगै हुन्थ्यौ । उसलाई मेरा र मलाई उस्का हरेक कुरा अवगत थिए । जब कुरा हाम्रो पढाइको आउथ्यो । दुवै अपरिचित झै गर्थ्यौ । यतिका वर्ष सङगै पढ्दा नि उस्लाई जित्नुपर्छ भन्ने मानसिकता कहिल्यै हटेन । कक्षा दुईमा पढदा हामीले बाजी ठोकेका थियौ । कसले हाम्रो स्कुले जीवनका बढी खेल जितेर देखाउने ।
‘प्रभा’ ऊ निदाएकी थिइन । त्यसैले उसलाई बोलाई हेरें ।आमा (लघु कथा)
उमेरै त्यस्तो थियो, राम्रो भनेपनि नराम्रो बुझ्ने, सही बाटो देखाए पनि गलत देख्ने । यो समस्या नीतिनको मात्र होइन, यो उमेर समूहका सबैको हो । यो कुरा नीतिनकी आमा सावित्रीले पनि बुझेकी थिइन ।
पछिल्लो समयमा नीतिनमा निकै परिवर्तन देखेर आमा चिन्तित थिइन् । केही गरी सत्मार्गमा आउछ कि भनेर अनेक प्रयत्न गर्थिन् । तर छोराको बानीव्यहोरा झन झन बिग्रद्रै गयो ।
भिरको थाप्लामा घाँसको मुठा बाँधिसकेर फुत्त तल्तिर फ्याकेर,साइलाले भन्यो —“अब त पक्कै पनि भारी पुग्ला, नपुगे पनि अब उतै सतिघाटको छेउछाउतिर काटौंला ” । सृष्टिकर्ता किंकर्तव्य–विमूढ (लघुकथा)
सम्पूर्ण ग्रहहरूमा भूइँचालो लाग्न थाले, सम्पूर्ण ग्रहहरूका धरति फाट्न थाले, आकाश फाट्न थाले, ताराहरू झरे अनि भयो दारुण प्रकृतिको लीला । त्यत्तिबेला गुरुत्वाकर्षण शक्तिको मेसो कतै थिएन । छताछुल्ल ग्रह, तारा, नक्षत्रहरू विष्फोटन हुन थाले । समुद्र आकाशमा बहन थाले । बादल हिउँको ढिक्का बन्न थाले । जीवजन्तुहरूले आँखा, मुखबाट आगो बर्साई नामोनिशान समाप्त भइसकेका थिए ।
आश हराएको जिन्दगी
ब्यस्त सृजना चोक, पीच सडकको बिचैमा उत्तानो पल्टेको अवस्थामा एउटा रगताम्य लास परेको छ, लास हेर्नेहरूको भीड छ । जिउँदोलाई लासमा परिणत गर्ने लासको छेऊमा ज्यानमारा माइक्रो बस पनि रोकिएको अवस्थामा छ । प्रहरी आफ्नो कर्तव्य पुरा गर्ने कार्यमा तल्लिन छ । अन्दाजी ४७/४८ वर्षको लाग्ने लासको अँझै पनि सनाखत हुन सकेको छैन ।
“कसैको जिन्दगीमा त परिस्थिति पनि आततायी भएर आउँदो रच । नालायक कुलाङ्घार जे भए पनि आमाको लागि छोराको माया अतुलनीय हुँदो रच । छोराको बिछोडमा यो मृतक महिला बहुलाही भएको हुनुपर्छ,” भीडमध्येबाट कसैले भन्यो ।
एउटा सपनाको अवसान
“कान्छी ! ए कान्छी ! छोरो कता गएछ हँ ?” काँधको कोदालो आागनमा राख्दै हर्केले सोध्यो । “होला नि त्यतै तिर खेल्दै ! घरमा आइपुग्न पाको छैन इनलाई छोराकै चिन्ता छ । ” कान्छीले रिसाएझैँ अनुहार पारेर भनी ।
कान्छी र हर्केको वैवाहिक जीवनको दशौँ वर्ष बितिसकेको छ । विवाह भएकै साल छोरो जन्मेको थियो । छोरो अहिले नौ वर्ष पुगेर दश वर्ष लागेको छ ।
कान्छीले लोहोटामा ल्याइदिएको पानीले हात धोएर दौराको फेरले हात पुछेर हर्के विगतका स्मृतिमा हराउँछ । दश वर्ष अगाडिका ती दिनहरु आँखा अगाडि सलबलाएर आउन थाले ।
तरल क्षणहरू
यतिखेर मसँग बाँकी केही तरल क्षणहरू छन् । उसका सजीव स्मृतिहरू छन् । अरु मसँग केही चिज वाँकी छैनन् । एउटा सिंगो अतित मस्तिष्कका भित्तामा टाँसिएकोछ । त्यसलाई ओल्टाई पल्टाई हेर्ने गर्छु । बार्धक्यका स्फूट संकेतहरू शरीरका अवयवहरूमा खस्न थालेकाछन् । सबै सबै चिज शिथिल हुँदै गएकाछन् । शिथिलता मेरो मन र शरीरको एउटा अंग बनेर उभिएको छ ।
जवान दिनका उमंगहरूलाई स्मृतिपटमा निम्ता गरेर घोरिनु फुर्सदको समय टोल्ने उपाय गतिलो काम हुन्छ मेरो लागि ।
आखिर किन ताराले आत्महत्या गर्यो ?
पोहोर साल यसै बेला छुट्टी गएको थिएँ र यस पटक पनि जाने तयारी गर्दैछु । तर यो साल देखि काठ्माण्डौतिर नै स-परिवार बसोबास सरेकोले गाउँ जाँदा हिंड्नु पर्ने दुख हुने छैन साथै यात्राको क्रममा हुने आनन्दनुभूति पनि प्राप्त हुने छैन ।
गतसालको दशैमा झरी पानी परेको कारण कच्ची बाटोमा बस चलेको थिएन । जिरीदेखि करिब एक दिनको बाटो हिड्नु कम चुनौतीपूर्ण थिएन म जस्तो यो खाडीमा लागेको फोक्से मासुको शरिर भएको मान्छेलाई…। गाउँबाट मेरो भारी लिन आउँने मान्छेको व्यबस्था गर्न करिब ४-५ दिन नै लाग्यो । अनि बल्ल गाउँबाट मान्छे आउँने पक्का भएपछि म जिरीको गाडी चढें ।
हौवा
निकै गर्मी भएकाले एउटा चिसो खाएर केही समयका लागि भए पनि तनको गर्मी मेटाउँनु पर्यो भनेर एउटा चल्तीको किराना पसलमा गएर उभिएँ, मैले सधैंजसो सरसामान खरिद गर्ने गरेको । मजस्ता अरु पनि धेरै मानिसहरू मभन्दा अघि भएकाले केहीबेर मेरो पालो आउँने सम्भावनानै भएन त्यसैले पालो पर्खेर अलि पछिल्तिर उभिन बाध्य हुनपुगें ।
एउटाले पुरुषले भन्यो–‘ए ! भाइ डिडिसि घिउ छ ?’
योग्यता (लघु कथा)
योग्यता (लघु कथा)
भावना क्षितिज
कार्यकर्ताको तालीको गडगडाहटसंगै नेताजीको आवाज चर्किदै गयो,
‘…भ्रष्टारको अन्त्य म एक्लैले गर्न सक्दिन्, यसका लागि तपाई हामी सबैले हातेमालो गर्नुपर्छ । नातावाद कृपावाद हाम्रो मुख्य समस्या हो । नातावाद कृपावादले नै अहिले देश जरजरबरबरको अवस्थामा पुगेको छ, यसको अन्त्य गर्नु हामी सबैको दायित्व हो । आदरणीय जनसमुदाय, ‘राम्रो भन्दा हाम्रो’ भन्ने प्रवृत्तिले नै योग्य जनशक्ति खेर गइरहेको छ, यसको अन्त्यको लागि कडा भन्दा कडा कानून ल्याउनु पर्छ, त्यस्तालाई ठाउँको ठाउँ समात्नु पर्छ, झेल र नेलले ठोक्नु पर्छ ….’
बाबाजीको भोग (अनूदित लघुकथा)
रामधन अहीरको दैलोमा एक साधु आएर भन्यो – “बाबु तिम्रो कल्याण होस, साधुमाथि केही श्रद्धा देखाऊ।”
रामधनले श्रीमतीसँग भन्यो – “दैलोमा साधु आएका छन, उनलाई केही ल्याएर दे।”
श्रीमती भाँडा माझ्दै थिई, र यो चिन्ताले ग्रस्त थिई कि आज खाना के बनाउने, घरमा अन्नको एक दाना पनि थिएन। चैतको महिना थियो। तर यहाँ त दिउँसै अन्धकार व्याप्त थियो। उब्जनी सबै खेतबाटै उठेको थियो।
बन्द ढोका (अनूदित लघुकथा)
सूर्य क्षितिजबाट निक्लियो, बच्चो झोलुङ्गोबाट। उही स्निग्धता, उही रङ्गरूप, उही मस्ती, उही चमक।
म बार्दलीमा बसिरहेको थिएँ। बच्चोले ढोकाबाट चिहायो। मैले मुस्काउँदै बोलाएँ। ऊ मेरो काखमा आएर बस्यो।
उसको बदमासी शुरू भयो। कहिले कलमतिर हात बढाउँथ्यो, कहिले कागज तिर। मैले काखबाट उतारी दिएँ। ऊ कुर्सीको खुट्टा समातेर उभीइरह्यो। घर गएन। ढोका खुल्लै थियो।