राष्ट्रिय कविता

हे मुर्ख जनता, तिमी भोट किन दिन्छौ
ती ज्यानमाराको दोष, आफू किन बोक्छौ
अधिकार खोज्छौ तिमी, लौ त खोजी देखाऊ
घरै बस तिमी आज, भोट दिन नजाऊ ।

सानो देश हाम्रो नेपाल सौन्दर्यको खानी
विश्वमा नै प्रसिद्ध छ प्रकृतिको धनी
उत्तरमा सुन्दर हिमाल तराइ समथर
सगरमाथा शिर हाम्रो नेपाल हो घर

हिमालमा डाफे नाच्छ तराईमा धनेश
कति धेरै विविधता यही नै छ मधेश
कस्तुरीले हरेक पल मिठो सुबास छर्छ
बाह्रसिँगे जरायो नि रमाइ रमाइ चर्छ

फुट लेराउने कुरा नगरौ साथी
त्यसका पछाडि झुट धेरै हुन्छन्
जातीयताको कुरा नगरौ साथी
घटिया मानसिकताले जन्म लिन्छन्

बिग्रन र बिगार्न सजिलो हुन्छ
त्यही बनाउनु परे हाम्रो जूनी बित्छ
पुर्खाले आर्जेको सम्पति हाम्रो
हामी फुटे गवाँर आई लुट्छ

चिच्चाएका सब्दले संसार झुकाउथियो भने,
सायद बिस्व उसैले चलाउथियो होला ।
कराएका स्वारले जहां लाइ नचाउथियो भने,
सायद जगत उसैले भुलाउथियो होला ।

सुकाएका घाटिले देश हल्लाउथियो भने,
सायद वतन उसैले सम्हाल्थियो होला।
झुक्कायेका वाचाले स्वदेश मौलाउथियो भने,
सायद देशलाइ उसैले कुम्लाउथियो होला ।

तिनी अर्धनाक र चित्कार बीच
मौन किन छ यो बेदर्द सिपसलाहकार
चिन्तक अनि संघर्ष बीच
किन समबेदना लुकाएको छ यो सरकार

मातृभूमि मा लुप्त सैन्खिक को मोहरामा
किन आज बहु शैन्खिक को भावना लाइ
कुल्चिदै, मिच्दै, थिच्दै
पल्लो घर को इस्सारा मा नाच्दै छ यो सरकार

नेपाल आमा ! सर्वदा साथ देऊ है मलाई
रूपझैँ आफ्नो सुन्दर पार कुरूप जलाई ।

साथमा तिम्रै नाचेर बढेँ यो प्राण तिम्रै हो
मायाकी खानी दयाकी रानी नाम त तिम्रै हो ।

भिजाउँदै माटो रगतले जब ढल्दछ
हाँस्दछ शहिद मनले जंजीर चुड्दछ ।

शहिदको रगतले बनेको देश नेपाल
हृदयबाट शहिदलाई सम्झौं जय नेपाल ।

कहिले मेची कहिले काली पुग्छु जहाँ जहाँ
म हुँ देशको राष्ट्रसेवक गर्छु देशलाई माया

देशकै लागि जन्म मेरो सेवा नै हो धर्म
बाँचुञ्जेल राष्ट्रसेवा सेवा नै हो कर्म
जहाँ जहाँ बिपत्ति छ हुन्छु त्यहाँ त्यहाँ

कोही भन्छ पहाड मेरो कोही भन्छ तराई
अखण्ड यो नेपालका कोही छैनन् पराई ।।

गरिबी र उत्पिडनले नेपाल आमा रुदाँ
खेली राछन फोहरी खेल देश खोक्रो हुदाँ
स्वाभिमानी बनौ अब देश विकास गराई
अखण्ड यो नेपालका कोही छैनन् पराई ।।

पलाइरा’का मुनाहरू,
सुसाइरा’का खरे
शीतल हावा चिसो पानी,
मलाई खोज्दै छन् रे।

ऐंसेलु र काफल चुत्रो,
टम्म पाक्दै छन् रे
टिप्न जाने मान्छेसँग,
सोघ्ने गर्दै छन् रे ।

हामी हेर नेपाली हुँ हाम्रो देश नेपाल
उद्यिम सार मिलन सारा यो देश हाम्रो नेपाल
वीर योद्धा जन्मेको हो हाम्रो देश नेपाल
कही गए नझुक्ने हो हाम्रो देश नेपाल
सुरवीर जन्मको हो हाम्रो देश नेपाल

हाम्रो देश नेपाल छन सगरमाथा झल्कने
हाम्रो देश नेपालमा हिमाल छन टल्कने
हाम्रो देश नेपाल छन संस्कृतिले झल्कने
हिमाल छन गौरव टलटली टल्कने

हिमालको काख चौरी गाई चरेको
कति राम्रो झरना छन हेर झरेको
चारै पट्टि चुरिएका हिमालका चुचुरा
कति राम्रो सुहाउँदो डाफे हेर मयुर

दुख्दैछ आज यो देश मेरो सिमाना बल्केर
आगोमा हात नराख वैरी जलाउला दन्केर ।

पुर्खाको चिनो स्वतन्त्र देश खानलाइ नखोज
दवाइराख्छु यो सानो राष्ट्र कहिल्यै नसोच ।

हे ! मेरी प्यारी नेपाल आमा जननी तिमी नै
यो मेरो प्यारो देशको सधैँ मलाई गर्व छ

तिम्रो नै लागि गर्दछु मेरो प्राण यो अर्पण
तिमी नै मेरो मुटु को हरेक रापिलोे रगत
तिमी नै मेरो सर्वस्व सधै हुनेछ गर्व छ
तिमी नै मेरो लक्ष्य यो भन्छु सदाको लागि नै

नभनौं अब मधेश पहाड
कोही छैनौं पराई
पुर्खाको नासो यो हाम्रो देश
हामी हौँ नेपाली

शिवको गाउँ कैलाश पर्वत
बुद्धको तराई
नगरौं अब जातीय युद्ध
रिसराग बढाई
जात र भातमा टुक्रन्छौँ भने
खोई त नेपाली
विकासको निम्ति जुटेनौं भने
हुँदैनौ नेपाली
नभनौ अब…

मल्लकालीन सांस्कृतिक सम्पदा
हाम्रो धरहरा इतिहासको गाथा

वसन्तपुर, पाटन, भक्तपुर दरबार
सबै सबै सकियो आँसुमा बग्यो घरबार

के भो यो देशमा आज कसले गर्यो कस्तो अतिरन्जित यो |
लुच्चा निच फटाहालाई सफाई, सोझा साझालाई दण्डित भो ||

चार वर्ण छत्तीस जातको साझा फुलबारी यो हाम्रो देशमा
बिबिध जात किन दलित, जनजाति, मधेशी र पण्डित भो|
लुच्चा निच फटाहालाई सफाई, सोझा साझालाई दण्डित भो ||

हिमाल-तराई र मेची-महाकाली थियो एउटै नाम नेपाली,
सुन्दर शान्त बिशाल प्यारो देश टुक्रा टुक्रामा खण्डित भो|
लुच्चा निच फटाहालाई सफाई, सोझा साझालाई दण्डित भो ||

स्वतन्त्र स्वाभिमानी नेपाली जनता, गगनमा उड्ने पक्षी झैं
तिनै नेपाली बिना अर्थ आ-आफ्नै घरमा थुनिएर बन्धित भो|
लुच्चा निच फटाहालाई सफाई, सोझा साझालाई दण्डित भो ||

प्रेम
प्रेम शब्द यो कस्तो कयौं मानिस डुबेका छन्
थाहा पाउंदा पाउंदै पनि धेरै मानिस फसेका छन्

कोही लभ त कसले माया भन्ने गरेका छन्
माया भन्ने कुरोलाई दुई दिनको ठानेका छन्

आफ्नो माया त सबलाई रैछ
परिवारको पनि माया हुँदो रैछ
देश आफू भैदिए कस्तो हुन्थ्यो
परिवार देश भैदिए कस्तो हुन्थ्यो

देशको भविष्य नेताकै हातमा
बुद्धिजीवी, श्रमी छ छैन साथमा
निकै सोचि सम्झी रुपरेखा कोर
माया भए देशको, लोभ-लालच छोड

सगरमाथाको देश मेरो लालीगुराँस फुल्दछ
बयेली खेल्दै तराई फाँटमा धानबाला झुल्दछ

नौरङ्गी डाँफे रमाउदै हेर्छ मयुर नाँचेको
कोईली गाउँछे पहाडी भाका हिमाल हाँसेको