kbs

‘पुरुषको काम कमाइ गर्ने, महिलाको काम घर गृहस्थी थमाइ गर्ने’ भन्ने उखान आज शनै शनै बिस्थापित हुँदैछ । यो अत्यन्त स्वागतयोग्य कुरा हो । बिगतका पछिल्लो दशकबाट महिलाहरू पनि घरको संघार नाघेर कामकाजी बन्न थालेको र स्वावलम्बी हुन थालेकोले यस्ता थोत्रा र निरंकुशी उखान टुक्काहरू बिस्तारै मिथ्या बन्दै गएका छन् । यसो हुनुमा विश्व परिवेशमा आएको छलाङ्ग, शिक्षा स्वस्थ्य बारे ब्यापकता, राजनैतिक सामाजिक परिवर्तन र तीब्र प्रबाह, महिला स्वयंमा आएको सचेतनाको ब्यापक परिवर्तन र समग्र समाजको आमूल सचेत परिवर्तनको ठुलो हात रहेको छ । अबका नेपाली महिला घर देशमा मात्रै कामकाजी नरहेर परदेश सम्म पुगेर शिक्षा उपार्जन अर्थोपार्जन गरी परिवार र समाजलाई टेवा दिन सक्ने भएका छन् । भलै यो सुरुवात हो तर आमा हजुरआमाहरूको पिढीको तुलनामा अहिले आएको यो बिशाल अन्तरलाई भने सन्तोषपूर्ण नै मान्नु पर्छ ।

नारी-पुरुष समानताको तिब्र असर र उपलब्धी मान्न सकिने यो परिवेश सँगै कतिपय नकारात्मक अवस्था पनि सिर्जना भएको भने नकार्न सकिन्न । आधा जसो शिक्षित र कामकाजी महिलाहरूको मानसिकता यस्तो पनि छ कि समानताको अर्थ लोग्ने या परिवारका अन्य सदस्यलाई हेप्नु हो ।

(आज म तपाईंहरूमाझ रोपाइँ दिवशको पुनित अबसरमा नयाँ प्रस्तुति असारे गीत पस्कदै छु । साथमा सुझाब र सल्लाहको पनि आशावादी छु; “प्रशंसाले मान्छेलाई भुत्ते बनाउछ है !”)

“ओई साइँला… गोरु नारिस…?”
“नारे है… खोल्सापरी बा!”
“रोपार आई पुगे… ?”
“अँ… आई पुगे है …”

रुसी सांस्कृतिक केन्द्रको सानो कन्फेरेन्स हलमा उक्त कार्यक्रम सञ्चालन हुने तयारी । डा. युवराज भट्टराई मञ्चमा उक्लँदै गर्दा उनलाई मैले झलक्क देखेँ । तर उनले चस्मा भिरेको र दुई दशकपछि उनलाई हेरेकोले अढाई वर्षसँगै कक्षा लिएको, डेढ वर्ष जति एउटै भाँडाको खाना लिएको र साहित्यको कारणले हिमचिम भएको साथीलाई उनी हो कि भनी मैले अन्दाजसम्म गर्न सकिनँ । उनी अमेरिका भासिएको कुराले र चिकित्सक बाहेक कवि पनि हो भन्ने कुरा सोच्न नसक्नाले र उनको नामको अघि ‘डाक्टर’ सम्बोधन नहुनाले पनि त्यसो भएको थप कारणहरू हुनसक्थ्यो । ज्ञानुवाकर पौडेलले उनी अमेरिकाबाट आएको कुरा फुकेपछि भने मैले राम्ररी ठम्याउँदा उनी मेरो पूर्व क्याम्पस (महाराजगन्ज क्याम्पस) को सहपाठी युवराज भट्टराई ‘दीपज्योती’ हुन् भनी पक्का भएँ । त्यसपछि उक्त कार्यक्रममा उपस्थित भएकोमा रमाइलो थपिएको अनुभूत मलाई हुनथाल्यो । धर्के कमिजलाई पेन्टबाहिर झरेको, ३४ इन्चे गोगो पेन्ट, ब्लकहिलवाला जुत्ता, सिल्कि कपाल निधारतिर झर्ने, प्रायः हाँसेर बोल्ने र ठूलोठूलो अक्षरहरू मौलिक पाराले लेख्ने त्यस जमानाको युवराज भट्टराई ‘दीप ज्योति’ सँगको भेटले नोस्टल्जिक भएँ । उनी २०३२ साल (तेस्रो ब्याच) को प्रमाणपत्र तह (सामान्य चिकित्सा) समूहको फस्टब्याइ तथा कविता गोष्ठीमा पुरस्कार थाप्ने कवि थिए । तेस्रो सत्रमा भने भक्तराज दाहालले उछिनेर उनी दोस्रो मात्र । बङ्गलादेशको एमबिबिएसको उनको पढाइ साहित्यले बिगारेको भन्ने कुरा मेरो कानमा परेको थियो । साहित्यप्रतिको अनुरागले उनलाई तै पनि नछाडेको देख्दा उनीप्रति मेरो विशेष श्रद्धा जाग्यो ।

भर्चुअल दुनियाँमा भेटिएका मेरा एक अति प्रिय कवि मित्रका अर्थपूर्ण कविताहरू यदाकदा पढ्ने गर्थेँ बिभिन्न वेब-पत्रिकाहरूमा । कसो-कसो एकदिन पत्तो लाग्यो तिनै कवि मित्र त भूगोलको उही टुक्रोमा पसिना पोख्दैरहेछन् जहाँ म छु, याने कि इजरायलमा ! खुशीको सीमा रहेन । फेरि एक दिन संयोगले जुरायो प्रत्यक्ष भेटिन । जति मिठा कविता लेख्छन् त्यतिनै रसदार बोली व्यबहार अनि अझै मिठो हाँसोको प्रत्यक फोहोरा यस्तो लाग्थ्यो मानौँ उनका कविता यसै गरी ओइरिँदा हुन्। यिनै निश्चल प्रकृतिका सौम्य ब्यक्तित्व हुन् नेपाली डायस्पोरिक साहित्यको ईतिहासमा भूमध्य सागरको छेउमा अवस्थित सानो सुन्दर देश इजरायलबाट आफ्नो साहित्यिक कोसेली नेपाली वाङमयलाई सुम्पिने प्रथम युवाकवि अशोक ‘पार्थिव’ तमाङ र उनको त्यो ऐतिहासिक काव्यकृति हो “फ्युजन प्रतिविम्व” जुन कवि पार्थिवको प्रथम प्रकाशित कृति पनि हो।