Skip to content

kbs

विरहमा मन मुटु जलेको छ आज

  • by

विरहमा मन मुटु जलेको छ आज
बेदनाले मुटु मेरो बलेको छ आज ।

आफ्नैहरू मुटु पोल्न उद्दत हुँदा सधै
खरानी झै कोमल मुटु डढेको छ आज ।

शान्ति छैन जताततै बुद्ध तिम्रो देशमा
अशान्ति नै लटरम्म फलेको छ आज ।

अनेसास कोलोराडोको नियमित कवि गोष्ठी सम्पन्न (२०११, जून)

  • by

अन्तराष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) कोलोराडो च्याप्टरको नियमित कवि गोष्टी सधैं झैँ यो पटक पनि बिजयदेव अधिकारी र तारा अधिकारीज्यूको आतिथ्यमा सफलतापुर्वक यही शनिबार २५ जुनमा सम्पन्न भयो ।

काठमाडौँ अनुभव आनेक

  • by

नेपालको राजधानी काठमाडौँलाई नियालेर हेर्ने अभिलाषा, इच्छा र आकांक्षा प्रत्येक नेपालीको अन्तरमनमा अन्तरभूत हुन्छ। यसलाई त आदिकवि भानुभक्तले अलकापुरी कान्तिपुरी नगरीको विशेषणले पनि विभूषित गरसिकेका छन्।

समय रेखा: बीपी, अदालत र नाटक

  • by

एउटा प्राज्ञिक कर्मले गर्दा म नेपालको इतिहासका केही क्षणहरूतिर फर्किन्छु । खास बीपीले अदालतमा आफ्नो बयान आफैँ दिएको एउटा महान प्रसङ्ग छ ।

प्रगतिवादी साहित्यक यात्रामे एकटा नवका इतिहास: “मिथिला मुक्तिके संनेश”

  • by

प्रगतिवादी कला, संस्कार, सस्कृति आओर जनसाहित्य समाज रुपान्तरके एकटा बहुत भारी नमहर बैचारिक हतियार अइछ । प्रगतिशिल समाजिक जीवन निर्माणमे प्रगतिवादी कला साहित्यके बहुत नमहर भुमकिा रहैत अइछ ।

अब फर्क प्रिय

चिसो सिरेटो
हुस्सुले ढाकिएको बिहानी
लतमन्न भई ओच्छिएका फाँटहरू
दन्तेलहर झै हाँसिरहेका आलीहरू
चिल्लो ती गह्राहरू
भोलिका दिनमा आफ्नो बैंश फुलाउन
आतुर सुन्दर प्रकृतिका बीजहरू
आफ्ना हातहरू फिजाएर मलाई बोलाउँदै छ

जीवन

थाहा छैन जीवन कहाँबाट शुरुवात भयो
अनि कसरी अन्त्य हुन्छ
जब मेरा आँखाहरू खुले मैले आफूलाई
कुनै स्वर्गनगरीमा पाएँ
जहाँ पुष्परुपी बादलहरू लुकामारी खेल्दै थिए
निला निला गगनमा म आनन्द बिभोर हुदैँ विचरण गर्दै थिएँ

पर्दा खोली झ्यालबाट, चिहाउँदैछिन उनी

पर्दा खोली झ्यालबाट, चिहाउँदैछिन उनी
मलाई हेरी-हेरी मुस्कुराउँदैछिन उनी

शीत जस्ती मैले हेर्दा, होईन भनुँ कसरी
बिहानीमा घाम देख्दा, लजाउँदैछिन उनी

जसरी नि लिएर जाने हो

  • by

राम्री भा’छन फूल-बुट्टे चोलीले
मन चोरे यी काली मोरीले
जसरी नि लिएर जाने हो
लिएर आइज भन्दैथे बाबाले
हातमा समाई तानेर लाने हो ।

एउटी बोलाऊँ अर्की रिसाउली
समाऊँ भने डरले चिच्यौली
जसरी नि लिएर जाने हो
लिएर आइज भन्दैथे बाबाले
हातमा समाई तानेर लाने हो ।

‘मुक्तिसंघर्ष’को मैदानमा कवि राजेश विद्रोहीको परीक्षा

  • by

सप्तरी जिल्लाको पन्सेरा गाविस वडा न–९ मा जन्मेका र हाल जनमुक्ति सेनामा स्वास्थ्य क्षेत्रलाई कर्म थलो बनाउँर्दै आएका कवि विद्रोही जनयुद्धमा होमिएपछि साहित्यको महासागरमा पौडी खेल्न थालेका हुन् । (१) ‘रक्तमुच्छेल अंकुरण’ र (२) ‘मुक्तिसंघर्ष’ गरी दुई ओटा कविता विधाका संग्रह निकालेका स्रष्टा विद्रोही बलियो कलम भएका जनपक्षीय साहित्यकार हुन् । जनसरोकारका विषयवस्तु उठान गरी हृदय कल्पाउने क्षमता राख्ने उनको कलम विशेष गरी नेपाली समाज र राजनीतिप्रति केन्द्रित छ । यसका अतिरिक्त राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय परिवेश, इतिहास, कला, साहित्य तथा कम्युनिष्ट आन्दोलनतर्फ समेत मुखरित भएको पाइन्छ । उनी समाज परिवर्तनका लागि अधिकतम भूमिका निर्वाह गर्न रुचाउँछन् । उनले मूल्य सहितको जीवन बाँच्ने जीवनदृष्टि बोकेका छन् भने मानवीय सभ्यताको क्रममा विकास भएको विशिष्ट र सुन्दर अभिव्यक्तिलाई साहित्य ठान्दछन् । उन्नत विचार र कलालाई संयोजन गर्ने गरी रचना रच्ने मान्यताले ओतप्रोत भएका कवि विद्रोही थिचिएका र शोषित वर्गलाई प्रेम गर्ने र समाजमा अग्रगति चाहने विचार सम्प्रेषण गरी साहित्यकारहरूले समाजलाई गुण लगाउनुपर्ने विचार सार्वजनिक गर्छन् । उनी शोषित र उत्पीडितहरूको पक्षमा, श्रमजीविहरूको पक्षमा, उदीयमान वर्गको पक्षमा, अग्रगामी सोच र विचारको पक्षमा लेखिने साहित्यलाई नै प्रगतिशील साहित्य ठान्दछन् । समाजमा व्याप्त रूढिवादी, विकृति–विसंगति, थिचोमिचो, शोषण–दमनको जरो पत्ता लगाई उखल्ने जमर्को स्वरूप उनको कलम चलेको हो भन्ने स्पष्ट देखिन्छ । जनयुद्धलाई आफ्नो जीवन बनाएर शोषणरहित समाजको निर्माणमा जुटेका कवि विद्रोहीका कवितामा वर्गमाया, उत्तेजना, घृणा, सहिदश्रद्धा, स्नेहको फ्युजन पाइन्छ । उनका कविताहरू शक्तिशाली बन्दुकका गोलीजस्ता चोटिला र प्रभावयुक्त छन् । वर्गप्रेमी र वर्गघृणाको भाव छताछुल्ल रूपमा पाइन्छ । समाज रूपान्तरणका पक्षमा कवि विद्रोही कवितामा खरो साथ उभिएका छन् ।

नियतिको बज्र ध्वनि मन भरी बसिरह्यो

  • by

नियतिको बज्र ध्वनि मन भरी बसिरह्यो
पसिना र आँशु एकै बाटो गरी खसिरह्यो ।

ठेला उठाई रगतले सिंचाएको पाखो बारी
जिउने सानो आधार पनि भेलमा परी धसिरह्यो ।

अर्को घाम

  • by

‘तैँले यही घेरोभित्र हिँड्नू’ विशिष्ट वस्त्र लगाएका मानवले भनेपछि तलवितल गरिरहेको मैले आफनो बाटो भेटेँ भन्ने भएको थियो । आजसम्म म साँच्चै नै गलत बाटोमा थिएँ अथवा जुनसुकै बाटोमा हिँड्दै थिएँ हूँला त्यसबेलासम्म । मेरा पाइताला मेरा यात्राका मालिक थिए भन्ने सोचेकी हुँ । सधैँ अनिर्णित बाटो हिँड्दा हिँड्दा मलाई वाक्क भएको थियो । मनमा शान्ति थिएन । मानव मण्डलीको एकता, सन्त भजनको अनुराग, अगरबत्तीको राग, माइकको आवाज, घन्टी र ध्वजाहरू मभित्र पसेर हल्लाउँथे । हुन त म पहिला पनि भक्त नै थिएँछु । सायद जन्मदै हो कि ! मभित्र कुन ईश्वर थियो ? मैलाई थाहा नभएपछि मेरो अबोधपनाले मलाई लघार्यो, हुनसक्छ । ईश्वर लुगाबाट साबुनले पखालेको धुलोझैँ अलिकति रहँदै धेरै सिनित्तै गयो । खोइ कतिखेर सुरु गर्यो मेरो एउटा ईश्वरले अन्त्य हुन र कतिखेर सुरु गर्यो अर्को ईश्वरले गर्भीत हुन !! फेरि गर्भ छालामा टाँसिएजस्तो भएछ । गर्भस्थलमा गर्भ नबसेर छालामा टाँसिएपछि सधैँ यसलाई छोप्नुपर्ने, ढाक्नुपर्ने भयो ।

बाँच्नुको अर्थ

अस्पष्ट उज्यालोमा
सपनाको बीज रोपेर
जीवन फुलाउने रहरहरू
आँशुको पर्वतहरूमा अनुदित भएर गयो
मात्र पैसा सबै खुसी हुन सक्दैन
जिन्दगीका साथ हर-हिसाबहरू
कुनै नोटमा मोलतोल हुन सक्दैन
जीवन भौतिक न हो

आमा तिमी

अब आफ्नै परिचय हराउँदैछौ आमा तिमी
घाँटी तिम्रौ निच्योर्या छन कराउँदैछौ आमा तिमी

देश खाने धमिराले अस्थित्वनै लुटेपछि
बदनाम् हुन्छ माटो भन्दै, डराउँदैछौ आमा तिमी

अन्नपूर्ण र मनास्लुको संगम

  • by

लमजुङ-मनाङ जोड्ने सडक निर्माण कार्यले गति लिन थालेपछि लमजुङको सदरमुकाम बेसीसहर सुनसान हुने त होइन भन्ने चिन्ता छाएको थियो।

थोरैमा पनि तिक्खर

  • by

आख्यानका क्षेत्रमा स्थापित भइसकेको नाम हो, अनमोलमणि। आजका उत्तरआधुनिक भनिने साहित्यसँग निकट छन् उनका कथाहरू।

छ दशकअघिको क्रान्तिकारी पुस्तक

  • by

पण्डित मुक्तिनाथ शर्मा गण्डकक्षेत्रको परििचत नाम हो। विशेषत: पोखरा र वरपरको क्षेत्रमा आधुनिक शिक्षाको जग हाल्नेमा उनको नाम अग्रपंक्तिमा आउँछ।