kbs

किन मन हुन्छ चञ्चल
किन बढ्छ याद झनझन
के भो मलाई के रोग लाग्यो लौन बताऊ
लडें लडें लडें म त लौन समाऊ

फणिन्द्रराज खेताला यतिखेर मान्छे चिन्नु हुन्न, पहिले उहाँलाई धेरै मान्छेले चिनेनन्, अहिले उहाँ कोही पनि चिन्नुहुन्न, आफ्नै परिवार पनि । फरक यति हो सुर हराएपछि उहाँले अरूलाई चिन्न छाड्नुभयो, अरूले सुर नहराउँदा पनि उहाँलाई चिन्न सकेनन् । कुरो उही हो, हामी समयमै मान्छे चिन्न सक्दैनौँ, चिने पनि बूढो भएपछि, अस्पताल पुर्‍याएपछि, पशुपति लगेपछि मात्र मान्छे चिन्छौँ हामी । मान्छेका नाममा भीड जम्मा भएपछि सही मान्छे चिन्न नै कहाँ सकिन्छ र ?

अन्ततः दस वर्षसम्म चलेको भयङ्कर सशस्त्र आँधीहुरी र वर्षात थामिए । मान्छेहरूले पहिलाभन्दा होलो अनुभूत गर्न थाले । त्यसैले जल, गाउँ, सहरमा आवतजावत सरल देखिन थाल्यो ।

हामीलाई विभिन्न सङ्घसंस्थाहरूको आयोजनामा विद्रोही पक्षका शान्त हुन थालेका केही मानिसका साथ केही प्रहरी अधिकृत, केही राजनैतिक कार्यकर्ता, केही पत्रकारलाई मानवअधिकारसम्बन्धी प्रशिक्षण दिन खटाइयो ।

“सखिये हो ! माघीक् पिली गुरी जाँर …” (साथीहरू हो ! माघीमा पियौँ गुलियो जाँड) अधिकांश नेपालीको मुखमा झुण्डिएको यो थारू गीतको एक हरफले थारूको पहिचान झल्काउँछ । एकापसमा रमाइलो गर्ने, साथीभाइबीच प्रेम तथा आदरसम्मान गर्न सिकाउने ‘माघी’ पर्व थारू जातिको नयाँ वर्ष हो ।

यौटा अज्ञात गर्भाशय बोकेर
दौड्दैछे विवश कुमारी ।

मेरी बहिनी पुतली १२ वर्षकी भई । अझै पनि उसमा बालापन गएको छैन । ऊ पुतलीजस्तै छुनमुन छुनमुन नाच्छे । जिस्कन्छे । ऊ दिनहुँ मलाई जिस्काउँदै भन्छे, “दाइ मलाई भाउजू ल्याइदेऊ न ।” म झन् उसलाई जिस्काउँदै भन्छु, “धत् मोरी ! मलाई यस्तो भन्छेस् । बरु तँलाईचाहिँ ज्वाइँ खोजेर पठाइदिन्छु ।”

जीवनको लय सधैँ
एउटै गतिमा नबग्दो रहेछ ।
मृगतृष्णा बोकेर आँखामा
वर्षौ भयो ।

जिन्दगी थियो मसँग, जिन्दगानी के हो तिमीले बुझायौ
माया विशाल थियो मसँग, सही अर्थ तिमीले बुझायौ

हामी हौँ को ! कहाँ को !
कुन ऋषिकुलको ?
थाह पत्तो छ केही ?
थ्यौं बासिन्दा कहाँका ?

झरी थामिएपछिको झिसमिसे
पीडाको धराप साँघु बिछ्याएर छातीमा
निर्निमेष हेरिरहेछ ऊ-जूनको दोछाँयामा
कोही फर्केर आउने आशाको

तिमी आउँछ्यौ भनेर
युगौंदेखि कुरी बसें
प्रत्येक बाटाहरूमा
आँखा विछ्याएर बसें

आँखा अघिल्तिर
छोइएलाझैँ गरी
एक हूलव चखेवा उड्न थालेपछि
मैले पुराना सपनाहरू निकालेँ

आज तिम्री छोरीले माटो केरी कखरा लेखी साइँली दिदी
चोरेर भाइको कापी हेरी हेरी कखरा लेखी साइँली दिदी

एउटा पुलकित अनुहार
जब मेरो अगाडि उभिदिन्छ
मेरा अकल्पनीय आकाङ्क्षाहरू
लक्ष्मणरेखाभित्रै
कठ्याङ्ग्रिन बाध्य हुन्छन् ।

तिमीले दिएका चोटहरू
फूलझैं सँगालेर
छातीमा नसमेटेको भए
म कसरी तिमीलाई
बारम्बार सम्झिरहन सक्थैँ र ?

मिलनलाई कल्पी कल्पी रुन्छु म त यथार्थमा
भेटिएकै अमूल्य क्षण बुन्छु म त यथार्थमा

धेरै दिन भोकै बसेँ तिम्रै लागि
दलदलमा पनि फसेँ तिम्रै लागि

बादल फाटेको आकाश
इन्द्रेनीले सजिएको
आँखा भरि भरि
सजाउँछु म
झिलीली ताराहरू