kbs

जिन्दगीका
बिर्सिनसक्नु
अप्रिय प्रसङ्गहरू
नियास्रोले भौतारी रहन्छन
कता-कता तुलानात्मक रुपले भन्नुपर्दा
काडालेझै कोत्रिन्छन, रगताम्मे हुन्छन मनहरू
खुशीले भक्कानिदै पीरमा हाँस्न मन लाग्छ
प्रेरक र निरर्थक भएर
चलिरहेछ जिन्दगी
घुम्ती र मोडहरूमा,
घामको झुल्कासँगै ब्युँझन्छु

कोहलपुर–२, बाँके ।
२०६७ माघ १५ गते शनिबार ।

शहिद दिवसको अवसर पारेर शनिबार पूर्णिमा साहित्य प्रतिष्ठानको आयोजनामा कोहलपुरकी नारी गजलकार सन्तोषी विष्टको एकल गजल वाचन तथा स्रष्टा सम्मान कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । प्रमुख आथिति कथाकार महेश विक्रम शाह रहनु भएको सो कार्यक्रममा नेपालगंजका विरष्ठ समालोचक डा.गोपालप्रसाद शर्मा अधिकारीलाई सम्मान गरियो । २५ वटा गजलका साथ कार्यक्रममा उर्लिएकी सन्तोषी विष्टले प्रायः सबै बौद्धिक स्तरका गजलहरू वाचन गरेकी थिईन् ।

भाषा, साहित्यमा योगदान पुर्याए बापत समालोचक डा.गोपालप्रसाद शर्मा अधिकारीलाई सम्मान–पत्र र पुरस्कार राशीले सम्मान गरिएको हो । २०६२ सालमा स्व. तुलसीराम ढाकालको स्मृतिमा स्थापित ‘तुलसीराम साहित्य पुरस्कार–२०६६’ ले डा.शर्मालाई सम्मान गरिएको हो ।

मलाई सम्झना हुँदा हामी मुलघरको बाहिरपट्टि छेउमा जोडिएको सानो पखेटे पालीमा बस्थ्यौँ । त्यसलाई सबैले ग्वागल भन्थे । तराइको लामो समयको गृहस्थी बोकेर बाबाआमा हामी दुई बच्चा च्यापेर मुलघर पहाड फर्केदेखि त्यही ग्वागलमा बस्न थालेको रे । भित्ताको काउलेलेक माथिबाट दिउसो मध्यान्हमा एकैछिन एक झुल्को घाम पोखिएपछि तुरुन्तै देउरालीको डाँडाँले छेको पारिहाल्थ्यो । त्यै एकछिनको न्यानो घाम अनि बाँकीको सेपिलो त्यही पखेटे ग्वागललाई मैले जीवनमा प्रथमपटक घर भनेर चिनेँ ।

खोइ किन हो कुन्नि ! मलाई बुझ्ने भएदेखि नै ‘घर’ शब्द सँग निकै आकर्षण थियो, आत्मीयता थियो । उसो त घर नरुचाउने कुन प्राणी होला ? तर मलाई अलिक बेसी नै आत्मीय लाग्थ्यो शायद । अँ म ग्वागलको कुरा गर्दै थिएँ, त्यो सानो पखेटे ग्वागल, सांघुरो ग्वागल तर मेरो प्रिय ग्वागल । त्यो मेरो थियो । हाम्रो थियो ।

अंशको मामिलामा के खट्पट परेछ भाइ-भाइमा कुन्नि ! एक दिन बाबाले हामी सबैलाई घिच्याउँदै बेसी फाँटमा झार्नुभयो । म निक्कै रोएँ त्यसबेला । “बाबा ! ग्वागल पनि बोकेर लैजाउँ न ! बेसीमा !” भन्दै रुन्थेँ भनेर आमा अझै पुराना दिन सम्झाउनुहुन्छ कहिलेकाहीँ । बेसी झरियो, सँगै हाम्रो घर पनि झर्यो । उस बेला अभावले उन्मत्त पखेटा हालेको थियो शायद, मकैको ढोडले बारेको झुपडीमा लगभग दुई साल हामीले टाउको लुकायौँ । त्यही झुपडी फेरि मेरो अर्को घर बन्यो । घर त के थियो, गतिला चार ओटा बाख्राका पाठा सजिलै हलचल गर्न नसक्दा हुन् ।

मैले हजुरलाई निहारिरहेको थिएँ
हजुर निकै भयभीत देखिनु हुन्थ्यो
जस्तै एक बालक सरी !
जब हजुरको आँखामा मृत्युले
मौनताको सूचना दिंदै थियो
आहिस्ता-आहिस्ता आफ्नो आगमन
म तड्पिरहेको थिएँ
हजुरलाई धन्यवाद भन्नलाई,
हजुरसँग अंगमालो गर्नलाई,
अनि अलबिदा भन्नलाई,
र हजुरलाई सम्झना गराउनुलाई कि,
“ईश्वरले सदैब हजुरलाई क्षमा गरिदियो।”

किन आज यत्ति साह्रो, प्यास बढ्दै छ ?
तिम्रो सानो स्पर्शले, स्वास बढ्दै छ

प्यासी माछो समुन्द्रको, छेउ पुगेपछि
तृष्णा मेट्ने अब उसमा, आस बढ्दै छ

सम्माननीय सभासदज्यूहरू,
संसद् सचिवालय, काठमाण्डौ ।

घरको ठेगान छैन, खानकै चिन्ता गर्छ नभन्नुहोला । आएर बोल्न सक्दैन, पत्रमार्फत धम्की पठाउँछ भन्ने नठान्नुहोला । मान्छेको मन भएको बेला पढ्नुहोला अनि संविधान लेख्नुअघि मेरा कुराको स्मरण अवश्य गर्नुहोला ।

मलाई यत्रो आँट किन आउँथ्यो, तपाईँहरूले नै ल्याएको लोकतान्त्रिक गणतन्त्रले सिकायो । सबैले आफ्ना आवाज सुनाएका छन्, म पनि मेरो आवाज हजुरहरू समक्ष बिसाऊँ भन्ने लागेर लेखी पठाएको हुँ ।

पढेर रिसले चुर नबनिदिनुहोला । मेरो जीवनमा अरू अनिष्ट नथोपरिदिनुहोला । लौ, सुन्नुहोस् मेरो आवाज मिश्रित राम कहानी—

भद्रगोलमा देश चल्दा
रीत पुर्याउने कसले अब
कुकर्मले गाँज्यो यहाँ
हित डोर्याउने कसले अब ।

क्रोध र इर्श्या झ्याँगियो
प्रीत लाउने कसले अब
नाच्नेहरू मात्र भए यहाँ
गीत गाउने कसले अब ।

जब मेघ घेरिएको आकाश देख्छु, मेरो हृदय गद्गद् भरिएर आँउछ । आकाशमा जसै उसले गर्छ गड्याङगुडुङको नाद, मभित्रपनि एउटा तिलस्मी नादको अभिर्भाव हुन्छ । मेघाच्छादित आकाशको अध्याँरो मलाई औधी प्यारो लाग्छ । मेघको गर्जन मन नपराउनेहरू पनि देखेको छु, कालोमैलो वादलको निन्दा बाँच्नेहरू पनि सुनेको छु । तर यी सबैको वीचमा घेरिएर पनि म उनीहरूको प्रतिकित्तामा उभिएर मेघमागल सुनाइरहेको छु, बादलवन्दना गाइरहेको छु । मेरो आकाश मेघले घेरिएपछि धर्तीमा म जीवनका अंकुरणहरू देख्न थाल्छु । तप्त घामले डढेको उत्तप्त धरणीमा हरियाली जीवनको अरुणिमा खुल्न थाल्छ । आँत सुकेर मुख आँ गरिरहेका फूल मञ्जरीमा रङको नयाँ चहक खुल्न थाल्छ । हावाका सूक्ष्म लहरहरूमा सुगन्धको नयाँ महक लहराउन थाल्छ । उजाड पाखाहरूमा चिउलाका नवीन प्रस्फूटनहरू गतिमान हुँदै जाँदा एउटा हेरिरहूँ जस्तो, लोभलाग्दो क्षितिज टाँगिन थाल्छ ।

मेघको बोलमा अबोल आनन्द छ । यसले त सधैँ मलाई जीवनको सरगम सुनाउँछ । मेघ बर्सेर पाउलो फेरेका पालुवालाई म किनकिन मेघ मञ्जरी भन्न रुचाउँछु । मञ्जरीहरूको जीवन मेघमा आवेष्टित रहेको सत्यलाई कति अहोभावका साथ हेरिरहेछु । जब पानीका वुँदहरूमा बर्सिछ मेघ, अनि यहाँ जीवनदायी शितलताको रसधारमा पौडिन्छन् स्यावर र जङ्गमका अनगिन्ति रचनाहरू ।

कुण्ठित रहर मनभित्रै पखालिंदा खस्छ आँशु
अतितका यादसँगै बरालिंदा खस्छ आँशु

रहरहरू संगालेर गन्तव्यलाई पछ्याउँदा
अकल्पित चिहानमा पसालिंदा खस्छ आँशु

पैयुँको वृक्ष्य
अहो! पुष्पवृष्टि भो!
वायु सित्तल
(१)