विविध-विधा

बिरानो यो ठाउँको सुनसान अँधेरीमा हराउँछु
सपनीमा कालो काग देख्दा आफै डराउँछु

रुँदिहुन कराउँदिहुन मझेरीमा बस्दै आमा
त्यो सम्झिँदै आधीरातमा एक्लै बरबराउँछु

किनारसँग खोलीको भेट गरिदेऊ प्रभु भन्दै
जुन अनि तारा माझमा चाँदसित रिसाउँछु

जिन्दगीको पाठशालामा परीक्षाको लाग्छ मेला
डढेलोले खान्छ हृदय अनुतीर्ण भा’को बेला
विपत्तीको बाढी आउँदा छेकिदिने कोही हुन्न
थैली रित्तो भएपछि आफ्नाले नै गर्छन् हेला

उनको मेरो भित्री कथा, बोल्यो कसैले
पिरतीको नसामा जहर, घोल्यो कसैले

ओठमा मुस्कान, हृदयमा पीडा बोकी
चित्कार यथार्थतामा, खोल्यो कसैले

बाहिर देख्दा राम्रो फर्सी भित्र कुहेको छ
देख्छौ होला हासी खुसी मन रुएको छ

घमण्डले फुल्लिनु नपरोस कोही पनि
आकाश छेड्छु भन्ने बास नुहेको छ

धमिलो कुवा हैन सङ्लो खोलाको पुल तर्नु नारी
रुढीवादी संस्कार हट्ने चेतना बाड्ने गर्नु नारी

सृष्टिको रचना गर्ने धर्तीको माता महान तिमी
न्यायको खोजीमा सधै बिद्रोही भएर सर्नु नारी

घरधुरी मै खाँदेर रहेका तिम्रा साहासहरू
फुटाइ अधुरा सपनामा रङ्गै रंग भर्नु नारी

यो हातमा सराब छ, म सच् बोल्दै छु
यो चिजै “ल” जवाफ छ, म सच् बोल्दै छु

किनेर पिउन जाऊँ, दिन्न रैछ नसा नि
मेरो अलगै हिसाब छ, म सच् बोल्दै छु

१.
आफ्नो छाडी पराई मन्त्र जप्दै बस्न नपरोस
विकृतीको आगोमा घ्यु थप्दै बस्न नपरोस
धर्ति संज्ञा पाएको छ भन्दैमा नारीले सदा
सबै अन्याय अत्याचार खप्दै बस्न नपरोस ।

हामी बीचको सबै दुरी आऊ मेटाऔँ आज हामी
यौवनमा बग्दै बग्दै दोभान भेटाऔँ आज हामी

रसिलो त्यो तिम्रो जोवन भुन्भुनाई चुम्छु अनि
उन्मत्त वैंश कस्तो हुन्छ देखाऔँ आज हामी

१)
अबिरल भई आँशुहरू पानी बन्न थाल्यो आजकल
अलि अलि पिउथे पहिले, बानी बन्न थाल्यो आजकल
बिछोडको मुटु बोकी तस्बिर सामु बसेपछि
नखानी यो मान्छे पनि खानी बन्न थाल्यो आजकल

जाँदै थिएँ बाइकमा माइक्रोबसबाटै हाई भनी,
जाउन घुम्न बाइकमा भन्दा हतारमा छु नाई भनी,

आफ्नो ठान या ठान पराई ,
केही त ठान तिमीले मलाई ।

मुटुमा माया छ भने भन,
सबैको सामु बेसरी कराई ।

कर्कलो म त जूनको शीत स्वीकारूँ कसरी ?
किनारा भएँ नदीको प्रीत स्वीकारूँ कसरी ?

झरना जस्तो चाहना बग्दा समीप आएनौ,
चिरिन्छ छाती हर्षको गीत स्वीकारूँ कसरी ?

जति चोट खपेर नि गंगाजी भै बह्यौ आमा
बाँचुन्जेलै अभाव र असन्तुष्टि सह्यौ आमा

रातोदिन डोको, नाम्लो, घाँससँग प्रेम गाँस्दै
यिनैलाई आफ्ना दर्द सधैँभरि कह्यौ आमा

पशु जस्तै मान्छेको बिक्री हुनु हुँदैन
हात खुट्टा बाँधिने सिक्री हुनु हुँदैन

नहुने त्यो के छ, नारी गर्न नसक्ने ?
परी आए गर्छन सबै फिक्री हुनु हुँदैन

मान्छे सबै एउटै, जात किन फरक?
नमिल्ने यी कुराको जिक्री हुनु हुँदैन