विविध-विधा

देशको उद्धार गर्न नसके, बाँचेर के भो जीवन,
देशको खातिर मर्न नसके, साँचेर के भो जीवन ।

देश वन्छ भनेर तातो गोली, पियर मानिस ढले,
आखिर् बनेन शहिद तिमीले, नाँसेर के भो जीवन ।

पिउदिन भन्दा भन्दै, पिउन आज वाध्य भए
नजिउने रहर थियो, जिउन झनै वाध्य भए

मन्दिरमा जान्छौ देवको पूजा गर्छौ
निर्जीव छ ढुङ्गा कसको झोली भर्छौ

सजिव मानव निर्जीवसँग माग्छ
नपाएर सुख अर्को देवमा सर्छौ

नयाँ नयाँ सरकारले, युवा बेच्छन् यहाँ
दुखी हैन सान्दारले, युवा बेच्छन् यहाँ

सपना साटिन्छ खाडीका बलुवासँ’
सपनाका जान्कारले, युवा बेच्छन् यहाँ

सोझासिधा निमुखाको आश टुट्नु हुन्न
थिचिएर निसासिंदै सास टुट्नु हुन्न

संसारमा प्यारो हुन्छ आफ्नो घर वार
अनाथ र अशक्तको बास टुट्नु हुन्न

जिन्दगीको हरेक यात्रा तिमीसँगै गर्न पाएँ
तिम्रै निम्ति फुलें अनि तिम्रै निम्ति झर्न पाएँ

तिमी थियौ शून्यतामा पूर्णताको खोजी गर्दै
आफूलाई रित्याएर माया मेरो भर्न पाएँ

आजै केही गरौ भोलि देखेको छ कस्ले
पहाड भै आधी हुरी छेकेको छ कस्ले

जाति भाषा एकल शासन चलाउदै आए
जात जातिको संविधान लेखेको छ कस्ले

रोज्छन सबै चुम्नलाई राम्रा राम्रा फूलहरू
हेर आज काँडाहरू टेकेको छ कस्ले

नमिठो त्यो जिन्दगीको कथा सुन्दैछु
कथाभित्रको रुवाउने व्यथा सुन्दैछु

सिंगमर्मरको महल देख्थें उस्को जिन्दगी
बनिबुतो गरेर साँच्या ज्याथा सुन्दैछु

(१)
मागे मुटु दिन्छु भन्ने बाहानामा आयौं ।
मनको प्यास मेटाउने चाहानामा आयौं ।
एक्लो बनाई छाडी जानु थ्यो त मलाई
रुदै किन फेरी कागजका पानामा आयौं ।

लक्ष्मीपूजा गरिरा’छु दियो बिनाको
डन्डी बियो खेलिरा’छु बियो बिनाको

मन फाटेर धुजा धुजा चाल्नै सारी छ्
टाल्दै छु म तुन्दै छु म सियो बिनाको

यो खाब्सा कस्तो ? सिंगै कुखुरो लुछेर खानु पर्ने
भात चै टमटरको झोलसँग मुछेर खानु पर्ने

आन्द्रा सुकेर के भो फोक्सो फुल्न छाड्नु हुन्न
जड्या भनुन ,बाल.. बेलुकी झुल्न छाड्नु हुन्न

आखिर के भो त ट्यापे, जगल्टे मुन्द्रे नै भए पनि
दिनमा दुइ चार जना घर मा हुल्न छाड्नु हुन्न

एक निमेष मै आस्थाहरू ढल्दा थाहा पाएँ
अत्यासमा भित्री मुटु जल्दा थाहा पाएँ

बालापन र बिगत मात्र पर्याप्त हुन्न रैछ
धर्मराउदो गन्तब्यले छल्दा थाहा पाएँ

समाधी पाए मैले साटो जिन्दगीको
मृत्यु रहेछ आखिर बाटो जिन्दगीको

उजाड यो जिन्दगीलाई छैन कसैको साथ्
जलिरहेछु म रापमा तातो जिन्दगीको

सुन्य सुन्यताले छाउँदौछ मन किन
जिउदो लाशझैं वेहोशीछ तन किन

सधैं हरियाली लागिरहने डाँडापाखा
आजा उदाश उदाश लाग्छ वन किन

गरिबको अस्थित्व नहुनेभो याहाँ
सबैलाई प्यारो लाग्छ धन किन

भाईचारा स्नेह सद्भाव केहिछैन
मानिस स्वार्थीस्वार्थी हुँदैछ झन किन

छोडेर आफ्नो कला संकृतीलाई हामी
नक्ल पार्दौ देखाउँछौ विदेशी पन किन

सनम गोले
दामन मकावनपुर हालम लेशिया

फुलेर फेरि आफै झर्दो रहेछ जीवन
जिउदा जिउदा थाकेर मर्दो रहेछ जीवन

आफ्ना ले क्रमै सँग धोका दिदै गएपछि
मर्नु, बाच्नुको अन्योल मा पर्दो रहेछ जीवन

साथीभाई सबै गए लाहुरको धन टिप्न
डुल्छु सधैं भिरपाखा आफ्नै रनवन टिप्न

चाँदी फूल्ने मेरो हिमाल अन्न फल्ने तराई छ
स्वदेशमै केही गर्छु आफन्तको मन टिप्न

महंगीले छोयो आकाश परिश्रमको मोल छैन
फूल राम्रो काँडा विचको गाह्रो हुन्छ झन टिप्न

आफ्नै मातृभूमी माथी बगाउँछु भेल पसीना
गर्छु सधै दुःख जिलो यही नेपाली पन टिप्न ।

भो अब थोरै तिमी थोरै म, झुक्ने आखिर बराबरी
सबको मन उस्तै हो नि, दुख्ने आखिर बराबरी

छैनन् बाकी केही, यादहरू नै हुन विश्वास मेरो
दुईटा मुटु एउटै श्वास, फुक्ने आखिर बराबरी

यही माया, यही चाह बोकी सधैँ अघि बड्ने
शीतलताको अङ्गालोमा, लुक्ने आखिर बराबरी

एकताको लहरा मै, फलेका छौ तार्लाङ्तुर्लुङ ।
जातिजाति द्धन्द भइ, खस्नु हुन्न खार्लाम्खुर्लुम।

कोही बाहुन कोही लिम्बू, राई भित्र थुलुङ कुलुङ
जता हामी जे भए नि, नेपाली कै भार्लाङ्भुर्लुङ ।

समुन्नत राष्ट्र सँगै, आफ्नै देश सम्झ्यो उसले,
दौरा सुरुवाल, गुन्यु चोली, भेष सम्झ्यो उसले ।