विविध-विधा

हात सुस्तरी धरेपछि हराएछु
प्यारका कुरा गरेपछि हराएछु

त्यसै कहाँ चुमिन्छ ती ओठ
सुस्त पाऊ झरेपछि हराएछु

आँसु पोखेर मोती उमार्ने रहर कहाँ छ ?
भन्देऊ त स्वार्थी नभेटिने शहर कहाँ छ ?

भाग्छन् मान्छेहरू जून टिपुँला जस्तै गरी
मान्छेले चाहे जस्तै हुने तर प्रहर कहाँ छ ?

मन फाटेपछि मुटु फाटेपछि
दैवको के लाग्छ माया साँटेपछि

मरेतुल्य भई बाँच्नु पर्दो रैछ
स्वार्थी बैगुनीले डाँडा काटेपछि

१)
पानी के गर्दो हो बरै कुलो हराएको बेला
भोक अल्मलियो मेरो चुलो हराएको बेला
अरु सहजै सम्हालिन्थे तर कठै पीरको कुरो
बेहुली के गर्छिन् होला बेहुलो हराएको बेला ?

किन होला आज तिम्लाई छुन मन लाग्यो
जिन्दगीभर तिम्रै मात्र हुन मन लाग्यो
च्याप्प समाई अंगालोमा बाधी बेस्सरी
ढुकढुकी त्यो तिम्रो दिलाको सुन्न मन लाग्यो

तिम्रो लागि बरको माला उन्न मन लाग्यो
माकुरा झै मायाजाल बुन्न मन लाग्यो
भँमराले फूललाई चुमे जस्तो गरी
तिम्रा प्यारा बदनमा चुम्न मन लाग्यो

हात मुख जोर्नु छ हाय ! ढल सोहोर्न खाली छैन ?
कर्म चाहने यो आशेलाई आधारको पाली छैन

गर्छु कर्म प्रभु मोल्छु गोडैभन्दा पनि तड्पिएर
भयो यो जीवन बेवारिसे दैव मेरो माली छैन

हरेक रात मेराे हात समातेर तिम्ले चियाबारी घुमेकाे सम्झिए

अनि, सम्झिए हरेक बात बातमा मेराे नामकाे पछाडी तिम्ले राज्जा लगाएकाे

तर अाजकाल तिम्रा यादहरू र रक्सीको मातमा वित्दैछन मेरा रातहरू

अझै पनि एक्लै लाकुरी चाैतारीमा उभिएर बर्षातमा रूझदैछु तिम्राे पर्खाईमा

१
कल्पेर
बसें माया सम्झेर
आउन
प्रेमगीत गाउन

२
सुनेर
मेरो कुरा गुनेर
आइछे
मायाप्रीति लाइछे

नजानी नजानी भयो भूल अाझ
त्यसैको दुलामा छिरेको छु आज ।।

म आफू भने लौ बडो ढुक्कमा छु
तिमीलाई ज्यादै पिरेको छु आज ।।

साँचो छ तिम्रो भक्ति, सारा भक्त भन्छन्
रुदै आउँछन यहाँ, हाँसी-हाँसी जान्छन्

तिमी भक्तलाई सधैं संकटबाट बचाउँछौ
साचो छ तिम्रो शक्ति, सारा भक्त भन्छन्

मेरा नयन वर्षे भेल, पानी झरेर अचेल
उसकै यादको झरी लाग्ने बानी परेर अचेल

थाहा पाएँ उस्ले पाइला मोडिसकेछ अन्तै
जान्छ अरे प्यास मेट्न काली तरेर अचेल

के नै हतार थियो

के नै हतार थियो मित्र उनीलाई बोलाउन
सोल्टी होटेल पुगी पुगी भोजजल पिलाउन
शुष्मा–ओली मुस्कान बोली साटासाटी गर्दा
भारत भने आतुर थियो भन्सार कर बढाउन ।

तिर्खा मेट्ने सानो एउटा धारा थियो
उसैमा मेरो मुटुको प्यारो तारा थियो
हाम्रो माया बेग्लै हुन्थ्यो सबै रमाउथें
माया प्रेमको साक्षी संसार सारा थियो

आत्माको मिलन भए त्यै सम्बन्धमा घरबार हुन्छ
पिरतीको सौगात बर्से झुपडी पनि दरबार हुन्छ

तिम्रो नै भरोसामा नाता समाज छोडी आएँ
लैजाऊ मलाई धेरै टाढा जहाँ मायाको संसार हुन्छ

बेचेर जिन्दगी, सपना किन्न मन लागेको छ ।
छाडेर पाइताला, बाटो हिड्न मन लागेको छ ।
खै के रहेछ जिन्दगी आखिर बुझ्न सकिनँ मैले
बिर्सेर दुनियाँलाई, आफु चिन्न मन लागेको छ ।

जब हरायौ हावासँग अनि सोध्छु घामसँग बताससँग
जुन दिन देखे तारासँग अनि सोध्ने गर्छु आकाससँग

भन्यौ खोजी हेर म तिम्रै वरिपरि आसपासमा छु
तर रहेछौ तिमी मेरो धड्कनसँग साससँग

धरती आकाश जस्तै मेरो प्यार छ
चोखो मायाको अनौठो संसार छ

सपनीमा आएर सधैं नै सताउँछौ
बिपनी भेटैछैन समाजको बार छ

चिसो बढदै गए जाडो हून्छ
र त सिरक रक्शि प्यारो हुन्छ
सम्झना रहला कतै मन भित्र
सम्झीएर बिर्सन पक्कै गार्हो हुन्छ

मुक्तक
विद्वान, धनी जे भएपनि मान्छे सानो बन्नुपर्छ
खाली भकारी हुनुभन्दा भरीलो मानो बन्नुपर्छ
खुकुरी त चोट मात्रै दिने न हो,
चोट चाख्न खुकुरी होइन अचानो बन्नुपर्छ ।

# जानकी ३ (बाँके)

दुख्दछ प्रवसन, जलन छ भरिलो
आँसु छ भलभल, नयन छ रसिलो

स्वार्थ र मतलब प्रचुर छ जनमा
देख्दिन रतिपनि विमल र सुकिलो