Skip to content

विविध-विधा

गजल लेख्दा बहर

गजल लेख्दा बहर सधै पूरा हुन्छै भन्ने छैन
मन्मा लाग्या रहर सधै पूरा हुन्छै भन्ने छैन

भरिएका बस्तीभित्र रित्तो रित्तो मन हुन्छ
खाली हुन्छ शहर सधै पूरा हुन्छै भन्ने छैन

गजल (पोख्यौ आँशु बिदाइमा)

पोख्यौ आँशु बिदाइमा सगुन थिए मेरा
छरिएछन् कठैबरी ! बिस्कुन थिए मेरा

के भयो खै बोल्दिनौ रे बिछोड भएदेखि
संगीतका सातै सुर त्यै धुन थिए मेरा

हाँगो हेर

नाता कस्तो हुन्छ फूल र हाँगो हेर
खस्दा पनि खुसी पानी र छाँगो हेर
किन भन्छौ मेरो मात्रै हो आकास
माथि माथि चंगा र तल धागो हेर ।

हौसला

मुक्तक:

दिउँसो नदेखिने तारापनि चम्कन्छन् राती राती हेर
छर्दछ ज्योति आफैं सकिँदै जल्दै गरेको बाती हेर
सानै चोटले ढल्नेहरु हो हौसला के हो बुझ्नलाई
सयौं पाइलाले कुल्चिंदा पनि हाँस्ने बगरको छाती हेर

हुँदैन

घाम बेलुकी कमजोर भएपनि अँधेरो छरेको हुदैन
ज्योति छर्ने जुनतारा रातमा, भुइँमा झरेको हुदैन
सीता हरणमा परिन् भन्दै उत्साह नगुमाउ बहिनी
रावणकै राज्यमा पनि , “बिभीषण” मरेको हुँदैन |

(अनुराधा कोइराला प्रति समर्पित)

हुँदो रैछ

आफ्नो अतीत भुल्न गारो हुँदो रैछ
सानो गल्तीले आँखामा धारो हुँदो रैछ
शकुनी र मन्थराको बोली बिकेपछि
मर्यादापुरुष राम नै तारो हुँदो रैछ ।

प्रजातन्त्र

१.
काले काले मिलेर खाएको भाले जस्तो भयो प्रजातन्त्र!
जो चोर छ उसैलाई राखेको पाले जस्तो भयो प्रजातन्त्र!
प्रजातन्त्र पछि न शान्ति नै भयो न त विकास नै भयो
खरानीको दुःखले घर नै बाले जस्तो भयो प्रजातन्त्र!
२.
पाकेको बालीमा असिना झरे पछि के लाग्छ ?
जो नेता उसैले भ्रष्टाचार गरे पछि के लाग्छ ?
प्राकृतिक सुन्दरताले मात्र देश देश हुँदो रहेनछ
बाँदरको हातमा नरिवल परे पछि के लाग्छ ?

नजरको के कुरा ?

मुक्तक:

तीरझैँ बर्सिने ती नजरको के कुरा ?
इन्द्रेणीझैँ खुल्ने ती अधरको के कुरा ?
नजर र अधरको असर नै काफी छ
मलाई बेहोस पार्न जहरको के कुरा ?

परेली

मुक्तक:
उठे प्रात: परेली झुके रात लाग्छ भन्थ्यौ तिमी
पिउनै पर्दैन नजरको मात लाग्छ भन्थ्यौ तिमी
डुबुल्की मार्छ ज-जसले सागरको गहिराइमा
अनमोल मोती उसैको हात लाग्छ भन्थ्यौ तिमी

श्रमको मुल्य

मुक्तक:

परदेशीलाई सोध श्रमको मुल्य कस्तो हुन्छ
हिजोको रास्ट्रिय दैनिक भन्दा सस्तो हुन्छ
सपना फुलाउन जतिनै सिंचे पनि पसिनाले
तातो मरुभूमीमा पिच्च थुके जस्तो हुन्छ |

चार मुक्तक (संस्कृतिको नाममा बिकृति)

१)
संस्कृतिको नाममा बिकृतिको क्रम अब छुट्नु पर्छ
समाजको विकासको लागि श्रम अब जुट्नु पर्छ
तिम्रो श्रम शीप र जाँगर नै तिम्रो भगवान हो
पुरातन भगवानको भरोसा गर्ने भ्रम अब टुट्नु पर्छ ।

हरघडी समिपमा झुलाउन

हरघडी समिपमा झुलाउन,कामको कुरा गर्ने
अतिगोप्य ढंगले बोलाउदै, दामको कुरा गर्ने

अनकण्टार डर लाग्दो, ठाउँमा लुकाई राखी
जुनसँग पौठेजोरी खेल्दै, घामको कुरा गर्ने

नयाँ नेपालमा

  • by

नयाँ नयाँ खेल्दैछन खेल नयाँ नेपालमा
उही उस्तै छ हेर जाल झेल नयाँ नेपालमा

कोही तराई मेरो भन्छन हिमाल, कोही पहाड मेरो
नहुने पो हो कि सबको मेल नयाँ नेपालमा

बिदेसिनु पर्या छ घरको खाँचो टार्न भनी

बिदेशिनु पर्या छ घरको खाँचो टार्न भनी
आफू दुख गरेरै अरु खुसी पार्न भनी

जिउ भरि पसिना पिठ्यु भरि निलडाम
लागेको छु पेलिँदै केही खालो सार्न भनी

धनको गरिब भए पनि

धनको गरिब भए पनि, साथ दिउँला जुनीभर
दुई मुटुको धड्कन् बन्दै, हात दिउँला जुनीभर

आलिसान महल छैन, झुपडीको बास मेरो
दिगो प्रीति सजाएर, आँत दिउँला जुनीभर