विविध-विधा

कठैबरा गरिबको तन जलाउने दशैँ
बल्झिएर पीडाहरू मन जलाउने दशैँ

हात मुख जोड्नलाई चारोपानी छैन यहाँ
गरिबको चुसिएको धन जलाउने दशैँ

नयाँ नाना खोइ त भन्दै रुन्छन् छोराछोरी
मुटु भित्र आगो दन्-दन् जलाउने दशैँ

खल्लो हुनेभो मेरो यो सालको दशैं
घर जान नपाईनेभो यो सालको दशैं ।

यो छाती तिम्रै हो सुस्ताउ प्रिय
उदाई यसैमा अस्ताउ प्रिय ।

बाँधेर मायामा अरुले लगे
तिम्रो हुँ तानेर खुस्काउ प्रिय ।

सवाल – सरस्वती न्यौपाने

सानै छु नि बाबा अहिले बेको उमेर भाको छैन
बिश्वास गर्नुस छोरीमाथि ईज्जत फाली गाको छैन ।

जुन संकारमा हुर्काउनु भो त्यही संकारमा रमाउदै छु
सरलतालाई त्यागी आज डिस्कोतिर धाको छैन ।

जवाफ – रामकृष्ण पौडेल अनयास

दुनियाको छोरीले नाक कट्दै गाको देख्दा छोरी
आत्तिन्छ मन तिम्रो उमेर सोर्ह्र सालमा टेक्दा छोरी ।

रीतिरिवाज परम्परा तोड्दै मोड्दै जादा अचेल
साथि संगत जान सक्छ आफ्नै मनलाई छेक्दा छोरी ।

मुक्तिका लागि कागजमा केरेर हुन्न ।
देश डुब्ब्दैछ साँच्चै अब हेरेर हुन्न ।

विस्तारै देश खोक्रो पार्ने धमिरालाई
आगो लाई डढाऔं बरु घेरेर हुन्न ।

कष्टकर लामो युद्ध लड्न सम्म लडे
मद तिन्मा अति मस्त बढ्न सम्म बडे

रगतको खोला बग्यो घर भयो नाङ्गो
आतङ्कको धुरी माथी चढ्न सम्म चढे्

आज तिनको गर्जन सिंह सरि भयो
पीडितका दर्द तन डढ्न सम्म डढे

कहिलेसम्म चल्ने हो राजनीतिको खेल यहाँ
बग्ने हो कि कतै फेरि रगतको भेल यहाँ

चरितार्थ हुदैछ चोरलाई चौतारो साधुलाई सुली
दोषीहरू फुली थप्छन् निर्दोष जान्छन् जेल यहाँ

पद अनि पैसा बन्यो राजनीतिको पर्यायबाची
कुर्सी कै झगडाले नहुने भो मेल यहाँ

सोझाको खुन
पिई खुसी मनायौ
इज्जतवान
समाज सेवी तिमी
महान कहलायौ ।

बिगतभन्दा हाँसेकी छु अचेल
वर्तमानसँग साईनो गाँसेकी छु अचेल
अलच्छिनी भन्छन तर बाध्यताले
पोथी भए पनि बासेकी छु अचेल ।

कहिले आँसु पिएर जिएँ
कहिले व्यथा लिएर जिएँ
झिनो आशा पालेर भएपनि
धातु झै खिएर जिएँ ।

हामी दुईको बाँच्ने आफ्नै पारा थियो
माया प्रेमको साक्षी संसार सारा थियो

घर मेरो आकाशमा त्यहीँ बस्थेँ म त
त्यहीँ मेरो आफ्नै प्यारो तारा थियो

आइ. टी. पढेर पनि, अष्पष्ट छ जीन्दगी
जागिर गरेर पनि, दु:खकष्ट छ जीन्दगी ।
कोही बुझेर त कोही, बुझ्नै नसकेर
लाग्नेहरुको यहाँ, छरपष्ट छ जीन्दगी ।।

सवाल – मिथिला प्याकुरेल “मिथ्या”

कहाँ खोज्छौ मलाई तिम्रै आसपासमै छु म
छोएर हेर तिम्रै वरपर बग्दो बतासमा छु म

जवाफ – रामकृष्ण पौडेल “अनयास”

मेरो आँसुलाई सोधी हेर कहाँ खोजिन र मैले
मनलाई तनलाई बतासलाई कहाँ सोधिन र मैले

१)
पूर्ण आकर पाउनु अघि गर्भ भित्रै मर्छे छोरी
विना दोषै समाजको तिरस्कारले झर्छे छोरी
अँठ्याई घाँटी पुरुषत्व लिन्छ मुठ्ठी स्वास अनि
मृत्युपछि पनि बद्नामीको तक्मा भिर्छे छोरी

कस्ले मलाई हात दिन्छ ।
कस्ले मलाई साथ दिन्छ ।

आफ्नो भन्नेहरूले नै
पछाडिबाट लात दिन्छ ।

केही गर्न खोजे भने
टक्कर दिई माथ दिन्छ ।

आमा तिम्रो काखमा मर्ने, आस मात्रै हो ।
आउँन् होला जिउँदो फर्की, लास मात्रै हो ।

यी आँखामा देख्छु सधैं मातृभूमि नेपाल,
मन उडी उतै विदेशको, बास मात्रै हो ।

भित्र भित्रै आफै बल्छन तिम्रो प्रगति देखेर
कोही कोही यहाँ जल्छन तिम्रो प्रगति देखेर

छेपारोको भोलिवादले संक्रमित छन मान्छेहरू
रातसंगै फेरि ढल्छन तिम्रो प्रगति देखेर

छोडी जाँदा जिन्दगीको रोडमा खोजेँ
अनगिन्ती गल्छेडा र मोडमा खोजेँ