kbs
पवित्रा
तिनको नाउँ थियो – पवित्रा । आँखा तानिएका, घाँटी गाँडले विकृत भएको, देब्रे गोडा दाहिनेभन्दा सानो भएकोले हिँड्दा खोच्याएर हिँड्नुपर्ने, ईश्वरको यो राम्रो सृष्टिमा पवित्रा यस्ती एउटी प्राणी थिइन् । तिनलाई बाहुनी भनीकन भात पकाउने ठाउँमा पस्न दिनु हिन्दू धर्मको खिसी गर्नु जस्तो थियो, तर तिनी केशवदेवको भान्छे बाहुनी थिइन् । र पालैसँग तिनकी सुसारे, भाँडा माझ्ने, कूचो लाउने नोकर्नी र भान्छे बाहुनी हुन्थिन् । केशवदेवले तिनलाई बुँइगलमा एउटा कोठा दिएका थिए । एक-दुई चोटि त्यो कोठामा चियाउने मौका पर्दा एउटा गुन्द्री, त्यसमा बिछ्याउने र ओढ्ने दुवै काम चल्ने एउटा ठूलो पाखी र ननिसास्सिऊन् भन्ने उद्देश्यले भित्तामा प्वाल पारी बनाएको हावा जाने दुलोमा एउटा केशवदेवको थोत्रो काँगियो र एउटा मालीमा तेल भएको तिनले देखेका हुन् ।
तिनी एक्लै थिए र कसरी पवित्रा तिनको गृहस्थीको अङ्ग हुन आइन् – उनीले आफैं बिर्सिसके; तर अब तिनको सट्टा अर्की सुग्घर बाहुनी राखूँ भन्ने विचार हुँदा पवित्रामाथि करुणा लाग्थ्यो र केशवदेव तिनलाई निकाल्न सक्तैनथे ।
उनी उता म यता टोलाउँछुलुङ्मारी मिथकभित्र डुबुल्की मार्दा
यति खेर मेरो हातमा नयाँ स्वादको, नयाँ ढंगको अनि नयाँ हातको, हृदयबाट नै अर्पित ‘प्रेमिल शब्द थुँगाहरू’ “लुङ्मारी मिथक” कवितासंग्रह छ । म स्वाद मानी मानी बिदेशी भूमिमा यो पट्यारलाग्दो समयमा यही संग्रहको रसास्वादन गरिरहेकी छु । मुहार पुस्तिकाको माध्यमबाट परिचित बहिनी मनुको आगमन साहित्य क्षेत्रमा एउटा सशक्त कविको रूपमा मानेकी छु मैले । पहिला पहिला साधारण गीतहरू मात्र लेख्ने उनका औँलाहरू अहिले आएर यति सशक्त कविता लेख्नमा पनि पोख्त भएको देख्दा लाग्छ, नारी हस्ताक्षरहरूमा साहित्यले अर्को पृथक र ओजिलो हस्ताक्षर प्राप्त गर्न सफल भएको छ ।
“लुङ्मारी मिथक” मा कवि मनुले आफ्नै लोहोरुङ भाषालाई उभ्याएर शीर्षक राखेकी छिन् । उन्को अर्थमा लुङमारीको आशय “हृदयबाट अर्पित प्रेम” अर्थात छुट्टै प्रकारको प्रेम जो अन्य प्रेमभन्दा पृथक प्रेम आफ्नो देशको साहित्यलाई माया गरेर अर्पण गर्न चाहेकी छिन् र यो छुट्टै पनि लाग्दछ । लगभग ३०/३२ वटा मात्र संग्रहित कविताहरू भए पनि गन्तीको हिसाबले न्युन लाग्दछ तर सन्देश र अर्थको हिसाबले यी कविताहरू सयौं लादछन् ।
पेबा-च्योम्बा आरे एदा, म्हुन्-दिन कोर्सी प्राबा
१)बिरामी देशराष्ट्रव्यापी प्रतियोगितामा मुक्तक पठाउने म्याद थपियो
काठमाडौं– अन्तरङ्ग राष्ट्रिय साप्ताहिकले आफ्नो २०औं वार्षिकोत्सवको अवसरमा भदौको पहिलो साता(२ गते) पुरस्कार वितरण गर्ने गरी आयोजना गरिएको राष्ट्रव्यापी मुक्तक(दोस्रो) प्रतियोगिताका लागि मुक्तक पठाउने म्याद साउन १० गतेसम्म थप गरिएको असार २२ गते बताइएको छ ।
यस अघि सो म्याद असार मसान्तसम्मका लागि तोकिएको थियो । वर्षाको मौसम र सकेसम्म दुर्गम जिल्लाहरूबाट पनि प्रतियोगितामा व्यापक सहभागिता होस् भन्ने उद्देश्य राखिएको हुँदा दुर्गमस्थानमा इमेलको सुविधा नहुने र हुलाकमा नै निर्भर गर्नु पर्ने भएको कारणले गर्दा त्यो वस्तुगत स्थितिलाई ध्यानमा राख्दै म्याद थप गरिएको आयोजक समितिका संयोजक एवं अन्तरङ्गका सम्पादक/प्रकाशक नवराज पहाडीले बताउनु भएको छ । उहाँका अनुसार प्रतियोगिताका लागि प्राप्त भइसकेका र बाटोमा आउँदै गरेका मुक्तकहरूका स्रष्टाहरूले पुनः पठाउनु पर्ने छैन ।
प्रकृति र मान्छे (ब्यङ्ग्यबन्ध)
नदी
दिन रात सधैं निरन्तर बगिरहन्छ । न कुनै थकावट छ, न कुनै रोकावट छ । सुगन्द फाले पनि दुर्गन्द हाले पनि बिपक्ष दलको जस्तो न कुनै आपत्ति छ । न कुनै असन्तुष्ट सभासद्को जस्तो नियापत्ति छ । जे फाले पनि यसले सहर्ष सुकारेर लैजान्छ । यसमा पनि सजीवको जस्तो गती र शक्ति छ । तर मान्छेप्रति कुनै गुनासो छैन ।
बृक्ष
यो पनि बकुल्ला भक्तमा एक खुट्टाले उभिरहन्छ । बकुल्ला केही पाउनलाई भक्ति गर्छ । तर बृक्षले केही लिनलाईभन्दा पनि, दिनलाई उभिराखेको हुन्छ । यस्ले चराचुरुङ्गी, किट्पतङ, जीवजन्तु देखी मान्छे समेत, सबैलाई गासबास, छहारी, काठपात दिन खुल्ला रुपमा निम्तो गरिराखेको हुन्छ । जसले जति भोगे पनि, जस्ले जे जति लगे पनि यस्को कतै उजुरी हुँदैन ।