kbs

सडकको पेटीमा बसेर
बर्सेदेखि खोजी गरिरहेछ स्वतन्त्र पहिचान
मानव अस्तित्वको
खोजी गरिरहेछ प्रयोशालाभरि
सतल भूगोल अनि
सांस्कृतिक अस्तित्व त्यो जिउदो ऐतिहासको श्रीजंझा, इमंसिंग

जन्मैदेखि विवश गराउने, मान्छे भित्र-भित्रै हराउने
कसैको नजरमा राम्रो देखाउने त कसैलाई शान्त गराउने
जिन्दगीको भर्याङ्गसँग डराउने सुन्नलाई बेइज्जत
कस्तो रहेछ संसारमा लपेटिएको ईज्जत

एक्लै पारी छोडी गयौ
बाँचा पनि तोडी गयौ

आफ्नै भनी सम्झी रहेँ
अन्तै नाता जोडी गयौ

सामाखुसी साहित्य समाज र रेडियो अडियो एफ.एम. १०६.३ द्वारा आयोजित विविध द्वैमासिक साहित्यिक कार्यक्रमको छपन्नौ शृंखला सामाखुसी स्थित नवोदित कलेजमा २०६८ साल श्रावण महिना १४ गते शनिवार सम्पन्न भयो ।

उक्त कार्यक्रममा शान्ति र संविधान विषयमा रामबहादुर पहाडी, दिनेशविक्रम थापा, अर्जुन पौडेल, अरुणबाबु खत्री “नदी”, कौशला लामिछाने, कृष्णप्रसाद बस्याल, डा.बमबहादुर थापा जिताली, गोविन्दप्रसाद घिमिरे बेदमणि, भीमराज ढकाल, श्रीहरि फुयाल भाग्यशाली अधिकारी, दिनेशविक्रम थापा, राजनविक्रम थापा, डा. निरज भट्टराई, कमलराज के.सी., भगवती पौडेल, यमुना नेउपाने, कृष्णदेव रिमाल, पुण्यप्रसाद घिमिरे, बैरागी जेठा, शशी थापा पण्डित लगायत विभिन्न ५१ जना कवि एवं कवयत्रीहरूले आ-आफ्ना रचना पढेर सुनाएका थिए ।

हरपल यी आँखाहरू कसैलाई खोज्दैछ
लाखौंबीच आज यो मन उसैलाई रोज्दैछ

जून जस्तै मुहारमा ती चम्किला छन आँखा
एक मुस्कान छरिदिदाँ, गाउँछु मिठो भाका
अनायसै यो के भो? कोही मनसँग सोध्दैछ
लाखौंबीच आज यो मन उसैलाई रोज्दैछ

जया जी !

तपाईँको ‘बेकरस्ट्रिटका दुई आँखा’ सँग एक दफा आँखा जुझ्दाको असरहरू (पाठकप्रतिकृया) कहने जाँगर चलाएको छु । तपाईँको निम्तो हुँदा-हुँदै उक्त कृतिको विमोचनमा उपस्थित हुन मैले नीच मारिसकेको थिएँ । किनकि म कथा बनाउँदिनँ (यद्यपि कथा पिउन मैले रुचाए पनि समय अभाव छ) र लन्डन बस्ने लाहुरेनीले फुर्सद र रहरमा बनाएको कथासङ्ग्रहको विमोचनमा वक्ताहरूले खास कुरा के बोल्लान् भन्ने मेरो पूर्वाग्रह वा उपेक्षा थियो । तर तपाईँसँग हेमखेम बढे मेरो भावी लन्डनयात्रामा तपाईँबाट साहित्यिक मदत पाइने आस, छिमेकी जिल्ला सङ्खुवासभा (भोजपुरपारि) को पुरानो वासी र पछि ससुरालीजिल्ला (झापा) वासी तथा स्वजाति महिला सर्जकको नाताले त्यस कार्यक्रममा जाने मन बनाएँ । जसले गर्दा तपाईँको रमाइलो कथाहरू पिउने अवसरदेखि मैले वञ्चित हुनु परेन ।

हरि मानन्धर “विवश”
२०११ जुलाई ३०, इजरायल ।

आज नेपालमा बसेको “साहित्य संजाल नेपाल”को प्रथम साधारण सभाको अवसर पारेर विदेशी भूमि इजरायलमा साहित्यिक फाँटमा कलम चलाउँदै आउनुहुने र साहित्यलाई माया गर्ने केही साहित्यिक मनहरू लेवेन्स्की पार्कमा साधारण भेला बसेर हरि मानन्धरको संयोजकत्वमा साहित्य संजाल सम्पर्क समिति इजरायल गठन गरेको छ ।

सबैतिर लुटिएपछि, आँखाबाट पोखिएँ म
दुई कदम सँगै हिँडेथे, बेसरी ठोकिएँ म

जिन्दगी तिमी साथ हिँडोस यही चाह थियो
तिमी बेग मारी कता पुग्यौ, बिचमै रोकिएँ म

कहिले रत्न भए कहिले पथ्थर यस्तै भो
अनुरागमा दाग लाग्यो कौडिमा तोकिएँ म

आगो पिएर बाँच्ने विवश मेरो कथा छ
जलेछु भित्र भित्रै छातिभरि ज्वला छ

बिरहले रोएको रातमा तिर्सनाले छोएको छातीमा
सधै नजलाऊ मलाई मुटु दुखेको बेलामा

सुब्बा कटकबहादुरले १४ वर्षकीलाई बिहा गरेर घर लिएर आए ।

भन्नुपर्ने कुरा यति हो, र कटकबहादुरलाई नचिनेका मानिस योभन्दा धेरै कुरा सुन्न पनि चाहँदैनन् । तर मलाई १४ वर्षकी भन्नासाथ केटीको विषयमा जान्ने रहर लाग्छ । सुब्बा कटकबहादुर निश्चय नै छिपिएका होला्; मैले सानो उमेरको सुब्बा देखेको छैन । भरसक यो उनको अर्को बिहा हो; पहिलेकी दुलहीबाट दुई वटा छोरा होलान्, र उसको मृत्यु भएपछि यी १४ वर्षकीलाई बिहा गरेको होला । कटकबहादुरलाई त के छ, विवाहको क्षेत्रमा खग्गू र निपुण भेसकेका मानिसलाई दिनभरि अड्डामा बसी कलम धस्दा र अड्डाका साथीभाइसँग खेल ठट्टा गर्दा सायदनै १४ वर्षकी हरिमतिको ध्यान आउँदो हो । तर हरिमतिको कुरा नै भिन्नै होला ।

नाशवान चोला हाम्रो, अभिनाशी साथमा आत्मा
मार्ने या त बचाउने, मानिसकै हातमा आत्मा ।

असल खराब छुट्याएर गर्नु पर्छ कर्महरू
दिन बनाइराख्यौ भने, बरालिदै रातमा आत्मा ।

थाहा छैन मैले समाजको नजरमा सही गरें वा गलत । तर आफ्नै नजरमा भने शतप्रतिशत सही छु । यसलाई पचाउने हिम्मत सायदै कसै कसैमा होला नत्र अलच्छिना, बेश्या, दुष्ट लगायत यावत सम्बोधनले मलाई रोप्ने शब्दहरूको भण्डार नै छन् यहाँ । तै पनि मनले भन्छ जे गरें ठिकै गरें ।

भनिन्छ नि दिल र दिमागको द्द्वन्दमा सैदब दिलको आवाज सुन्नुपर्छ । त्यसैले मैले पनि मेरो मनको आवाजलाई बुलन्द पारें अन्तत्वगत्वा मेरो मनको विजय भएको छ । अनि रुढिवादी संस्कार बिरुद्धको क्रान्तिले विजय प्राप्त गरेको छ । मेरो मनको विजय भएकोछ मेरो विजय भएको छ अनि जीवन संघर्षको दौरानमा मैले फड्को मारेको छु – यो चाहे अरुले मानोस वा नमानोस । हिड्ने गोरेटोहरूको तीखा काडाँहरू छिमल्दै यहाँसम्म सुरक्षित आईपुगेको छु । यसैमा म खुसी छु । अनन्त खुसीलाई समेटन सकेको छु ।

हिमाल होचिन मान्दै मान्दैन
तराई भन्छ –
“ऊ मात्रै चुलिने ?”

सोझो,इमान्दार, गाईको छोरो हो ऊ
पहाडकी हौ !, तराईको छोरो हो ऊ
आफ्नै पसिनाले, जिउँछ शानसँग
हो, स्वाभिलम्बी, दमाईको छोरो हो ऊ

सूर्य चेम्जोङ