kbs
गल्ती भन या भूल गरें
ल्याउदा जनताको बजेटविज्ञान र आध्यात्मको फ्यूजनद्वारा हुने प्राकृतिक वर्षा
हामी कृषि प्रधान देशका वासिन्दा हौँ । अधिकांश नेपालीहरू कृषि पेशामै आवद्ध छौँ । यही पेशा नै हाम्रो जीवन हो । जलस्रोतका धनी भएर पनि उपयोग गर्न नसकेर दरिद्र भएका छौँ । आकाशे वर्षाको भरमा खेतिपाती गर्नु पर्ने वाध्यता छ । यसै वर्ष पनि तराईका अधिकांश जिल्लाहरू सुख्खाग्रस्त रहे । धानबाली लगाउन सकिएन र खेत बाझै रह्यो । त्यसैले सुख्खाग्रस्त क्षेत्र घोषणा गर्नुपर्ने चौतर्फी दवाव सरकारले बेहोर्नु पर्यो ।
यसै सन्दर्भमा एउटा काल्पनिकजस्तो लाग्ने कुरा नै सोचौँ—आफूले चाहेको ठाउँ र स्थानमा प्राकृतिक वर्षा गराउन सके कस्तो हुन्थ्योहोला ? यदाकदा हुने गाउँघर, शहरबजार नै डुवान हुने गरी पर्ने वर्षालाई रोक्न सके कस्तो हुन्थ्योहोला ? यी केवल कल्पना हुन्, वास्तविक हुन सक्दैनन् भन्ने दावी हाम्रो रहला । हुन त पानीबाट बिजुली निकालेको घटना होस् या एकै परमाणु बमले सहर नै एकै पटक क्षणभरमै खरानीमा परिणत गर्ने कुरा नै किन नहोस् या मान्छेका पुर्खा बाँदर नै हुन् भन्ने कुरा नै किन नहोस् सुरुमा अपत्यारिँदा नै थिए । व्यवहारमा प्रमाणित भइसकेपछि हामीलाई सत्य हो भन्न कर लाग्यो । त्यस्तै कर्णप्रिय कोमल ध्वनिद्वारा निर्मित उर्जाको कारणले प्राकृतिक वर्षा गराएर जनकल्याणको कार्य गर्न सक्छु भनेर दावी गर्ने प्रतिभा पनि नेपाली समाजले पाइसकेको छ । यसै सन्दर्भमा महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको विचार घतलाग्दो छ । उनले नेपाली समाजमा टर्नर, ग्यालिलियो, सेक्सपीयर, आइन्स्टीनहरू हलो जोतिरहेका, गोठालो गरिरहेका छन् भन्ने आशय व्यक्त गरेको कुरा स्मरण गर्नु मनासिव ठहर्दछ । राजविराज सहरमा पनि अद्भूत खोज गर्ने व्यक्ति पाइनु पनि देवकोटाकै मतलाई बल पुर्याउनु हो । त्यस्ता खोजकर्ता प्रतिभा हुन्–एम.एस्सी (फिजिक्स, फस्ट क्लास फस्ट) योग्यता भएका राजविराज–९, सप्तरी निवासी दिलिपकुमार झा ।
झ्याली माया
मिठा मिठा सपना देखाई
सँगै मर्ने सँगै बाच्ने कसम खाई
मलाई न घरको न घाटको बनाई
सुखैसँग राख्छु भनेकै थिए २,४, पैसा कमाई
बिश्वासघात गर्यौ अरु पराइको हात समाई
कहाँ गए ती बाचा कसमहरू
किन दियौ झ्याली मायाको बचनहरू
ब्यर्थै माया गासेछु हर पलमा साथ दिन्छु भन्नेसँग
मलाई के थाहा ? रैछ तिम्रो माया बिदेसी डलर गन्नेसँग
खै कस्तो माया लगाएछु बैमानी पराइ बन्नेसँग
क्रान्तिवीर
निष्कण्टक मलय पवित पुष्प वृक्ष
निकम्मा निशाभर धराको नूतन निशाकर
नग्न गाथाको एक विप्लवी मानव
शैल झैँ अटल यो दृढ प्रतिज्ञ्य
यो क्रान्तिवीरको वीरावरण ।
माटोको घेरा जोड्ने
अन्धभोकमा चिढिएको
माटोको स्तनमर्दनको भारा जोड्न
मान्छेहरूकै मान्छे टोक्ने
कुत्सित पाशविकताले च्यातेको मानव
यो क्रान्तिवीरको वीर हुनै सक्दैन ।
साहसको आसुँ झार्न सिकायौ अनुराधा तिमीले
साहसको आसुँ झार्न सिकायौ अनुराधा तिमीले
राहतको पुल तार्न सिकायौ अनुराधा तिमीले ।
ममत्वको भिक्षा बाँड्न लगाई मनबाटै यसरी
कलेजीको माया सार्न सिकायौ अनुराधा तिमीले ।
हिंडेकीथ्यौ कछुवाको चालमा गन्तब्यमा पुग्न नै
कहिल्यै नि हुन्न हार्न सिकायौ अनुराधा तिमीले ।
नारीहरू बन्दछन् नि अति नै कोमल र कम्जोर
मनलाई हुन्न मार्न सिकायौ अनुराधा तिमीले ।
हिजो आज किन मेरो मन उडेको चरी बनी !रेखा कविता – ८
मेरो घरमा एउटा बगैँचा छ
त्यहाँ विभिन्न रंगका फूल फुलिरहेका छन्
ती फूल हेर्छु सोच्छु
के मान्छे फूल हुन सक्छ ?
के मान्छेको स्वभाव फूलको स्वभाव हुन सक्छ ?
के मान्छेको रंग फूलको रंग हुन सक्छ ?
के मान्छेको सुवास फूलको सुवास हुन सक्छ ?
म फूल हेर्छु फरक छुट्टयाउँछु
फूलमा किन अतिवाद हुँदैन
फूलमा किन अहंम हुँदैन
फूलमा किन शंका हुँदैन
फूलमा किन आतङ्क हुँदैन
अतित भन्नु मात्र हो
फूल दिएँ काँडाको सट्टामामेलमिलाप
(मञ्च दुई भागमा विभक्त छ । एक भागमा केही रुख र बुट्टाबुट्टी छन्, मौरीको घार छ । चराहरू स्वतन्त्ररूपले रुखका हाँगामा रमाइरहेका छन् । छत्तीस वर्ष उमेर भएको अशोक हातमा गुलेली र काँधमा झोला भिरेर चरा मार्ने ध्याउन्नमा यताउती गरिरहेको देखिन्छ । मञ्चको अर्को भागमा चार जना राधा, ज्ञानिता, मनोज र हरिश नाम गरेका दशबाह्र बर्षका केटाकेटीहरू खेलिरहेका देखिन्छन् । केही बेरमै उनीहरू कोलाहल शब्दका साथ एकअर्कामा हात हालाहाल गर्न थाल्छन् । लुगासुगा च्यातच्युत हुन्छ । त्यत्तिकैमा अशोक रिसले मुर्मुरिँदै आउँछ र उनीहरूलाई भकुर्न थाल्छ ।)
अशोक ः तिमीहरू अरूको पेटमारा रहेछौ । तिमरूको हल्लाले मेरा सिकार उडे ।
राधा ः (रुञ्चे मुहार पार्दै) विराउनु केही छैन । झगडा हामी बीचको हो । किन कुट्नु भयो ?
ज्ञानिता ः नविराउनु नडराउनु । हामीले कसैको पेटमारेका छैनौँ ।
मनोज ः (गाला सुम्सुम्याउँदै) यो सार्वजनिक ठाउँमा बसेर हल्ला गर्दा पनि पिटाइ खानु हामी माथि गरेको अत्याचार हो ।
अशोक ः (कुट्न झम्टिदै) अझै पुगेन । हल्ला गर्छौ ? सबका मुखमा ताला लगाई दिन्छु । बातले नमाने लातको प्रयोग गर्नुपर्छ भन्ने मलाई थाहा छ । विना कुटाइले शान्ति नै आएन है ।
ङाला ह्युल्सा,मनको मोती
आँसुको थोपा “टप टप” खस्न थाल्छन । किरण आफैंलाई प्रश्न गर्छ धत्त के भएको होला मलाई? यस्तो सामान्य कुरामा पनि भावुक भै हाल्ने ? आँसु नै टप्कने ? अरुले सुने भने गलल हाँस्न बेर छैन । फेरि सोच्छ, ल म त एकछिन भावुक भएँ । आँसु झरे वा एकै छिनको लागि म बहुला भएँ रे । तर ती ‘साके’को (जापानी भाषामा परम्परागत चामलको रक्सी) गिलास, फल, फुलको गुच्छा चढाएर झुक्दै स्रद्धा सुमन व्यक्त गर्ने जापानीहरूलाई के भन्ने ? ती मभन्दा धेरै सभ्य छन् बुझेका छन् । किरण आँसु रोक्न मनलाई अन्तै दौडाउँन चाहन्छ, उफ सक्दैन । एकै छिन लामो स्वास फेरेर मनलाई स्थिर बनायो । तर उसको दृष्टि एकोहोरो त्यही सालिक माथि नै छ ।
जापानको राजधानी टोकियो शहरको पश्चिमी भागको केन्द्र बिन्दु सिबुया स्टेसनको उत्तरी ढोका अर्थात् जापानको प्रसिद्ध ”हाचीको पार्क” मानव समवेदनसीलताको एक अनुपम उदाहरण बनेर रहेको स्थान छ । त्यहाँ पुगेपछि जो कोही पनि त्यो सालिक अनि त्यसमाथि जापानी नागरिकको गरेको श्रद्धालाई एक छिन सोच्ने हो भने भाव विह्वल नहुने मानव कोही नहोला । आखिर किरण पनि त यही समाजको एउटा पात्र हो भावनामा बहकियो । रोक्दा रोक्दै उसका दुई आँखा रसाएर टप्किन थाले । ऊ बगलीबाट हाते रुमाल निकालेर आँखा पुछन थाल्यो ।
सन्तानको चक्कर, छिमेकीको ठक्कर
लोग्नेस्वास्नीको झगडा परालको आगो भन्ने कुरा जिजुबाका छोराले भनेको सुनेको हुँ । कुरा उहिलेको भएर खुइलेको हो कि मेरो खप्पर उस्तो हो कुनी । म र मेरी पत्नीबीचको झगडा त मूढोमा सल्केको आगोजस्तो पो भएको छ । यसका कारक बनेका छन् आफ्नै छिमेकी प्रयागराज । छिमेकीलाई दोष लगाउँदा तपाईंहरूले प्याच्च भनिदिन सक्नुहुन्छ, नाच्न जान्दैन आँगन टेढो तर के गर्ने नाचको सुरताल नै अर्कैले दिने भएपछि उसले बीचबीचमा बाजा अर्कै गरी बजाइदिन्छ त सुरताल बिग्रने नै भयो । छिमेकीको दबदबाको पनि कारण छ । बिहेको लमी उही बन्यो, आफ्ना मनका बह पोख्ने मानिस पनि उही बन्यो तर के गर्ने आन्द्राभुँडी छामी सकेपछि बाउँठिएर आफ्नै खेदो खन्न थाल्यो । नुनदेखि सुनसम्म किन्न पनि उसैको मर्जी चाहिने, पत्नीसँगको भनाभनमा बोलिने शब्दमा पनि उसकै स्वीकृति चाहिने । हे भगवान् ! म पत्नीपीडित कम छिमेकीपीडित बढी पो भएको छु । यसो हिम्मत जुटाएर केही भन्यो कि ऊ आइलागि हाल्छ ।