युवाकवि तथा नाटककार रोशन सुवेदीको कवितासङ्ग्रह ‘धूपीको गीत’ २०४३/०४४ सालदेखि छापामा आएका कविताहरूको सङ्ग्रह हो । सुवेदीका कवितामा उनका प्रजातन्त्रसँगै मौलाएका विकृतिहरूको प्रतिनिधित्व पनि गरेका छन् । कवि पनि यही समाजको एउटा अङ्ग भएकोले पनि उसले समाजको हरेक कुराहरूलाई भोग्नु पर्दछ, केही सुखद भोगाई र केही दुःखद भोगाईका द्रष्टाको रूपमा रहने भएकोले समाजका हरेक पक्षहरूमा उसको उपस्थिति रहेको हुन्छ ।
राणा शासनकालमा बिद्रोहीभावका कविता लेखेबापत् सर्वस्वहरणसहित १८ वर्षको जेल सजाय सुनाइएका सिद्धिचरण श्रेष्ठका तीन दर्जनको हाराहारीका कृतिले उनलाई ‘युगकवि’ बनाएका छन् । वि.सं. १९६९ सालमा जन्मिएका कविको वि.सं. २०४९ सालमा स्वर्गारोहण भइसकेको भए पनि अनेकौँ कृतिमार्फत् उनी सम्झनामा तरोताजा छन् । उनीद्वारा लिखित अप्रकाशित पाण्डुलिपिहरूको ‘युगकवि सिद्धिचरण प्रतिष्ठान’ मार्फत् खोजीनीति र प्रकाशन गर्ने काम हुँदै आएकोले पनि उनीप्रतिको साहित्यिक चासो निरन्तर देखिँदैआएको छ ।
आस्थाको बगैंचा (कवितासङ्ग्रह), सडकसीमा (नाटक) र अँध्यारो भित्रको मान्छे (कथासङ्ग्रह ) पछि अनलाइन डट कम (कथासङ्ग्रह ) लिएर नेपाली साहित्यको आख्यान विधामा देखापरेका कथाकार राममणि ढुङ्गेल आफ्ना पूर्ववर्ति कथाकारहरूभन्दा पृथक् शैली, शिल्प र कथानक लिएर देखापरेका शिल्पी हुन् । आफ्नै समाजमा देखिने विकृति, विसंगति, भ्रष्टआचरण र विविध परिवेशका कटुतालाई कथाकारले यी कथाहरूमा जीवन प्रदान गरेका छन् ।
जम्माजम्मी पचास वर्ष बाँचेका महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा नेपाली साहित्यका एक त्यस्ता पात्र हुन्, जसको बारेमा सबैभन्दा धेरै लेखिएको छ, सबैभन्दा धेरै बोलिएको छ, सबैभन्दा धेरै पढिएको छ र सबैभन्दा धेरै चर्चा गरिएको छ । उनको बहुआयामिक व्यक्तित्वको विशालता कस्तो छ भने उनी सधैँ सबैका लागि अध्ययन, विश्लेषण, अनुसन्धान र खोजका शाश्वत विषय बनेर रहेका छन् । सम्भवतः यही कारण होला, उनको सन्दर्भमा एउटै मानक स्थापित गर्नै सकिँदैन । यसै सन्दर्भमा बजारमा हालै एउटा पुस्तक आएको छ- ‘महाकविका भूमिका’ ।
भैगो अब छाडिदेऊ मायाका ती थोत्रा कुरा,
बुझिसकें चाहिँदैन कलेजीलाई रेट्ने छुरा ।
मनै त हो नरम हुन्छ जता पनि फर्किदिन्छ,
हुँदो हो त ढुंगो बरु फेरिन्नथ्यो तिम्रा कुरा ।
भैगो अब छाडिदेऊ बफादारीताका कुरा,
बुझिसकें चाहिँदैन कलेजीलाई रेट्ने छुरा ।
आधामाथी आधा जोड्दा हुनुपर्ने एक थियो,
आधा मुटु धड्किदिँदा धड्किएन किन पूरा ?
भैगो अब छाडिदेऊ पिरतीका चिप्ला कुरा,
नेपाली वाङ्मयलाई सुदृढ र समृद्ध तुल्याउनमा साहित्यका विविध विधाहरूको भूमिका उल्लेखनीय छ । स्रष्टाहरूले विभिन्न विधामा कलम चलाएर नेपाली साहित्यलाई जीवन्त र पठनीय बनाएका छन् । यसै सन्दर्भमा जीवनी साहित्य पनि पाठकवर्गमा रुचिकर सामग्री हुँदै आएको छ । त्यसमाथि महापुरुषहरूको सङ्घर्षमय गाथाको प्रस्तुति, आरोह-अवरोह, हाउभाउले त्यसबेलाको समाजको परिस्थितिको आँकलन गर्न सहयोग पुर्याउँदछ ।
नेपाली साहित्यको इतिहासमा एउटा फरकखालको कृति देखापरेको छ -‘स्रष्टा र डिजिटल वार्ता’ विविध कारणले देशबाट बाहिरिनु परेका, अलगखालको वातावरण अवलम्बन गर्नुपरेका, अलग संस्कृति र संंस्कार धारण गर्नुपरेका, अनेकौँ फरक किसिमका अप्ठेरासँग जुध्नुपरेका, आचरण, धर्म र स्वभावसमेत कारणवश भिन्न अपनाउनुपरेका असङ्ख्य नेपालीहरूका पीडा, खुसी दुबैलाई छर्लङ्ग पार्ने सैद्धान्तिक आधारसमेत प्रस्तुत गर्दै देखापरेको छ-यो कृति ।
