विविध-विधा

१
एक प्रहर त रातमा, निदाउनुपर्ने हुन्छ
किनकी सपनामा कोही,आउनुपर्ने हुन्छ।।

फेरी आदेश छ काममा मुस्कुराईरहनु भनेर
जागीर पुग्नुपहिले आँखा,ओभाउनुपर्ने हुन्छ।।

प्रदेशमा दिनहरू त वित्छन् जसो-तसो
धेरै मुस्कीलले रातहरू,कटाउनुपर्ने हुन्छ।।

यस्तै सोचेर मन बुझायको छु प्रिया
केही पाउनलाई केही,गुमाउनुपर्ने हुन्छ।।

रोगीछु लाटी प्रेमको-जरूर तिम्रो प्रेमको
हरपल यी आँखामा तिमी,छाउनुपर्ने हुन्छ।।

२
खोज्दोहो अचेल पिढीले अनी,बाटोले मलाई
भुले होला ढिडोले अनी, आटोले मलाई ।।

बोकेर ढोको काट्नलाई घाँस,पुग्दथे जहाँ म

यहाँ नेता भोट हाल्न सिकाउछ
नया नया कोट हाल्न सिकाउछ
जुधाएर बन्धुत्व भाई भाईमा
चोट माथि चोट हाल्न सिकाउछ

१) आमा र नेताहरू
कति बाठी छिन् हाम्री आमा मोतीसँग रुद्राक्ष साट्नुहुन्छ
परत्र सपार्न वरत्रमा आफैलाई ढाँट्नुहुन्छ
हाम्रा त्रिकालदर्शी नेताहरूको त झन् कुरै नगरौं
बिपक्षीले उछिन्लान् भनेर आफ्नो कुरा आफै काट्नुहुन्छ ।

२) मृत्यु दान
समस्या ग्रस्तहरूलाई समाधान जीवन साकार बन्ने थियो
अबोध दोषीहरूलाई क्षमा दान दिए सदाचार बन्ने थियो
नर्क तुल्य पीडा बोकेर मुर्दा जीवन बाँचिरहेकाहरूलाई
कुनै अर्थ छैन तुला दान बरु मृत्युदान उपकार बन्ने थियो ।

अतित बनी गयौ तिमी सधैँ सधैँको लागि
सम्झनामा रहयौ तिमी सधैँ सधैँको लागि
क्षणभरको हाँसो खुशी दिए पनि तिमीले
आँशुको मूल भयौ तिमी सधैँ सधैँको लागि

विवशताले गर्दा आज छोडी आए नेपाल आमाच
तिम्रो माया ममतालाई तोड़ी आए नेपाल आमा,

हिरा मोती त्यही धर्तीमा, हुदा हुदै पनि मैले
संग्लो जीवन जानी जानी, गोडी आए नेपाल आमा,

किन मिल्थ्यो मन सबैको आक्रोस आफ्नो आफ्नो
गुण आफ्ना जस आफ्ना र दोश आफ्नो आफ्नो

कोही भन्छन पहिचान कसैलाई छुट्टै राज्य
म त परेँ श्रमजिबी सन्तोश आफ्नो आफ्नो

मगरले मगरातै लिम्बु लिम्बुवान् भन्छन्
जातै पिच्छे राज्य रे उद्घोस आफ्नो आफ्नो

आफु खुसी ब्याख्या गर्छन अन्जान कोहि छैन
‘फरक् अर्थ लाग्यो’भन्दा शब्दकोश आफ्नो आफ्नो

सक्ने ले त लडाई गर्लान नसक्नेले हेर्लान
सबै चुप मरे पछि जोश आफ्नो आफ्नो

तोयानाथ पौडेल
सँखुवासभा
हाल मरुभुमिको छाती बाट

धोका दिने पिरती लाइदैन अब॥
झुट्टा वाचा कसम खाइदैन अब॥

गर्छौ भने साचो प्रमे गर मलाई
नौट्ङकी झाली माया चाईदैन अब॥

जति गाउनु गाई सके गित
झुटअ पिरतिका गित गाईदैन अब॥

निस्वार्थ रूपमा माया नगरे
मेरो मुटुमा बस्न पाईदैन अब॥

खोज तिम्ले खुकुरी हराएका छन् भने ।
शाहस तिम्ले लिनै पर्छ डराएका छन् भने ।।

हिन्दुस्तानको झन्डा हरु गाडिदैछ तिमी माथी ।
पेट्रोल छर्की जलाइदेउ फहराएका छ्न भने।।

नेपाली भै बाच्नु छ त शत्रुलाइ चिन्नै पर्छ।
गिडि देउ त्यस्को टाउको लहरएका छन् भने।।

फाल्नु पर्छ देश भित्रका नेतागिरी अब तिम्ले।
थुती देउ जिब्राहरु कराएका छ्न भने।।

दुश्मनी त मोल्नै पर्छ कसिङ्गर सङ्ग पनि।
बटुलेर जलाइ देउ छराएका छ्न भने।।

रूदै होलिन मेरी चेलि, तिहारको बेला
बोकि हातमा मखमलि, तिहारको बेला

चेलि तिम्रो मन भित्र औशिको रात हुॅदा
बाहिर भयो झिलिमिली, तिहारको बेला

पापि रिणले भाईलाई प्रदेशि बनायो
हुर्केका थियौ सॅगै खेलि, तिहारको बेला

देउसे भैले आगनि मा रमाईलो गर्दा
नरूझाए है ति परेलि, तिहारको बेला

न रोक्न सकियो जीवन-यात्रा, न फोड्न सकियो पहरा
न फुल्न सकियो काॅडाबीच, न छोड्न सकियो लहरा

पुरा नहुॅदै यात्रा, भव-सागरमा डुङ्गा अल्झिएपछि
न डुब्न सकियो सागरबीच, न भेट्न सकियो किनारा

सपना हजार हुन्छ
नयनको नजर हुन्छ

रहर मौलायो भने
स्वार्थको शहर हुन्छ

टेक्दै जाऊ सफलता
गगनचुम्बी रहर हुन्छ

कति दिन चल्ने हो बाससँगको लडाइँँ
अँझै पनि जारी छ गाँससँगको लडाइँँ
राजनीतिका जलप धारी चोकैभरि छन
छोड अब गर्नलाई लाससँगको लडाइँँ

काल आएर गयो स्वास उठाएर
लैजाऊ मलामी यो लास उठाएर

यो पेसाले अब नामुक साहु हुनेछु
देखायो खेल्दै गरेको तास उठाएर

गाउँ-गाउँ बाटो बत्ती गाडी पुर्याऊ सर्कार
तिम्रो दर्बारमा सुस्ता-माडी पुर्याऊ सर्कार

भोक भोकै मरिराछन् गरिब जनताहरू
घर -घर गाँस बास राडी पुर्याऊ सर्कार

यात्रा बाहिर
च्याप्टिएर कोशेली
पेरुङ्गोभित्र

मन दुखेको
औषधी उपचार
कहाँ पाउला

गल्ती थियो चोखो, माया लाउनु नै
तिम्रा लागि मैले, दुःख पाउनु नै

भेटौ भन्यौ हुन्छ भने, त्यही नेरै गल्ती भयो
आत्मघाती कदम थियो, भेट्न आउनु नै

एकपल मौन रहिदिन्छु यो मौनतामा के छ सोचेर !
आफैंसग कुरा गर्छु यसैगरी तिमीसग बोलु भनेर !

आज मायाको गीतगजल गाउदिन म हुन्छ प्रिया ?
हेर सन्तान एक्लो भएको छ बाबाआमासग तर्क गरेर !

घरै पिच्छे खुसी छाओस यो दसैँमा
सबैको आँगनी हाँसोस यो दसैँमा

भवानीले गरून रक्षा प्रेम गर्दै
समुन्नतले शिखर नाघोस यो दसैँमा

दशै आयो तिहार आयो खुशी यतिका लिएर
म हाँसिरहेछु गहभरि आँशुका ढिका लिएर

के जवाफ दिऊँ म हाकिम को निर्णय बदलिएपछि
पर्खी होलिन मेरी आमा हातमा टीका लिएर