विविध-विधा

कस्तो हुन्छ चोखो मायाँ गर्नेलाई नै थाहा हुन्छ
कति दुख्छन चोटहरू पर्नेलाई नै थाहा हुन्छ

बाध्यता र विवसताका कथा व्यथा जति सबै
अभावमा सधैँ आँसु झर्नेलाई नै थाहा हुन्छ

छल गर्‍यो ? बल गर्‍यो ? खै के गर्‍यो ? सम्झना उस्कै छ
टुना पर्‍यो ? मुना पर्‍यो ? खै के पर्‍यो ? सम्झना उस्कै छ

ब्ल्याक एण्ड व्हाईट जिन्दगीको क्यानभासमा आज फेरि
रङ्ग भर्‍यो ? ढङ्ग भर्‍यो ? खै के भर्‍यो ? सम्झना उस्कै छ

सम्झिएर कसुर तिम्रो हाले रिट अदालतमा
माया लाउँदा हार जित कस्को सबै हुन्छ वकालतमा

मुद्दा त्यतै पल्टियो भने सहुँला हारको चोट
नत्र भने तिमीलाई राख्छु मनको हिरासतमा

देखाउछु कट्घरामा उभिएर सबुत प्रमाण सहित
तिमीले पठाएका एकाएक पत्र राखेकोछु हिफाजतमा

भित्रभित्रै पोल्यो शरिर, हात खुट्टा गलेपछि
तिम्रो धेरै याद आयो, जोवन् यसै ढलेपछि

माथि बसी नमाग है, दिर्घायुको बर अझै,
समयले तिम्रो मेरो, सँगै साथ छलेपछि

खुशी छु म आज यहाँ धेरै-धेरै खुशी
चहर्याउने घाऊहरू सबै गए सुकी

दुनियालाई झुक्याउन शिवनाम जप्दैछौ
धर्मको आडमा आखिर धनसम्पत्ति थप्दैछौ

गरिबलाई ठगी हिंड्छौ मुखले भन्छौ बमबम
पैसाको लोभमा परी आफ्नो इमान सक्दैछौ

गाँजा अफिम भाङ् धतुरो शिवजीको बुटी भन्दै
जानी जानी नशाको कुलतमा फँस्दैछौ

जताततै गाँजाभाङ बनाउन थाले
लठ्ठिएर शिवरात्री मनाउन थाले

नरोऊ है कालु तिमी आउनेछु फर्किएर
भेट भए कुनै पल नजानु है तर्किएर

बिर्सन्न नि म त कहिले सम्झना छ मुटु माझ
तिम्रो याद्ले आँखाबाट झर्छ आशु दर्किएर

मेरो क्यानभासमा तिमी
नौलो आभाषमा तिमी

औंसीको रात जुनकिरीको
मधुरो त्यो प्रकाशमा तिमी

लोकको इच्छा इच्छै चल्ने नेतृत्वको हुल चाहियो
दुःखसुख समेट्दै फुल्ने एउटा ठूलो फूल चाहियो ।

मूर्ति पूज्दै हिड्छ मान्छे सुख पाउन होला
त्यो समुद्रमा सबै मिल्छन् यी बगेका खोला

गंगा नुहाई शिव भज, देव फेरिदैन
धर्ती, नारी ब्रह्मा जान, बीज उसकै चोला

दोहोरो प्रेममा बाचेका, छुटेर कहाँ जानु
त्याग सबैजसो अहंकार, फुटेर कहाँ जानु

प्रेमीको भूमिकामा नजर, जुधाउनु कति
निश्चित स्वार्थ लिई, लुटेर कहाँ जानु

आजकाल दशाले, घेर्या जस्तो भो
झुक्याएर कालले, बेर्या जस्तो भो

जति गरे नि असफल मात्र किन ?
भावीले निधारमा, केर्या जस्तो भो

म मात्रै, मेरै हो, सबै मलाई,यस्तै सोच्छन् यी दुनियाँ
अरु पनि छन् तिनलाई पनि हो, सम्झेका छन् खोई कहाँ ?

मायावी हो यो जिन्दगी सबको, अजम्बरी छ त्यो कहाँ ?
व्यर्थै हुन् जनका लोभ-लालच, बुझेका छन् खोई यहाँ ?

भरी पुरी आफ्नै भकारो, दुनियाँलाई मारी मारी
खोज्छन् शान्ति वैकुण्ठको, नरकको भै पुजारी

ब्याजको के कुरा तिम्ले देको ऋण काफी छ
माया लाउन वर्षौं हैन एक दिन काफी छ

स्वार्थमा लिप्त भई दिएको माया भन्दा
निस्वार्थ नै सही बरु तिम्रो घिन काफी छ

जाग नारी ज्ञानचक्षु बाल्दै बाल्दै अघि बढ
कुरीतिका बोटहरू ढाल्दै ढाल्दै अघि बढ

घर भित्रै पिल्सिएर कति पीडा भोग्छ्यौ अझै
सडेका ती कुमान्यता फाल्दै फाल्दै अघि बढ

महिला अधिकारको खोजीमा जाग्दैछन् देशका नारीहरू
दासताका अग्ला पर्खालहरू नाघ्दैछन् देशका नारीहरू

परम्परागत चुलोचौकाको घेराबाट माथि उठेर
राष्ट्रनिर्माणको अभियानमा लाग्दैछन् देशका नारीहरू

संबिधान निर्माणमा आफ्नो भूमिकाको खोजी गर्दै
झुपडीदेखि सिंहदरबार ताक्दैछन् देशका नारीहरू

सोचेभन्दा औधी माया गर्छे यो काली त
तिम्रै निम्ती फुल्छे अनि झर्छे यो काली त

ढुक्क हुन्छु आकाश छुन्छु तिमी सँगै भए
सयौं खोला परे गंगा तर्छे यो काली त