विविध-विधा

दु:खमा मात्र किन लेखिन्छ गजल?
बेदना ग्रस्त किन भेटिन्छ गजल?

दिउसै पीडा पिई गाउ यौटा गीत
हर रातमा किन रेटिन्छ गजल?

प्रदेशको तातो घाममा किन दु:ख काट्यौ दाजु
यो तिहारमा आउँछु भन्थ्यौ तर किन ढाँट्यौ दाजु

मखमली फूल फुलाई राखेँ मैले आँगनभरि
यसपाली नि किन निधार खाली राख्न आँट्यौ दाजु
यो तिहारमा आउँछु भन्थ्यौ तर किन ढाँट्यौ दाजु

जिन्दगी यो हासी खुशी टार्न सक्नुहोस
दु:खलाई सुखले नै बार्न सक्नुहोस

संघर्षमा सफलता हात पार्दै सधैँ
जीवन त्यो उन्नति मै खार्न सक्नुहोस

आहा ! रुपकी रानी भनेर अँगाल्यौ
साल दिन महिना गनेर अँगाल्यौ

पुरा योजनामा सफल हुने गरी
म आटाउने खाडल् खनेर अँगाल्यौ

घरी-घरी आँखाभरि, हेरिरहन पाऊँ तिमीलाई
माया गरी अँगालोमा, बेरिरहन पाऊँ तिमीलाई

संसार शुन्य लाग्दछ, पलभर तिमी नपाउँदा
हरेक श्वासप्रश्वासमा, फेरिरहन पाऊँ तिमीलाई

भेट घाट हुन छाड्यो किन होला आजभोलि ?
कस्तो हुन्थ्यो सुन्न पाए सुमधुर तिम्रो बोली ?

कुशल मंगल के छ खबर दुःख पीर पर्यौ कि त ?
सम्झानाले पागल भा’छु आँशुको नै बग्छ खोली ।

सवाल – रामकृष्ण पौडेल अनयाँस

संप्तरंगी टिका माला अर्को साललाई राख बैनी
आउँदो भाइटिकामा मलाई, अलि छिट्टै डाक बैनी

त्यस्तो दियो नसल्काऊ जस्ले उज्यालो पार्दैन
बरु त्यस्लाई स्थान देऊ जस्ले हिक्मत हार्दैन

खै मैले अनुभूति गर्न पाइन सुख शान्तिको
उही अगाडी बढेको छ जस्ले सिन्को सार्दैन

बिबेक तिम्रै लागि बाँचेकी छु
ऊ भन्छे मेरो माया साँचेकी छु।

जिन्दगीको अर्को नाम सघर्स हो
ऊ भन्छे बिरलै मात्र हासेकी छु।

के हो कुरा कान्छी तिम्रो भरी हुने खाली हुने?
आफै मास्ने बगैचा त्यो अनि आफै माली हुने !

पानी हाल्ने गोडमेल गर्ने जरा काट्ने पनि आफै !
किन सुक्यो भनि सोद्धा तिमीलाई गाली हुने ?

तिमी नैत छौ नि त्यहाँ किन दोस अरु लाई?
तिमी माली बगैचाको फुल किन जाली हुने?

आफै रोप्ने आफै गोड्ने अरुलाई किन मोड्ने
आफु लिने बास्ना अनि फेरी किन साली हुने ?

सेती हुने गोरी हुने भन्दै हिड्ने सुरुमा चाई
के को अफर आयो फेरी किन रहर काली हुने ?

मुटुभित्र बास मागी, अन्तै बसाइ सर्यौ किन
टिलपिलाई आखाँबाट, परेलीमा झर्यौ किन

दुइटा मुटु एउटै हुन्छ, भन्थ्यौ तिमी पिरतीमा
प्रेमको नाटक रची, बिस्वासघात गर्यौ किन

के दशैं भन्नु ऋणमा लौन गालेर गयो नि
निभेको बत्ती पिडाको फेरि बालेर गयो नि

हाँसे नि सबै म भने झनै दुख्दै छु हजुर
बर्षौँ नै घोच्ने मुटुमै झिर हालेर गयो नि

देखे उनलाई धेरैपछि चुरा पोते ला’की रैछिन्
बल्ल भेट्दा हेरिरहेँ दुई जिउकी पो भा’की रैछिन्
धेरै भा’थ्यो उन्को बारे केही थाहा नपाएको
अर्कैको पो बुहारी भै मेलापात धा’की रैछिन्

बिगत स्मृतिको दुर्बिनबाट हेर्ने कोसिस मेरो
मुटुभित्र बिगतलाई कोर्ने कोसिस मेरो
छिरल बिरल पोखिएका अनगन्ती सपनाहरू
आसको अन्जुलीमा सोर्ने कोसिस मेरो