विविध-विधा

अधिक समय म आफ्नै कामकाजले मजबुर छुँ
के हो जीवन ? दुःख या खुशी अन्दाजले मजबुर छुँ

दायाँ गयो खर्च, बायाँ गयो खर्च, यत्रतत्र खर्च
पैंसा भयो मेरुदण्ड तर अभावको राजले मजबुर छुँ

न देश उँभो लाग्दैछ, जनता झन् लाग्थे र कसरी !
समृद्धि खै कहिले पो मिल्छ ? गरीबको ताजले मजबुर छुँ

सोच्लान् आफन्त, कञ्जुस छ मान्छे, उहि त हो समाज
गरौं त कसरी, नगरौं त कसरी साँच्चै लाजले मजबुर छुँ

रोग पालेरै बस्ने विवशता, झनै कति रोलानी त्यो मन्
न त लाग्छ पत्तो बिमार कुनै उनको ईलाजले मजबुर छुँ

झलक पाली ‘झरना’
लक्ष्मीनगर–३, बिनोडा, जोरायल डोटी
हाल : दिपायल सिलगढी न.पा. १, सिलगढी, डोटी

संगीत र सरगममा डुबेको त्यो रात थियो
युगल जोडी झैं हाम्रो मनमा प्रेमको आभास थियो

उनीसँग मेरो र मसँग उनको साथ थियो
मौनता मै भइरहेको मिठो हाम्रो बात थियो
संगीत र सरगममा डुबेको त्यो रात थियो
युगल जोडी झैँ हाम्रो मनमा प्रेमको आभास थियो

समयले रातारात महलमै पुर्याउँछ फकिरलाई पनि
कमाउछन् रमाउछन् सडकमै पुर्याएको देख्छु अमिरलाई पनि

बा आमाको सम्पत्ति देखाएर साहुको पैसामा मोज गर्दा
जब लगान भर्न थाल्छ दोष देखाउँछ आफ्नै तक्दिरलाई पनि

हिंड्ने बाटो अँधेरै लाग्छ तिम्रो याद आएपछि
सॉंझ गोधुलि सुनसान छा’छ तिम्रो याद आएपछि

दिन त बिते कति कति सायद वर्षौं भयो,
आँखा अँझै रसाइरा’छ तिम्रो याद आएपछि

एक्लै यात्रा कठिन, कसैको साथ् भए हुन्थियो
यो मधुर हावासँगै, उसैसँग बात भए हुन्थियो

पिरतीको बाटोमा, गर्नु थियो धेरै लामो यात्रा
सधैँ सहारा दिने, कसैको हात भए हुन्थियो

आफ्नो औकात मान्छेले आफैं भूलेकै देखे
श्रीमती माथि श्रीमती आर्की हुलेकै देखे

मुखले राम राम जप्दै हिड्ने मान्छेहरूले
पैसाको लागि अमृतमा बिष घुलेकै देखे

आदिहुरि असिनाको झटारोले हान्दा पनि
गुलाब जस्तै काँडाको बीचमा फुलेकै देखे

आशाका किरणहरू,जुर्मुराउदै आउछ
जब बिहानिको,घाम उदाउँछ ।

अनि म खोज्छु,हराएका यादहरू
खोतल्दै हिजो,सबैथोक बताउँछ ।

माया गर्ने उसको मन हरायो,
सँगै मर्ने भन्ने कसम हरायो ।

चोट दिन्छ यादले घरीघरी,
टाढा सर्ने त्यही सहर हरायो ।

दशैँ आयो फेरि कति खसी राँगा मर्छन कठै !
मानव रुपी दानवले आफ्नो पेट भर्छन कठै !

मासुको बिलो लाउँदा हानालुछी गर्दै राक्षस
रक्सीको सितन बनाई मोजमस्ती गर्छन कठै !

सुनसान भइसक्यो, अँझै निद्रा परेन
आधारात गइसक्यो, अँझै निद्रा परेन ।

पीडाले छट्पटिँदा, बर्ररी आँसु झरे
गाला पूरै धोइसक्यो, अँझै निद्रा परेन ।

सम्झना नि नयनका तिरैतिर आउँछन
कैलेकाहीँ बिर्सिएका तस्वीर आउँछन

यात्रामा फरक छन भूगोल र बाटाहरू
कहीं कतै समतल कहीं भीर आउँछन

रेटी रेटी यो मुटुलाई मारी निष्ठुरीले
तड्पी तड्पी बाँच्न मलाई पारी निष्ठुरीले

यो मायाको संसारमा फिजाएर जाल
माछीलाई झैं तेलमा आज खारी निष्ठुरीले

चुम्छु भनेकै थिए सफलताको शिखरलाई
दुखै दु:खको सागरमा झारी निष्ठुरीले

कुहुकुहु कोइलीको भाका बोकी आऊ
टहटह जुनेलीका रश्मि बोकी आऊ ।

लेक–बेँसी तराईका चौतारीमा आऊ
ढकमक गुराँस फुल्ने पाखामा आऊ ।

१

दिनहुँ पत्रिकामा अशुभ समाचार देखेर दिक्क लाग्छ
सत्तामा पुगेका देश लुट्ने गद्दार देखेर दिक्क लाग्छ
हजारौं जनताको आहुतिको खै? क्षमा याचना सम्बोधन
तिनै निष्ठुरी हत्याराको सरकार देखेर दिक्क लाग्छ

गरिबलाई धुरु धुरु”रुवाउन आयो दशैं
मात्र टीका जमराले”सुवाउन आयो दशैं।।

निर्दोष अन्जान हजारौ पशु पन्छीहरूको
आशु धारा” चूहाउन आयो दशैं।।

जमानाले दियो धोका, लगन मेरो लिलामी भो
हरायो नामनामेसी, वचन मेरो लिलामी भो

बिताएँ जिन्दगी आधा, मिजासी बातले भर्दै
गए ती शिष्टता व्यर्थै, नमन मेरो लिलामी भो

१)
कोही कसैलाई खास छैन भन्छ ऊ
समय पनि एकनास छैन भन्छ ऊ
मान्छे एक र रुप अनेक भएदेखि
छैन अब त विश्वास छैन भन्छ ऊ ।

आजसम्म यो दिल डग्मगाएको छैन
तिमीबाट अन्त माया लगाएको छैन

सुरक्षित छन तस्विर मुटूको फ्रेममा
कुनै आँधी भेलले नि बगाएको छैन